ทำไมพระเจ้าพิมพิสารเลือกสวนเวฬุวันถวายสงฆ์? ทำเลต้องเดินทางง่ายและสงบ

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

พระเจ้าพิมพิสารเลือกสวนเวฬุวันเพราะอยู่ไม่ไกลและไม่ใกล้ชุมชน เดินทางสะดวก และสงบพอให้ภิกษุปลีกวิเวก พระวินัยปิฎกมหาวรรคเล่าว่าพระองค์ทรงคิดถึงคุณสมบัติเหล่านี้ก่อนถวายสวนไผ่แก่สงฆ์ที่มีพระพุทธเจ้าเป็นประมุข

เหตุการณ์ในคัมภีร์เริ่มหลังพระพุทธเจ้าเสด็จไปยังพระราชนิเวศน์ของพระเจ้าพิมพิสาร และทรงรับอาหารที่พระองค์ถวาย เมื่อพระเจ้าพิมพิสารประทับอยู่หลังถวายภัตตาหาร พระองค์ทรงคิดว่าควรให้พระพุทธเจ้าประทับที่ใด จึงจะเหมาะกับการเดินทางของผู้คนและความสงบของสมณะ

ข้อความในมหาวรรคระบุเหตุผลเรื่องทำเลไว้หลายข้อ:

• อยู่ไม่ไกลและไม่ใกล้ชุมชนเกินไป

• เดินทางไปมาสะดวก และผู้ที่ต้องการเข้าเฝ้าเดินทางถึงได้

• กลางวันไม่พลุกพล่าน กลางคืนเงียบสงัด

• มีความสงบ เหมาะแก่การปลีกวิเวกตามวิถีสมณะ

เมื่อนำเงื่อนไขเหล่านี้มาอ่านควบคู่กัน จะเห็นว่าสวนต้องเข้าถึงได้เมื่อมีผู้คนมาเข้าเฝ้า ขณะเดียวกันก็ต้องมีบรรยากาศสงบสำหรับการใช้ชีวิตของภิกษุ ความสงบในเรื่องนี้จึงไม่ได้หมายถึงการตัดขาดจากผู้คน แต่เป็นการเลือกทำเลที่เดินทางถึงได้และไม่พลุกพล่านเกินไป

เมื่อทรงเห็นว่าสวนเวฬุวันตรงกับเงื่อนไข พระเจ้าพิมพิสารจึงนำคนโททองคำมาหลั่งน้ำถวายสวนแก่ภิกษุสงฆ์ โดยมีพระพุทธเจ้าเป็นประมุข การหลั่งน้ำเป็นส่วนหนึ่งของพิธีถวายตามเนื้อเรื่องในคัมภีร์

พระวินัยเล่าต่อว่าพระพุทธเจ้าทรงรับอาราม แล้วตรัสอนุญาตให้ภิกษุรับอารามได้ ข้อความตอนนี้จึงบันทึกทั้งการถวายสวนและเหตุที่เกิดข้ออนุญาตเรื่องอาราม เนื้อเรื่องตอนนี้กล่าวถึงการถวายสวน ไม่ได้บรรยายการก่อสร้างอาคารวัด

ข้อความตอนนี้บอกเหตุผลเรื่องทำเลและการถวายสวน แต่ไม่ได้ระบุพิกัดให้ตามหาจากภูมิประเทศปัจจุบัน และไม่ได้ยืนยันเหตุการณ์ด้วยหลักฐานโบราณคดี บทความนี้จึงเล่าเฉพาะสิ่งที่พระวินัยปิฎกมหาวรรคบันทึกไว้

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th