ถอดเสื้อแล้วมีเสียงเปรี๊ยะ เกิดจากไฟฟ้าสถิตได้อย่างไร?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

ถอดเสื้อไหมพรมหรือเสื้อคลุมแล้วมีเสียงเปรี๊ยะ บางครั้งเห็นประกายเล็ก ๆ หรือรู้สึกสะดุ้งตอนมือแตะลูกบิด นี่คือไฟฟ้าสถิตที่เกิดจากประจุสะสมบนเสื้อและร่างกาย ก่อนจะถ่ายเทออกอย่างรวดเร็วเมื่อเข้าใกล้โลหะ

ต้นเหตุเริ่มตอนวัสดุสองชนิดสัมผัสหรือเสียดสีกัน เช่น เสื้อกับผิว หรือเสื้อสองชั้น อิเล็กตรอนบางส่วนย้ายจากวัสดุหนึ่งไปอีกวัสดุหนึ่ง วัสดุที่เสียอิเล็กตรอนไปจะมีประจุบวก ส่วนวัสดุที่รับอิเล็กตรอนจะมีประจุลบ ประจุที่ไม่สมดุลนี้สะสมอยู่ได้ โดยเฉพาะบนวัสดุที่ไม่นำไฟฟ้า

เว็บไซต์ Science Learning Hub ของมหาวิทยาลัย Waikato ยกตัวอย่างเสื้อผ้าที่มีประจุและการเดินบนพรมแล้วแตะโลหะว่าเป็นเหตุการณ์ที่พบได้ในชีวิตประจำวัน เมื่อร่างกายที่มีประจุเข้าใกล้หรือแตะตัวนำอย่างลูกบิดโลหะ อิเล็กตรอนเคลื่อนที่ระหว่างกันอย่างฉับพลัน จึงเกิดประกายหรือความรู้สึกเหมือนไฟช็อต ประจุถ่ายเทเพียงชั่วขณะ จึงเกิดเสียงเปรี๊ยะหรือสะดุ้งสั้น ๆ

ทำไมอาการนี้จึงเจอบ่อยในวันที่อากาศแห้ง? ความชื้นช่วยให้ประจุค่อย ๆ ระบายออกจากร่างกายและสิ่งของได้ แต่เมื่ออากาศแห้ง ประจุระบายออกช้าลง ประจุจึงค้างสะสมจนถ่ายเททีเดียวตอนสัมผัสโลหะ สำนักงานความปลอดภัยและสิ่งแวดล้อมของมหาวิทยาลัยบาร์เซโลนาระบุว่าอากาศแห้งและเสื้อผ้าหรือรองเท้าที่เป็นฉนวนทำให้ร่างกายระบายประจุได้ยากขึ้น

ชนิดของผ้าก็มีส่วน สำนักงานความปลอดภัยและสิ่งแวดล้อมของมหาวิทยาลัยบาร์เซโลนาระบุว่าเสื้ออะคริลิกและรองเท้าที่เป็นฉนวนทำให้ร่างกายระบายประจุได้ยากขึ้น จึงมีโอกาสสะสมประจุมากขึ้น

มหาวิทยาลัยบาร์เซโลนาแนะนำให้เลือกเสื้อผ้าฝ้าย และเพิ่มความชื้นในห้องเมื่ออากาศแห้งมาก หากใช้เครื่องทำความชื้น ควรเปลี่ยนน้ำสม่ำเสมอเพื่อป้องกันเชื้อรา

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th