จิ้งจอกญี่ปุ่นไว้ใจได้ไหม? คิตสึเนะมีทั้งบทบาทผู้พิทักษ์และตัวป่วน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

ถ้าถามว่าคิตสึเนะเป็นมิตรหรือเป็นตัวร้าย คำตอบคือเรื่องเล่าญี่ปุ่นไม่ได้กำหนดนิสัยไว้แบบเดียว บางเรื่องให้เป็นผู้ส่งสารของอินาริและสื่อถึงสิริมงคล บางเรื่องให้แปลงร่างหรือก่อเรื่อง พิพิธภัณฑ์มหาวิทยาลัยอาร์คันซออธิบายจิ้งจอกในตำนานไว้ทั้งด้านที่มุ่งทำความดีและด้านที่ชอบเล่นกล เราจึงต้องดูบทบาทของมันในเรื่องนั้น ไม่ตัดสินจากชื่อคิตสึเนะเพียงคำเดียว

คิตสึเนะ (kitsune) เป็นคำเรียกจิ้งจอกในภาษาญี่ปุ่น ในเรื่องเล่า คิตสึเนะคือภูตจิ้งจอกที่มีพลังพิเศษตามความเชื่อ โดยเฉพาะการแปลงร่าง ความสามารถนี้ทำให้จิ้งจอกปรากฏได้หลายรูปแบบในเรื่องเล่า

อินาริคือเทพที่เกี่ยวข้องกับการเกษตรและความรุ่งเรือง ส่วนจิ้งจอกสีขาวเป็นผู้ส่งสารและสื่อถึงลางดีตามคติญี่ปุ่น

คติเรื่องจิ้งจอกยังปรากฏในหน้ากากและการแสดง ตัวอย่างที่พิพิธภัณฑ์มหาวิทยาลัยอาร์คันซอจัดแสดงมีสีแดง ขาว และลายทอง ซึ่งผู้จัดแสดงเชื่อมโยงกับจิ้งจอกของอินาริ หน้ากากทำจากกระดาษปั้น มีช่องตาอยู่ใต้แนวคิ้ว และอาจมีต้นทางจากการแสดงโนห์ คาบูกิ หรือพิธีชินโต รายละเอียดเหล่านี้เป็นลักษณะของหน้ากากชิ้นนั้น ไม่ใช่กฎว่าหน้ากากจิ้งจอกทุกแห่งต้องมีสีหรือรูปแบบเดียวกัน

พลังพิเศษของคิตสึเนะเป็นคติความเชื่อ ไม่ใช่ความสามารถของจิ้งจอกจริง

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th