ศิลาจารึกเผยพระเจ้าอโศกเสียใจหลังยึดกาลิงคะ

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

จารึกศิลาที่ 13 ระบุว่า หลังยึดแคว้นกาลิงคะ พระเจ้าอโศกทรงเสียใจกับผู้เสียชีวิตและการพลัดพรากจากสงคราม พร้อมประกาศว่า พระองค์เห็นธรรมวิชัย หรือชัยชนะด้วยธรรมะ เป็นชัยชนะที่ดีที่สุด

จารึกระบุว่า พระเจ้าอโศกยึดกาลิงคะได้ในปีที่ 8 หลังราชาภิเษก และรายงานว่ามีผู้ถูกเนรเทศ 150,000 คน ผู้ถูกฆ่า 100,000 คน รวมถึงอีกจำนวนมากที่เสียชีวิตจากสาเหตุอื่นของสงคราม ตัวเลขนี้เป็นคำรายงานของฝ่ายพระเจ้าอโศก ไม่ใช่ยอดที่ตรวจสอบซ้ำจากการสำรวจประชากร

จารึกยังกล่าวถึงพราหมณ์ นักบวช และชาวบ้านในกาลิงคะที่ถูกฆ่า บาดเจ็บ หรือพลัดพรากจากคนรัก แม้คนที่ไม่ได้ถูกทำร้ายเองก็ทุกข์เมื่อเห็นเพื่อน ญาติ และคนใกล้ชิดเป็นทุกข์จากสงคราม

พระองค์ทรงอธิบายในจารึกว่า การสั่งสอนธรรมแก่ผู้คนเป็นชัยชนะที่ดีกว่าการยึดเมือง และบอกว่าทรงเผยแพร่คำสอนไปยังดินแดนข้างเคียง พร้อมเขียนเตือนลูกหลานไม่ให้เริ่มสงครามยึดแคว้นใหม่ หากยังเกิดสงคราม พระองค์ขอให้ลูกหลาน อดกลั้นและลงโทษผู้แพ้ให้น้อยที่สุด

ถึงอย่างนั้น พระองค์ก็ยังเตือนชาวป่าที่อยู่ใต้การปกครองว่าทรงมีอำนาจลงโทษหากจำเป็น แต่ก็อยากให้พวกเขาปลอดภัยและให้เจ้าหน้าที่ใช้ความอดกลั้น

จารึกนี้เป็นคำประกาศของฝ่ายผู้ชนะ ไม่มีคำให้การจากชาวกาลิงคะหรือบันทึกเหตุการณ์ส่วนตัวที่ทำให้พระเจ้าอโศกเปลี่ยนท่าที

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th