ปีชงคืออะไร? ความเชื่อจีนที่เปลี่ยนกลุ่มนักษัตรไปทุกปี

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

ปีชงเป็นความเชื่อว่าปีเกิดนักษัตรของบางคนปะทะกับไท้ส่วย เทพประจำปี ผู้ศรัทธาจึงไปไหว้หรือฝากดวงเพื่อขอความสบายใจในปีนั้น รายชื่อที่เกี่ยวข้องเปลี่ยนตามปีที่ไท้ส่วยผลัดเวียน และเกณฑ์ที่ใช้เทียบปีเกิดมีหลายระดับ

คำว่า “ชง” ในภาษาจีนหมายถึงการปะทะ ไทยรัฐรายงานเมื่อวันที่ 12 กุมภาพันธ์ 2567 ว่า ผู้ศรัทธาที่วัดเล่งเน่ยยี่เขียนคำอธิษฐานลงในเทียบฝากดวง แล้วฝากชื่อไว้กับวัดตลอดหนึ่งปี พิธีนี้เป็นการขอพรตามความเชื่อของผู้เข้าร่วม

วัดเล่อเฉิงกงในไต้หวันอธิบายว่าแนวคิดไท้ส่วยเชื่อมกับรอบโคจรประมาณ 12 ปีของดาวพฤหัสบดีและการใช้ 12 กิ่งดินกำหนดปี ต่อมาคติไท้ส่วยมีเทพประจำปีอยู่ในพิธีตามความเชื่อ ดาวพฤหัสบดีกับรอบนักษัตร จึงเป็นร่องรอยของการนับเวลาในคติจีน

วัดเล่อเฉิงกงระบุว่าไท้ส่วยมี 60 องค์ ผลัดเปลี่ยนกันประจำปีในรอบ 60 ปี แต่ละองค์มีชื่อที่จับคู่ก้านฟ้ากับกิ่งดิน คลังความทรงจำวัฒนธรรมแห่งชาติไต้หวันบันทึกกรณีวัดซินจวงไว้ว่า มีการประดิษฐานไท้ส่วยครบ 60 องค์ และอัญเชิญองค์ประจำปีไว้ตรงกลางให้ผู้ศรัทธาสักการะ รอบครบ 60 ปี จึงเป็นเหตุผลที่ชื่อเทพประจำปีเปลี่ยนไปตามปฏิทิน

การเทียบปีเกิดยังมีหลายเกณฑ์ หน้าองค์ความรู้ของวัดเล่อเฉิงกงแบ่งไว้สามแบบ ได้แก่ ปีเกิดนักษัตรที่ตำราจัดว่าปะทะกับไท้ส่วยประจำปี, ปีนักษัตรห่างจากปีเกิด 6 ปี และห่าง 3 หรือ 9 ปี เกณฑ์แรกจึงจับคู่ปีเกิดกับเทพประจำปี ส่วนอีกสองแบบนับปีที่อยู่ตรงข้ามหรืออยู่ในกลุ่มปะทะตามตำรา ห่างกัน 6 ปี เป็นหนึ่งในเกณฑ์ที่ทำให้รายชื่อกว้างขึ้น

เมื่อประกาศปีชงรวมหลายเกณฑ์ รายชื่อจึงมีปีนักษัตรมากกว่าการนับเฉพาะปีที่ตรงกับไท้ส่วย ตารางแต่ละชุดควรบอกว่ารวมปีที่ห่าง 3, 6 หรือ 9 ปีหรือไม่ การอ่านเกณฑ์ก่อนเทียบปีเกิดช่วยให้เข้าใจว่าทำไมรายชื่อในแต่ละประกาศไม่เหมือนกัน

ที่มาของพิธีในไทยมีอีกชั้นหนึ่ง บทสัมภาษณ์ไทยรัฐวันที่ 12 กุมภาพันธ์ 2567 อ้างคำอธิบายของอาจารย์เศรษฐพงษ์ จงสงวน นักวิชาการด้านศาสนาและวัฒนธรรมจีนว่า การแก้ปีชงที่คนคุ้นกันแพร่จากชุมชนจีนในฮ่องกงราว 30 ปีก่อนการสัมภาษณ์ ส่วนพิธีฝากดวงที่วัดเล่งเน่ยยี่สืบต่อมานานกว่า 150 ปี ตัวเลขนี้เป็นคำอธิบายของนักวิชาการในบทสัมภาษณ์ ไม่ใช่วันที่เริ่มพิธีที่ยืนยันจากเอกสารร่วมสมัย

ปีชงจึงเป็นคติที่ใช้เทียบปีนักษัตรกับเทพประจำปีและกำหนดพิธีตามศรัทธา ตารางบอกว่าแต่ละสำนักนับการปะทะแบบใด ส่วนชื่อปีเกิดเพียงอย่างเดียวไม่ได้บอกว่าจะเกิดเหตุการณ์อะไรกับชีวิตของคนหนึ่งคน

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th