เทพมายาสร้างคนจากข้าวโพดจริงไหม? ตำนานกำเนิดมนุษย์ใน Popol Vuh

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

ตำนานนี้ไม่ใช่คำอธิบายทางชีววิทยาว่ามนุษย์เกิดจากข้าวโพดจริง แต่ใน Popol Vuh มนุษย์ที่เทพสร้างสำเร็จมีเนื้อหนังจาก ข้าวโพดสีเหลืองและสีขาว หลังความพยายามสร้างคนจากโคลนและไม้ไม่สำเร็จ

เหล่าเทพสร้างสัตว์ขึ้นมาก่อน แต่สัตว์ส่งเสียงได้เพียงแบบของตัวเอง และไม่อาจกล่าวขานชื่อผู้สร้างได้ จึงยังไม่ตรงกับสิ่งที่เทพกำลังมองหา

จากนั้นเทพลองปั้นคนด้วยดินผสมโคลน ร่างนั้นพูดได้ แต่พอเปียกน้ำก็ยุ่ยสลาย แถมยืนหรือเคลื่อนไหวไม่ได้ เทพจึงเลิกใช้ร่างดิน

คราวต่อมาเทพทำคนจากไม้ คนเหล่านี้พูดได้และมีลูกหลาน แต่ในเรื่องเล่ากลับ ไม่มีหัวใจหรือความคิด ไม่ระลึกถึงผู้สร้าง และสุดท้ายถูกน้ำท่วมทำลาย เรื่องจึงมองความเป็นคนไกลกว่าการมีรูปร่างหรือพูดได้ แต่รวมถึงการรู้จักและจดจำผู้ให้กำเนิดด้วย

หลังจากนั้น สัตว์สี่ชนิดพาเทพไปพบฝักข้าวโพดสีเหลืองและสีขาวในสถานที่ชื่อ Paxil กับ Cayala ผู้สร้างบดข้าวโพดเหล่านั้นจนละเอียดและใช้เป็นเนื้อหนังของมนุษย์ ส่วนน้ำถูกเล่าว่าเป็นเลือดของคน

ทำไมเรื่องจึงเลือกข้าวโพด? ตัวบทไม่ได้ให้เหตุผลตรง ๆ แต่หมายเหตุของ Allen J. Christenson ผู้แปลระบุว่าข้าวโพดเป็นอาหารหลักของชาวกีเช การที่เรื่องนำข้าวโพดมาเป็นเนื้อหนังของมนุษย์จึงอ่านได้ว่าเป็นการเชื่อมกำเนิดคนเข้ากับอาหารที่หล่อเลี้ยงชุมชน นี่คือการตีความจากตัวบทประกอบหมายเหตุของผู้แปล ไม่ใช่คำอธิบายที่เทพกล่าวไว้

คำนำฉบับแปลของ Christenson ระบุว่าเอกสาร Popol Vuh ที่เหลือมาถึงปัจจุบันถูกเรียบเรียงโดยชนชั้นสูงชาวกีเชซึ่งไม่ระบุชื่อ หลังเมืองหลวงของพวกเขาพ่ายต่อสเปน ข้อมูลนี้บอกที่มาของเอกสารที่เรามี ไม่ใช่วันที่เกิดเรื่องในตำนาน

จึงควรอ่านเรื่องนี้ในฐานะมรดกความคิดของชาวกีเช มากกว่ารายงานกำเนิดมนุษย์

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th