ฝันเป็นสิบครั้ง ทำไมจำแต่ครั้งที่ตรงหวย? สมองเลือกจำอย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

เวลาฝันหลายเรื่องแล้วมีภาพหนึ่งไปคล้ายเลขที่ออก คนมักจำฝันนั้นได้แม่นเป็นพิเศษ ส่วนความฝันอีกหลายคืนที่ไม่ตรงกับอะไรกลับเลือนหายไป คำอธิบายอยู่ที่วิธีจำและวิธีจับคู่ของเรา ไม่ใช่หลักฐานว่าความฝันทำนายผลหวยได้

ลองนึกถึงฝันที่มีงู บ้านเก่า คนรู้จัก และป้ายรถหลายตัวเลข หลังเห็นผลแล้ว เราอาจเลือกเพียงรายละเอียดที่เข้ากับเลขที่ออก เช่น นับจำนวนสิ่งของ เอาวันเกิดของคนในฝันมาเทียบ หรือกลับเลขที่เห็น วิธีตีความที่เปิดไว้หลายทางทำให้มีโอกาสเจออะไรสักอย่างที่ดูเหมือนตรง แต่ถ้าไม่กำหนดวิธีไว้ก่อน เราก็ไม่รู้ว่าฝันนั้นทายถูกจริงหรือเพิ่งเลือกคำตอบให้เข้ากับผลที่ออก

สำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาลระบุว่าโอกาสถูกรางวัลเลขท้าย 2 ตัวอยู่ที่ 1 ใน 100 และสื่อสารด้วยว่าผลในอดีตไม่ส่งผลต่อผลรางวัลในอนาคต นั่นหมายความว่าเลขที่เพิ่งออกไม่ได้ทำให้เลขเดิมมีโอกาสมากขึ้นหรือน้อยลงในงวดถัดไป ส่วนการเอาภาพจากฝันมาแปลงเป็นเลขเป็นกติกาที่แต่ละคนตั้งขึ้นเอง ไม่ใช่ขั้นตอนที่สำนักงานสลากฯ ใช้ในการออกรางวัล

ลองดูตัวเลขง่าย ๆ ถ้าเลือกเลขไว้หนึ่งชุด แล้วมีผลออกรางวัล 10 งวดที่เป็นอิสระต่อกัน โอกาสที่เลขชุดนั้นจะถูกอย่างน้อยหนึ่งครั้งคือประมาณ 9.6% คำนวณจาก 1 − (99/100) ยกกำลัง 10 ตัวเลขนี้ไม่ได้บอกว่าเลขใดน่าซื้อ แต่ช่วยให้เห็นว่าเมื่อมีหลายงวด โอกาสเจอครั้งที่ตรงกันย่อมเพิ่มขึ้นได้ แม้แต่ละงวดยังมีโอกาสเท่าเดิม

• เลือกเลขหนึ่งชุดในหนึ่งงวด: โอกาสตรง 1 ใน 100 หรือ 1%

• เลือกเลขเดิมและดู 10 งวด: โอกาสถูกอย่างน้อยหนึ่งครั้งประมาณ 9.6%

• ผลที่ผ่านไปแล้วไม่เปลี่ยนโอกาสของงวดใหม่

เรื่องความจำก็มีส่วน งานทดลองของ Frost และคณะให้ผู้เข้าร่วมอ่านสรุปเรื่องนโยบายควบคุมปืนและระบุจุดยืน จากนั้นแสดงบทคัดย่อหรือโพสต์ทีละชิ้นให้เลือกว่าจะอ่านฉบับยาวขึ้นหรือไม่ ก่อนทดสอบการจำ ผลพบว่าผู้เข้าร่วมจำข้อมูลที่สนับสนุนจุดยืนของตนได้ดีกว่าข้อมูลที่คัดค้าน งานนี้ศึกษาความจำต่อข้อมูลและความเห็น ไม่ได้ทดลองเรื่องความฝันหรือหวยโดยตรง จึงอธิบายกลไกความจำทั่วไปได้ แต่ไม่ได้พิสูจน์ว่าคนจำเฉพาะฝันที่ทายหวยถูก

ถ้าอยากลองตรวจความแม่นของฝัน ให้จดทุกความฝันทันทีที่ตื่น ระบุเลขและวิธีแปลงให้ชัดก่อนวันออกรางวัล แล้วนับทั้งครั้งที่ตรงและไม่ตรง อย่าเปลี่ยนกติกาหลังเห็นผล การเก็บข้อมูลครบแบบนี้ทำให้แยกได้ว่าเลขมาจากฝันจริง หรือเราเพิ่งเลือกความทรงจำที่เข้ากับผลภายหลัง

ความฝันเป็นเรื่องส่วนตัวและบางคนก็สนุกกับการตีความได้ แต่เมื่อคุยเรื่องตัวเลข สิ่งที่ตรวจได้คือกติกาที่เขียนไว้ล่วงหน้าและผลที่เกิดขึ้นครบทุกครั้ง ไม่ใช่เฉพาะงวดที่บังเอิญตรงกัน

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th