หลังน้ำลด เช็กอะไรก่อนเปิดไฟเข้าบ้าน

น้ำลดแล้วไม่ได้หมายความว่าบ้านจะกลับมาอยู่อาศัยได้อย่างปลอดภัยทันที เพราะอันตรายบางอย่างยังซ่อนอยู่ในจุดที่มองไม่เห็น ทั้งระบบไฟฟ้าที่เปียกชื้น เครื่องใช้ไฟฟ้าที่จมน้ำ น้ำใช้ที่อาจปนเปื้อน และเชื้อโรคที่มากับดินโคลน

สิ่งสำคัญคืออย่ารีบเปิดไฟหรือรีบเก็บกวาดทุกอย่างพร้อมกัน แต่ควรตรวจสอบตามลำดับ โดยให้ความปลอดภัยด้านไฟฟ้ามาก่อน เพราะหากยังมีกระแสไฟฟ้ารั่วในบริเวณที่มีน้ำขัง อาจเกิดอันตรายร้ายแรงได้

เช็กระบบไฟฟ้าก่อนเป็นอันดับแรก

คำแนะนำของการไฟฟ้านครหลวง (MEA) เน้นให้ระมัดระวังเป็นพิเศษเมื่อต้องกลับเข้าไปตรวจบ้านหลังน้ำท่วม โดยควรเริ่มจากสิ่งต่อไปนี้

เตรียมอุปกรณ์ป้องกันก่อนเข้าสำรวจ สวมรองเท้าบูตยางและถุงมือยาง พร้อมเตรียมไฟฉาย ห้ามเดินเท้าเปล่าหรือใช้มือเปล่าสัมผัสสิ่งต่าง ๆ ภายในบ้าน เพราะอาจมีกระแสไฟฟ้ารั่วที่มองไม่เห็น

อย่าเพิ่งจับโลหะหรือโครงสร้างที่ไม่แน่ใจ หลีกเลี่ยงการสัมผัสโครงสร้างเหล็ก ท่อ และวัสดุโลหะภายในบ้าน จนกว่าจะมั่นใจว่าไม่มีกระแสไฟฟ้ารั่ว

ตัดไฟก่อนเริ่มตรวจสอบ หากตู้ควบคุมไฟฟ้าอยู่ในสภาพแห้งและสามารถเข้าถึงได้อย่างปลอดภัย ให้ปลดเมนเบรกเกอร์ (Main Switch) ลงก่อนเป็นอันดับแรก เพื่อตัดไฟทั้งบ้าน แต่ถ้าตู้ควบคุมไฟฟ้าแช่น้ำหรือเปียกชื้น ห้ามแตะต้องเด็ดขาด ให้ติดต่อช่างไฟฟ้าหรือการไฟฟ้าในพื้นที่มาดำเนินการแทน

อย่าเปิดใช้งานเครื่องใช้ไฟฟ้าทันที แม้ระดับน้ำจะลดลงแล้ว ก็ไม่ได้หมายความว่าระบบไฟฟ้าภายในบ้านจะปลอดภัย ควรให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจสอบก่อนกลับมาใช้งาน

ตรวจเต้ารับ สวิตช์ และสายไฟที่เคยจมน้ำ อุปกรณ์เหล่านี้ควรเปลี่ยนใหม่หากเคยจมน้ำหรือมีความชื้นสูง เพราะเสี่ยงต่อไฟฟ้าลัดวงจรและเพลิงไหม้ งานตรวจซ่อมหรือเปลี่ยนอุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องกับระบบไฟฟ้าควรให้ช่างไฟฟ้าดำเนินการ

หากต้องการความช่วยเหลือด้านไฟฟ้า สามารถติดต่อการไฟฟ้าตามพื้นที่ได้ โดย MEA การไฟฟ้านครหลวง ซึ่งดูแลกรุงเทพฯ นนทบุรี และสมุทรปราการ โทร 1130 ส่วน PEA การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค สำหรับพื้นที่ต่างจังหวัด โทร 1129

เครื่องใช้ไฟฟ้าที่จมน้ำ ต้องตรวจสอบก่อนนำกลับมาใช้

เครื่องใช้ไฟฟ้าที่แช่น้ำมาไม่ควรนำไปเสียบปลั๊กเพื่อทดลองว่าเปิดติดหรือไม่ เพราะความชื้นและสิ่งสกปรกที่ตกค้างภายในอาจทำให้เกิดไฟฟ้าลัดวงจรได้ แม้ภายนอกจะดูแห้งแล้วก็ตาม

แนวทางกู้คืนเครื่องใช้ไฟฟ้าหลังน้ำท่วมของ MEA มีขั้นตอนที่ควรทำตามลำดับ ดังนี้

เริ่มจากตัดวงจรไฟฟ้าทันที จากนั้นขนย้ายเครื่องใช้ไฟฟ้าที่จมน้ำออกจากบริเวณชื้นไปยังพื้นที่แห้ง แล้วเช็ดทำความสะอาดคราบดินโคลนที่อยู่ด้านนอก หากมีฝาครอบที่ถอดออกได้ง่าย จึงค่อยถอดออกเพื่อช่วยให้แห้งเร็วขึ้น โดยไม่ฝืนถอดชิ้นส่วนที่ต้องใช้ความชำนาญ

สำหรับความชื้นภายในและชิ้นส่วนแผงวงจร แนวทางดังกล่าวระบุให้ใช้ลมเป่าไล่ความชื้นและเช็ดด้วยน้ำยาทำความสะอาดแผงวงจร หรือ Contact Cleaner เท่านั้น ห้ามใช้น้ำเปล่าล้างแผงวงจร

ขั้นตอนต่อมาคือผึ่งเครื่องใช้ไฟฟ้าในบริเวณที่อากาศถ่ายเทจนแห้งสนิท โดยแนวทางของ MEA ระบุช่วงเวลาอย่างน้อย 24–48 ชั่วโมงสำหรับการผึ่งให้แห้งก่อนทดลองจ่ายไฟ อย่างไรก็ตาม ระยะเวลาดังกล่าวไม่ใช่การรับประกันว่าเครื่องใช้ไฟฟ้าจะแห้งทั่วถึงหรือปลอดภัยแล้ว เพราะความเสียหายภายในอาจยังคงอยู่ จึงไม่ควรนำเครื่องที่เคยจมน้ำกลับมาเสียบปลั๊กใช้งานเองก่อนผ่านการตรวจสอบจากช่างผู้เชี่ยวชาญ

ตรวจน้ำใช้ในบ้านก่อนนำกลับมาใช้ตามปกติ

หลังน้ำท่วม ถังเก็บน้ำและระบบน้ำใช้ภายในบ้านอาจมีสิ่งสกปรกปนเปื้อน จึงควรล้างทำความสะอาดถังเก็บน้ำก่อนนำกลับมาใช้ และตรวจดูสี กลิ่น รวมถึงความขุ่นของน้ำก่อนใช้งาน

สำหรับน้ำดื่มในช่วงแรก ควรเลือกใช้น้ำต้มสุกหรือน้ำบรรจุจากแหล่งที่เชื่อถือได้ ไม่ควรตัดสินว่าน้ำปลอดภัยเพียงเพราะมีลักษณะใสหรือไม่มีกลิ่นผิดปกติ หากยังไม่มั่นใจในความสะอาด ควรหลีกเลี่ยงการนำมาใช้ดื่มหรือประกอบอาหารจนกว่าจะมั่นใจว่าปลอดภัย

ระวังโรคและอันตรายระหว่างทำความสะอาดบ้าน

เมื่อเริ่มเก็บกวาดหลังน้ำลด อีกเรื่องที่ไม่ควรมองข้ามคือความเสี่ยงต่อสุขภาพ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข เตือนว่า ช่วงทำความสะอาดบ้านหลังน้ำท่วมเป็นช่วงเสี่ยงต่อโรคไข้ฉี่หนู หรือโรคเลปโตสไปโรซิส ซึ่งเกิดจากเชื้อแบคทีเรียเลปโตสไปราจากปัสสาวะของสัตว์ โดยเฉพาะหนู

เชื้อสามารถเข้าสู่ร่างกายผ่านบาดแผล รอยถลอก ผิวหนังที่แช่น้ำนาน หรือเยื่อบุตา จมูก และปาก ดังนั้น ระหว่างเก็บกวาดควรสวมรองเท้าบูตและถุงมือยาง หลีกเลี่ยงการสัมผัสน้ำหรือโคลนโดยตรง และไม่ลุยน้ำนานโดยไม่จำเป็น เมื่อทำความสะอาดเสร็จแล้ว ควรรีบอาบน้ำด้วยสบู่และน้ำสะอาด พร้อมล้างมือให้สะอาดก่อนรับประทานอาหารหรือสัมผัสใบหน้า

นอกจากไข้ฉี่หนูแล้ว ยังมีอันตรายอื่นที่ต้องระวัง เช่น โรคเมลิออยด์หรือไข้ดิน ซึ่งเชื้อในดินและน้ำสามารถเข้าสู่ร่างกายทางบาดแผล โรคน้ำกัดเท้าและโรคผิวหนังจากการแช่น้ำสกปรก รวมถึงของมีคมที่มองไม่เห็นในน้ำขุ่น สัตว์มีพิษที่หนีน้ำขึ้นมาอาศัยในบ้าน และกระแสไฟฟ้ารั่วในน้ำขัง

จึงควรสวมอุปกรณ์ป้องกันให้เหมาะสม ไม่ใช้มือเปล่าคุ้ยเขี่ยสิ่งของในน้ำขุ่น และหลีกเลี่ยงการเข้าไปในบริเวณที่ยังมีน้ำขังหรือมีความเสี่ยงด้านไฟฟ้า หากมีบาดแผลที่สัมผัสน้ำท่วมแล้วเกิดไข้หรือมีอาการผิดปกติ ควรไปพบแพทย์และแจ้งประวัติการสัมผัสน้ำท่วมให้ทราบ

อย่าให้ความรีบร้อนทำให้มองข้ามความปลอดภัย

บ้านที่ผ่านน้ำท่วมต้องได้รับการตรวจสอบมากกว่าการดูว่าพื้นแห้งหรือเฟอร์นิเจอร์กลับมาใช้งานได้หรือไม่ ระบบไฟฟ้า เครื่องใช้ไฟฟ้า น้ำใช้ และสภาพแวดล้อมภายในบ้านล้วนเป็นส่วนสำคัญที่ต้องตรวจให้ครบ

ลำดับที่ควรจำคือ เริ่มจากความปลอดภัยด้านไฟฟ้า ติดต่อผู้เชี่ยวชาญเมื่อพบจุดเสี่ยง ตรวจเครื่องใช้ไฟฟ้าที่จมน้ำก่อนนำกลับมาใช้ จัดการน้ำใช้ให้เหมาะสม และป้องกันตัวเองระหว่างทำความสะอาด

น้ำลดอาจเป็นสัญญาณว่าการฟื้นฟูบ้านเริ่มต้นได้ แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกอย่างพร้อมใช้งานแล้ว การค่อย ๆ ตรวจสอบทีละขั้นอาจใช้เวลามากกว่าที่คิด แต่ช่วยลดความเสี่ยงจากอันตรายที่มองไม่เห็น และทำให้การกลับมาใช้ชีวิตในบ้านเป็นไปอย่างปลอดภัยยิ่งขึ้น