หัวใจกบหยุดเต้นช่วงหนาวจัด มันฟื้นได้อย่างไร?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

กบไม้ในอเมริกาเหนือ (Rana sylvatica) รอดจากการแข็งตัวได้เพราะ กลูโคสช่วยปกป้องเนื้อเยื่อ และหัวใจยังสูบฉีดกลูโคสไปทั่วร่างกายในช่วงแรก ก่อนจะช้าลงจนหยุดเมื่อการก่อตัวของน้ำแข็งใกล้ครบ หลังละลายหัวใจกลับมาเต้นได้ งานทดลองบันทึกเหตุการณ์นี้ในกบไม้ ไม่ใช่กบทุกชนิด

นักวิจัยวัดคลื่นไฟฟ้าหัวใจระหว่างการแข็งตัว พบว่าอัตราการเต้นเพิ่มเกือบสองเท่าในนาทีแรก อยู่ที่ประมาณ 8 ครั้งต่อนาที จากนั้นเริ่มช้าลงหลังผ่านไปหนึ่งชั่วโมง และหยุดเมื่อการก่อตัวของน้ำแข็งใกล้สมบูรณ์ ราว 20 ชั่วโมงหลังเริ่มแข็งตัว

หัวใจยังทำงานในช่วงแรกนานพอจะลำเลียงกลูโคสไปตามร่างกาย แต่เมื่อการแข็งตัวดำเนินไปถึงช่วงท้าย การไหลเวียนก็หยุดตามไปด้วย งานวิจัยบันทึกกบตัวหนึ่งหลังละลายพบว่าหัวใจเริ่มเต้นอีกครั้งภายในหนึ่งชั่วโมง และทำงานใกล้ปกติในอีกไม่กี่ชั่วโมง ตัวเลขนี้มาจากกบที่ติดตามเพียงตัวเดียว จึงไม่ใช่เวลาฟื้นตัวที่รับประกันเหมือนกันทุกตัว

กลูโคสช่วยตรงไหน? งานปี 1993 ศึกษากบไม้จากรัฐโอไฮโอตอนใต้ ซึ่งในฤดูใบไม้ผลิทนอุณหภูมิระหว่างการแข็งตัวได้ประมาณ −3 องศาเซลเซียส นักวิจัยฉีดกลูโคสให้กบก่อนทำให้แข็งตัว ระดับกลูโคสในหัวใจ ตับ กล้ามเนื้อ และเลือดเพิ่มตามปริมาณที่ได้รับ ส่วนการแข็งตัวเองก็กระตุ้นให้ร่างกายสร้างกลูโคสเพิ่มขึ้น

ผลทดลองเห็นความต่างชัดเจน: กบส่วนใหญ่ที่ได้รับกลูโคสรอดจากการแข็งตัวที่ −5 องศาเซลเซียส ส่วนกบกลุ่มควบคุมที่ได้รับน้ำเกลือไม่รอด ระดับกลูโคสที่สูงยังสัมพันธ์กับน้ำแข็งในร่างกายที่ลดลงและความเสียหายของเม็ดเลือดแดงที่น้อยลง งานนี้สนับสนุนว่ากลูโคสช่วยปกป้องกบไม้ แต่ค่า −5 องศาฯ เป็นผลในเงื่อนไขทดลอง ไม่ใช่ขีดทนของกบทุกชนิดหรือทุกสภาพแวดล้อม

หัวใจที่หยุดจึงไม่ได้หมายความว่ากบไม้ตายทันที งานทดลองแสดงลำดับว่า หัวใจยังลำเลียงกลูโคสในช่วงแรก ก่อนจะหยุดเมื่อการแข็งตัวใกล้สมบูรณ์ และกลับมาเต้นได้หลังละลาย กลูโคสช่วยลดความเสียหายของเนื้อเยื่อ ทำให้กบชนิดนี้ผ่านช่วงหนาวจัดได้

หลักฐานชุดนี้ศึกษา Rana sylvatica ในพื้นที่และเงื่อนไขเฉพาะ กบชนิดอื่นไม่ได้มีความสามารถแบบเดียวกัน และการหยุดเต้นในสัตว์ทั่วไปก็ไม่ได้แปลว่าจะฟื้นได้เหมือนกบไม้

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th