เทศกาลกินเจงดผักกลิ่นฉุน 5 ชนิดเพราะอะไร? คติที่สืบต่อกันมา

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

ธรรมเนียมกินเจงดผักกลิ่นฉุนเพราะการเลือกอาหารเป็นส่วนหนึ่งของการถือศีลและสำรวมกายใจ ส่วน รายชื่อ “ผักฉุน 5 อย่าง” ต่างกันตามแหล่งอธิบาย

Thai PBS News อธิบายว่าการกินเจเกี่ยวข้องกับการถือศีลและการสำรวมกาย วาจา ใจ พร้อมแยกอาหารเจออกจากมังสวิรัติ โดยอ้างพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542 ว่าอาหารเจไม่ปรุงด้วยเนื้อสัตว์และงดผักบางชนิด ในส่วนรายการผักฉุนห้าชนิด บทความเดียวกันระบุ หอม กระเทียม กุยช่าย กระเทียมเล็ก และผักชี

งานศึกษาของ Ann Heirman ในวารสาร Journal of Chinese Buddhist Studies ปี 2021 ระบุว่าคัมภีร์พุทธมีความเห็นต่างกันว่าผักห้าชนิดมีอะไรบ้าง และแหล่งจีนมักนับกระเทียม หอม และกระเทียมต้นไว้ด้วย

งานของ Heirman ยังอธิบายเหตุผลที่พระวินัยจีนเตือนเรื่องกระเทียมว่า กลิ่นหลังรับประทานถูกมองว่าไม่น่าพึงใจ เชื่อมกับความไม่สะอาดและการไม่ให้เกียรติพระสงฆ์ร่วมหมู่ พระพุทธเจ้า และพระธรรม นี่เป็นคำอธิบายในบริบทข้อปฏิบัติของพระสงฆ์จีน ไม่ใช่คำแนะนำทางสุขภาพสำหรับคนกินเจทั่วไป

สองแหล่งนี้ตอบคนละส่วน: ข่าวไทยบอกแนวปฏิบัติที่คนกินเจในไทยคุ้นเคย ส่วนงานวิชาการอธิบายเหตุผลด้านกลิ่นและวัตรในประเพณีพระสงฆ์จีน งานชิ้นหลังไม่ได้สำรวจผู้ถือศีลกินเจในไทย จึงใช้ยืนยันไม่ได้ว่ารายชื่อไทยทั้งห้ามาจากข้อกำหนดเดียวกัน

Thai PBS ระบุด้วยว่าการถือศีลกินเจแตกต่างตามพื้นที่ ศาลเจ้า และความเชื่อของชุมชน อีกทั้งการรักษาศีลอุโบสถหรือศีลแปดไม่ใช่ข้อกำหนดที่ผู้กินเจทุกคนต้องทำเหมือนกัน คนที่ร่วมพิธีจึงควรถามแนวปฏิบัติของศาลเจ้าหรือกลุ่มที่ตนเข้าร่วม

เวลาเห็นป้ายห้ามผักฉุนห้าชนิด ลองดูว่าป้ายนั้นอ้างแนวปฏิบัติของที่ใด รายชื่อจากข่าวไทยและคำอธิบายในพระวินัยจีนมีส่วนที่ทับกัน แต่รายละเอียดไม่ตรงกันทุกข้อ นี่คือเหตุผลที่ควรอ่านกติกาของแต่ละชุมชนตามบริบทของเขา

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th