เพลงจบไปแล้วแต่ยังวนในหัว ทำไมสมองถึงหยุดฮัมเองไม่ได้?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เพลงที่คุ้นหรือเพิ่งได้ยินอาจกลับมาวนในหัวเอง แม้ปิดเพลงไปแล้ว เพราะความจำเรียกทำนองนั้นขึ้นมาโดยไม่ตั้งใจ งานทดลองยังพบว่าการเคี้ยวหมากฝรั่งช่วยลดการนึกถึงเพลงได้บ้าง แต่ไม่ได้ผลกับทุกคน

บางคนได้ยินท่อนหนึ่งจากร้านกาแฟหรือคลิปสั้น แล้วออกไปทำอย่างอื่น พอเงียบลงกลับนึกถึงท่อนเดิมซ้ำอีกครั้ง นักวิจัยเรียกประสบการณ์นี้ว่าเพลงติดหู คือทำนองที่ผุดขึ้นและเล่นซ้ำในใจเอง ไม่ได้มาจากลำโพงหรือคนรอบข้าง เราอาจนึกได้แค่ท่อนสั้น ๆ ไม่จำเป็นต้องได้ยินทั้งเพลงในหัว

งานวิจัยที่ตีพิมพ์ปี 2017 พบว่าเพลงที่ผู้ตอบรายงานว่าติดหูบ่อย มักเป็นเพลงที่เคยได้อันดับสูงและอยู่ในชาร์ตอังกฤษนาน หรือเพิ่งหลุดจากชาร์ต นักวิจัยมองว่าความนิยมและความใหม่ของเพลงอาจสะท้อนโอกาสที่คนจะได้ยินซ้ำ แต่การสำรวจนี้ไม่ได้ยืนยันว่าความดังเป็นสาเหตุเดียว

ทีมวิจัยใช้คำตอบจาก ผู้เข้าร่วม 3,000 คน เพื่อเลือกเพลงที่ถูกนึกถึงบ่อย 100 เพลง แล้วเทียบกับเพลงอีก 100 เพลงที่ไม่มีใครรายงานว่าติดหู โดยจับคู่ให้แนวเพลงและความนิยมใกล้กัน เพลงกลุ่มแรกมีจังหวะเร็วกว่าโดยเฉลี่ย และต่างกันในรูปแบบการขึ้นลงของทำนอง

เพลงเร็วไม่ได้แปลว่าจะติดหูเสมอไป ผลนี้บอกเพียงว่าเพลงที่คนรายงานว่าติดหูมีจังหวะและทำนองต่างจากเพลงกลุ่มเปรียบเทียบ

ถ้าเพลงวนจนเสียสมาธิจะทำอย่างไร? งานทดลองอีกชิ้นทดสอบการเคี้ยวหมากฝรั่งใน 3 การทดลอง คนที่ได้เคี้ยวนึกถึงทำนองน้อยกว่าช่วงที่ไม่ได้เคี้ยว ส่วนการเคาะนิ้วไม่ได้ผลแบบเดียวกัน นักวิจัยจึงเสนอว่าการเคี้ยวอาจขัดจังหวะการฮัมหรือซ้อมเสียงในใจที่เกี่ยวกับทำนอง

การทดลองใช้เพลงและช่วงเวลาที่กำหนด จึงยังไม่ยืนยันว่าหมากฝรั่งจะช่วยในชีวิตประจำวันหรือได้ผลกับทุกคน ถ้าทำนองกวนใจ การเคี้ยวอาจเป็นวิธีที่ลองได้เมื่อสะดวก แต่ถ้าไม่ช่วยก็ไม่ใช่เรื่องผิดปกติ เพลงอาจค่อย ๆ จางเมื่อเราไปสนใจอย่างอื่น

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th