นกเกาะสายไฟแรงสูงได้ เพราะแตะอยู่เส้นเดียว

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

นกเกาะสายไฟเส้นเดียวแล้วไม่ถูกช็อต เพราะขาทั้งสองแตะจุดที่มีศักย์ไฟฟ้าใกล้กัน แรงดันระหว่างจุดสัมผัสต่ำมาก จึงแทบไม่มีกระแสไหลผ่านลำตัวนก เท้านกไม่ได้เป็นฉนวน แต่มันไม่ได้แตะจุดไฟฟ้าคนละระดับพร้อมกัน

ศักย์ไฟฟ้าคือระดับไฟฟ้าของจุดหนึ่ง ส่วนแรงดันบอกความต่างระหว่างสองจุด กระแสต้องมีทางไหลครบวงจรและมีความต่างนี้จึงจะเคลื่อนที่ได้ MIT เปรียบเหมือนลูกบอลบนทางลาด: ลูกบอลกลิ้งลงเมื่อมีระดับสูงต่ำให้เคลื่อน แต่ถ้าจุดเริ่มกับปลายทางสูงเท่ากันก็ไม่มีแรงให้กลิ้งไปข้างหน้า

สถานการณ์เปลี่ยนถ้านกกางปีกหรือเหยียดขาไปแตะสายอีกเส้นที่มีศักย์ต่างกัน หรือแตะโลหะที่ต่อถึงพื้น ร่างกายจะเชื่อมสองจุดเข้าด้วยกัน กระแสจึงไหลผ่านตัวได้ รายงานของสำนักงานสำรวจธรณีวิทยาสหรัฐฯ ระบุว่าทั้งการแตะชิ้นส่วนที่มีไฟสองจุด และการแตะสายไฟพร้อมโลหะที่ต่อลงดิน ทำให้นกถูกไฟดูดได้

ระยะห่างระหว่างสายไฟมีผลมากกว่าที่หลายคนคิด รายงานเดียวกันระบุว่าเหตุเกิดบ่อยเมื่อสายตัวนำวางชิดกันกว่าความกว้างปีกของนกที่มาเกาะ เพราะนกตัวใหญ่มีโอกาสแตะสองจุดพร้อมกันได้ เนื้อหานี้เป็นคำอธิบายจากรายงานด้านสัตว์ป่าของสหรัฐฯ ไม่ใช่สถิติของสายไฟในประเทศไทย

เรื่องที่ชวนแปลกใจคือรายงาน USGS ปี 1999 พบว่านกถูกไฟดูดบนสายจำหน่ายไฟฟ้าบ่อยกว่าสายส่งแรงดันสูง แม้สายจำหน่ายจะมีแรงดันต่ำกว่า เหตุผลที่รายงานยกมาคือสายจำหน่ายมักวางใกล้กันกว่า เมื่อปีกพาดถึงระหว่างจุดที่ต่างศักย์ ความเสี่ยงจึงเพิ่มตามรูปแบบการติดตั้ง ไม่ได้ดูจากตัวเลขแรงดันอย่างเดียว

ขนแห้งนำไฟฟ้าได้ไม่ดี แต่รายงานระบุว่าขนเปียกอาจนำกระแสได้ จุดสัมผัสที่ผิวหนัง กรงเล็บ หรือจะงอยปากก็นำไฟฟ้าได้เช่นกัน ขนจึงไม่ได้เป็นเครื่องป้องกันที่ไว้ใจได้เมื่อมีส่วนอื่นของร่างกายแตะจุดไฟฟ้าอีกจุดหนึ่ง

บนเสาไฟอาจมีสายดิน หม้อแปลง หรือคานโลหะที่ต่อลงดินอยู่ใกล้สายไฟ หากนกเกาะส่วนหนึ่งแล้วแตะอีกส่วนหนึ่ง ก็อาจเชื่อมวงจรได้ รายงาน USGS ระบุว่าการวางชิ้นส่วนที่มีไฟและโลหะต่อลงดินหลายจุดไว้ใกล้ที่เกาะ ทำให้เสาแบบนั้นเสี่ยงมากขึ้น

คนที่ยืนบนพื้นแล้วแตะสายไฟมีทางเชื่อมลงดิน ต่างจากนกที่เกาะสายเส้นเดียว MIT จึงแนะนำให้อยู่ห่างจากสายไฟ เว้นแต่เป็นผู้เชี่ยวชาญที่ผ่านการฝึก อย่าลองพิสูจน์ด้วยการแตะสายหรือปีนเสา เพราะตัวอย่างของนกไม่ได้แปลว่าสายไฟเส้นนั้นปลอดภัย

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th