ทำไมบางวัดจัดตักบาตรเทโววันถัดจากออกพรรษา?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

บางวัดจัดตักบาตรเทโวในวันแรม ๑ ค่ำ เดือน ๑๑ ซึ่งเป็นวันถัดจากออกพรรษา เพราะยึดเรื่องเล่าว่าพระพุทธเจ้าเสด็จลงจากดาวดึงส์ในวันขึ้น ๑๕ ค่ำ แล้วประชาชนจึงตักบาตรต้อนรับในวันรุ่งขึ้น ชาวพุทธจึงทำบุญตักบาตรเพื่อระลึกถึงการเสด็จกลับสู่โลกมนุษย์ อีกบางวัดจัดในวันออกพรรษา คือวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๑๑ ตามปฏิทินจันทรคติไทย

คำว่า “เทโวโรหณะ” หมายถึงการหยั่งลงจากเทวโลก ส่วน “ตักบาตรเทโว” เป็นชื่อย่อของการทำบุญตักบาตรเนื่องในเรื่องเล่านั้น พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลศัพท์ระบุเมืองสังกัสสะเป็นจุดที่เรื่องเล่ากล่าวถึง ส่วนหน้าเว็บไซต์วัดญาณเวศกวันซึ่งเผยแพร่เนื้อหาจากหนังสือ กฐินสู่ธรรม เรียกเรื่องนี้ว่า “ตำนาน” และระบุว่าตักบาตรเทโวไม่มีบทบัญญัติกำหนดไว้ในพระวินัย

พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลศัพท์อธิบายกำหนดการสองแบบไว้ต่างกัน: วัดที่ถือวันขึ้น ๑๕ ค่ำเป็นวันที่พระพุทธเจ้าเสด็จลงตามตำนานจึงจัดงานวันนั้น ส่วนวัดที่จัดวันแรม ๑ ค่ำให้เหตุผลว่าประชาชนได้ตักบาตรในวันรุ่งขึ้นหลังการเสด็จลงมา

คำอธิบายจากสองแหล่งวางวันคล้ายเหตุการณ์ต่างกัน พจนานุกรมพุทธศาสตร์นับวันขึ้น ๑๕ ค่ำเป็นวันเสด็จลงและวันแรม ๑ ค่ำเป็นวันตักบาตร ส่วนพิพิธภัณฑ์ มช. เรียกวันแรม ๑ ค่ำว่าเป็นวันคล้ายวันเสด็จลง วันจัดงานจึงอิงธรรมเนียมและคำอธิบายที่แต่ละวัดสืบต่อ

พิพิธภัณฑ์เรือนโบราณล้านนา มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เล่าว่าบางแห่งจำลองการเสด็จลงด้วยพระพุทธรูปปางอุ้มบาตรนำหน้าพระสงฆ์ที่ออกบิณฑบาตจากวัดบนที่สูง เช่น วัดบนเนินเขา ส่วนตำนานที่หน้าเดียวกันถ่ายทอดมีบันไดทิพย์ ๓ สายลงสู่เมืองสังกัสสะ: บันไดแก้วสำหรับพระพุทธเจ้า บันไดทองสำหรับเทวดา และบันไดเงินสำหรับพรหม รายละเอียดนี้เป็นส่วนของตำนานที่เชื่อมกับขบวนตักบาตรเทโว

หากจะไปร่วมงาน ให้ดูประกาศของวัดเรื่องวัน เวลา และจุดรับบาตร เพราะแต่ละแห่งกำหนดตามธรรมเนียมของตน

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th