คนโตมากับสื่อขาวดำรายงานฝันขาวดำบ่อยกว่าไหม? งานศึกษาเทียบสองรุ่น

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

คนที่มีประสบการณ์ดูสื่อขาวดำก่อนสื่อสีรายงานว่าฝันเป็นภาพระดับเทาบ่อยกว่าคนที่ไม่มีประสบการณ์แบบนั้น งานศึกษาของนักจิตวิทยา Eva Murzyn ที่ตีพิมพ์ในปี 2008 พบความต่างนี้จากทั้งแบบสอบถามและสมุดบันทึกความฝัน แต่สิ่งที่งานวัดคือ คำบอกเล่าของผู้ฝัน ไม่ใช่ภาพความฝันที่บันทึกออกมาได้จริง

คำถามนี้ชวนให้นึกถึงความทรงจำในวัยเด็ก: คนที่โตมากับโทรทัศน์หรือภาพยนตร์ขาวดำจำสีในฝันต่างจากคนที่คุ้นกับภาพสีตั้งแต่เล็กหรือไม่ Murzyn เปรียบเทียบผู้เข้าร่วมสองกลุ่มที่มีประสบการณ์กับสื่อไม่เหมือนกัน เพื่อดูว่ารายงานเรื่องสีในฝันเกี่ยวข้องกับประสบการณ์นั้น หรือเกิดจากวิธีถามและวิธีจดบันทึก

การเก็บข้อมูลมีสองแบบ คือให้ตอบแบบสอบถามเกี่ยวกับสีในความฝัน และให้จดบันทึกความฝัน เมื่อนำผลมาเทียบกัน งานวิจัยพบว่า ผู้ที่เคยเข้าถึงสื่อขาวดำก่อนสื่อสีรายงานฝันระดับเทาบ่อยกว่า ผู้ที่ไม่มีประสบการณ์ดังกล่าว และรายงานจากแบบสอบถามกับสมุดบันทึกไม่ได้ต่างกันในภาพรวม

ผลนี้แสดงความสัมพันธ์ระหว่างประสบการณ์สื่อกับสิ่งที่ผู้เข้าร่วมรายงาน แต่การเปรียบเทียบกลุ่มไม่ได้ยืนยันว่าการดูสื่อขาวดำเป็นสาเหตุให้ฝันเป็นสีเทา นักวิจัยถามถึงความฝันที่จำได้ ไม่ได้ตรวจสีของความฝันขณะกำลังหลับ

อีกจุดที่ Murzyn รายงานคือ คุณภาพการจดจำฝันสีและฝันขาวดำแตกต่างกันระหว่างกลุ่ม ผู้เขียนจึงเสนอความเป็นไปได้ว่าความฝันระดับเทาอาจเกิดขึ้นจริงเฉพาะในคนที่มีประสบการณ์สื่อขาวดำ แต่ข้อความนี้เป็นข้อเสนอจากรูปแบบการจำและเล่าฝัน ไม่ใช่การยืนยันว่าความฝันของคนกลุ่มหนึ่งมีสีเทาเสมอ

หน้า PubMed ระบุว่างานนี้ใช้กลุ่มคนสองวัยที่มีประสบการณ์สื่อต่างกันและวัดทั้งแบบสอบถามกับบันทึกฝัน แต่บทคัดย่อไม่ได้ลงรายละเอียดจำนวนผู้เข้าร่วมหรือเกณฑ์อายุของแต่ละกลุ่ม จึงไม่ควรนำผลไปสรุปแทนคนทุกวัยหรือทุกยุคได้ตรง ๆ ข้อสรุปที่แหล่งรองรับคือ กลุ่มที่เคยมีสื่อขาวดำก่อนสื่อสีรายงานฝันระดับเทาบ่อยกว่า ส่วนความฝันที่เกิดขึ้นจริงตรวจวัดจากรายงานนี้โดยตรงไม่ได้

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th