หอยทากสร้างแผ่นปิดเปลือกไว้ทำไมช่วงหน้าแล้ง?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

แผ่นที่หอยทากปิดช่องปากเปลือกในช่วงอากาศแห้งช่วยลดการสูญเสียน้ำระหว่างที่มันพักตัว แต่ไม่ได้ปิดกั้นน้ำระเหยจนหมด งานวิจัยกับหอยทากบกชนิดหนึ่งพบว่า อากาศในช่องใต้แผ่นปิดยังชื้นเกือบอิ่มตัว ขณะที่ตัวหอยยังค่อย ๆ สูญเสียน้ำอยู่

แผ่นนี้ปิดอยู่ตรงปากเปลือก ซึ่งเป็นช่องที่หอยยื่นลำตัวออกมา นักวิจัยเรียกแผ่นดังกล่าวว่า “เอพิแฟรกม์” (epiphragm) งานศึกษาปี 2018 ระบุว่าหอย Helminthoglypta tudiculata สร้างแผ่นแคลเซียมคลุมช่องเปิดตอนเข้าสู่ภาวะพักตัวในฤดูแห้ง

ทีมวิจัยตรวจหาหอยทั้งบนผิวดินและในบริเวณหลบใต้ดิน เช่น ดินนิ่ม รูสัตว์ และใต้ก้อนหิน พบว่า หอยที่กำลังพักตัวทั้งหมดอยู่ในบริเวณใต้ผิวดิน ระหว่างติดตาม 46 วัน อุณหภูมิสูงสุดรายวันบนผิวดินทั้ง 11 จุดเกิน 41.3°C ซึ่งเป็นระดับอันตรายเมื่อสัมผัสหนึ่งชั่วโมง ส่วนจุดหลบใต้ดินเกินระดับนี้ 2 จาก 8 จุด

การทดลองยังวัดการแลกเปลี่ยนก๊าซและการสูญเสียน้ำของหอยระหว่างพักตัว ผลที่ได้ชี้ว่าอากาศใต้แผ่นเอพิแฟรกม์มีความชื้นสูง จึงช่วยลดความต่างของความชื้นระหว่างตัวหอยกับภายนอก หอยลดกิจกรรมลงเพื่อผ่านช่วงร้อนและแห้งที่อาหารกับน้ำหาได้ยาก

อย่างไรก็ตาม แผ่นปิดไม่ได้ทำให้หอยเก็บน้ำไว้ได้ทั้งหมด นักวิจัยคำนวณว่าหอยยังสูญเสียน้ำต่อเนื่องระหว่างพักตัว และความแห้งแล้งจึงยังเป็นอันตรายสำคัญของมัน ข้อค้นพบนี้มาจากหอยชนิดเดียวในแคลิฟอร์เนียตอนใต้ ไม่ใช่การวัดหอยทุกชนิดหรือหอยในภูมิอากาศไทย

ดังนั้นแผ่นปิดเปลือกจึงเป็นเหมือนแนวกันความชื้นชั้นหนึ่ง ส่วนการเลือกซ่อนตัวในจุดที่เย็นและชื้นกว่าก็ช่วยลดความเสี่ยงไปพร้อมกัน หอยทากที่นิ่งอยู่ในที่แห้งไม่ได้มีเกราะกันน้ำสมบูรณ์ แต่อาศัยทั้งแผ่นปิดและที่หลบเพื่อประคองตัวผ่านช่วงแล้ง

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th