พื้นต่างระดับตรงประตูบ้านญี่ปุ่น มีไว้ทำไม?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

พื้นต่างระดับตรงประตูบ้านญี่ปุ่นเป็นส่วนหนึ่งของเก็นคัง หรือบริเวณทางเข้า ซึ่งคนถอดรองเท้าก่อนขึ้นไปยังพื้นด้านใน ทากาโนริ ชินทานิอธิบายในบทความของมหาวิทยาลัยโคคุกาคุอินว่า บ้านญี่ปุ่นยกพื้นเพื่อให้อากาศหมุนเวียนในอากาศร้อนชื้น จึงทำให้เก็นคังอยู่ต่างระดับจากพื้นด้านใน

หน้าเว็บไซต์ระบุว่าบทความนี้ตีพิมพ์ใน The Japan News เมื่อวันที่ 24 กันยายน 2015

เมื่อรองเท้าสัมผัสถนนและลานด้านนอก คนจึงถอดไว้ที่ชั้นทางเข้าก่อนก้าวขึ้นพื้นบ้าน รองเท้ากับพื้นเดินในบ้านถูกแยกออกจากกันตั้งแต่หน้าประตู เก็นคังจึงทำงานทั้งเป็นจุดเปลี่ยนระดับและจุดเปลี่ยนการใช้งานของพื้นที่ คนเข้าบ้านรู้ทันทีว่าตรงไหนยังเป็นเขตทางเข้า และตรงไหนเริ่มเป็นพื้นที่ภายใน

รูปแบบทางเข้าของบ้านญี่ปุ่นในอดีตไม่ได้เหมือนกันทุกชนชั้น ชินทานิเล่าว่า บ้านของชนชั้นขุนนางและซามูไรมักมีเก็นคัง ส่วนบ้านแถวไม้ของคนทั่วไปอาจเป็นพื้นดินต่อจากประตูเข้าไปจนถึงเขตทำงาน แล้วค่อยถอดรองเท้าก่อนขึ้นพื้นไม้และเสื่อทาทามิ ลำดับพื้นที่จึงสะท้อนชีวิตประจำวันด้วยว่า คนทำงานตรงไหนและเริ่มใช้พื้นที่พักอาศัยตรงไหน

บ้านญี่ปุ่นสมัยใหม่ยังคงแนวคิดเรื่องเขตทางเข้าไว้ แม้รายละเอียดการออกแบบจะเปลี่ยนไป เก็นคังยังเป็นที่วางรองเท้าและรับแขกก่อนเข้าสู่ตัวบ้าน บทความของมหาวิทยาลัยยังเรียกพื้นที่นี้ว่า “หน้าตาของบ้าน” เพราะบางครอบครัวใช้จัดดอกไม้ ภาพวาด ตุ๊กตา หรือภาพทิวทัศน์ไว้ต้อนรับคนที่มาเยือน

ถ้าเห็นพื้นต่ำอยู่หน้าประตูบ้านญี่ปุ่น จึงอ่านได้สองชั้น: เป็นผลจากบ้านที่ยกพื้นเพื่อให้อากาศหมุนเวียน และเป็นเขตทางเข้าที่แยกการเดินจากภายนอกออกจากพื้นที่ใช้ชีวิตในบ้าน ธรรมเนียมถอดรองเท้าจึงผูกกับทั้งรูปแบบอาคารและการแบ่งพื้นที่ที่สืบต่อมาถึงบ้านยุคใหม่

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th