ผู้ใหญ่หนัก 70 กก. มีเลือดราว 5 ลิตร แต่ตัวเลขไม่เท่ากันทุกคน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

ผู้ใหญ่หนัก 70 กิโลกรัมมีเลือดประมาณ 5 ลิตร ตามเกณฑ์เฉลี่ยที่ใช้กันในทางการแพทย์ งานทบทวนในวารสาร Critical Care ระบุว่าปริมาตรเลือดของผู้ใหญ่คิดคร่าว ๆ ได้ราว 7% ของน้ำหนักตัว หรือ 70 มิลลิลิตรต่อกิโลกรัม ค่านี้ใช้กะปริมาตรโดยรวม ไม่ใช่จำนวนตายตัวของทุกคน

วิธีคิดคือเอาน้ำหนักเป็นกิโลกรัมคูณ 70 แล้วหาร 1,000 เพื่อแปลงเป็นลิตร เช่น 50 กก. คิดได้ราว 3.5 ลิตร, 70 กก. ได้ 4.9 ลิตร และ 90 กก. ได้ 6.3 ลิตร จึงปัดค่าของคนหนัก 70 กก. เป็นประมาณ 5 ลิตร

น้ำหนักอย่างเดียวจึงใช้ยืนยันปริมาตรเลือดของคนคนหนึ่งไม่ได้ งานทบทวนฉบับเดียวกันระบุว่าค่านี้เปลี่ยนตามอายุและสภาวะร่างกาย ผู้สูงอายุมีเลือดต่อกิโลกรัมน้อยกว่าเกณฑ์เฉลี่ยผู้ใหญ่ ดังนั้นคนสองคนที่น้ำหนักเท่ากันก็อาจมีตัวเลขจริงต่างกัน ค่าเฉลี่ยนี้เหมาะใช้กะคร่าว ๆ ไม่ใช่แทนผลตรวจรายบุคคล

เด็กไม่ได้ใช้สัดส่วนเดียวกับผู้ใหญ่ แหล่งเดียวกันระบุว่าปริมาตรเลือดของเด็กอยู่ราว 8–9% ของน้ำหนักตัว และในทารกอาจสูงถึง 9–10% ตัวเลขนี้มากกว่าเกณฑ์ผู้ใหญ่ที่ประมาณ 7% เมื่อคิดเป็นสัดส่วนของน้ำหนัก จึงไม่ควรนำสูตรผู้ใหญ่ไปคูณกับน้ำหนักเด็กแล้วเรียกว่าเป็นค่าจริงของเด็กคนนั้น

แหล่งนี้เป็นงานทบทวนเรื่องภาวะช็อกจากการเสียเลือด จึงยกค่าเฉลี่ยดังกล่าวไว้ประกอบการประเมินทางคลินิก ไม่ใช่ใช้ชั่งน้ำหนักแล้ววินิจฉัยสุขภาพรายบุคคล งานเดียวกันระบุว่าการคำนวณเลือดที่เสียจริงยังมีปัจจัยอื่น เช่น การสูญเสียน้ำทางปัสสาวะและอาการบวมน้ำร่วมด้วย

ถ้าต้องการจำเลขเดียว ให้จำว่าเกณฑ์ผู้ใหญ่ใช้ประมาณ 70 มิลลิลิตรต่อกิโลกรัม ดังนั้นน้ำหนัก 70 กิโลกรัมจึงเทียบได้กับเลือดราว 4.9 ลิตร หรือประมาณ 5 ลิตร แต่คำว่า “ประมาณ” สำคัญเสมอ เพราะอายุและสภาวะร่างกายทำให้ค่าจริงแตกต่างจากสูตรกะคร่าว ๆ ได้

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th