ปลาตีนใช้ครีบพาตัวเดินบนโคลนตอนน้ำลด

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ปลาตีนเคลื่อนบนโคลนด้วยครีบอกคู่หน้า โดยวางครีบลงพร้อมกันเพื่อค้ำและดันลำตัวไปข้างหน้า จังหวะนี้ทำให้ดูคล้ายเดิน แต่ไม่ได้ก้าวสลับซ้ายขวาแบบคน

หนึ่งจังหวะมีสองช่วง ช่วงแรกครีบแตะโคลนและออกแรงดันพื้น ทำให้ลำตัวพ้นเลนแล้วแกว่งไปข้างหน้า พอลำตัวกลับมาแตะพื้น ครีบจึงยกพ้นเลนและเหวี่ยงกลับไปด้านหน้าเพื่อเริ่มจังหวะใหม่ ปลาตีนจึงไม่ได้ลากท้องไปกับโคลน

บนบก ปลาตีนกดครีบลงขณะออกแรง แต่ในน้ำครีบยกขึ้น ระยะที่ครีบอกยื่นไปข้างหน้าในงานทดลองอยู่ที่ 1.8 ซม. บนบก และ 1.3 ซม. ในน้ำ ตัวเลขนี้หมายถึงระยะยื่นของครีบ ไม่ใช่ระยะทางที่ตัวปลาทั้งตัวเคลื่อนในหนึ่งจังหวะ และเป็นผลจากปลาที่ทดลองเท่านั้น

ครีบอกมีข้อต่อที่ขยับได้สองตำแหน่ง ตรงหัวไหล่และระหว่างโคนครีบกับก้านครีบ ส่วนโคนครีบยื่นออกจากลำตัว รูปทรงนี้ช่วยให้ปลาตีนวางครีบยันพื้นแล้วเหวี่ยงกลับได้

การเคลื่อนที่บนเลนต่างจากตอนปลาตีนตกใจแล้วกระโดดหนี งานวิจัยระบุว่าการหนีฉับพลันใช้ครีบหางและการงอลำตัว ส่วนการเคลื่อนบนเลนใช้ครีบอกเป็นหลัก ถ้าเห็นเพียงช่วงสั้น ๆ อาจคิดว่าเป็นท่าเดียวกัน แต่ใช้ครีบคนละชุด

การทดลองนี้ทำในตู้กับปลาตีนชนิดหนึ่ง จึงใช้แทนปลาตีนทุกชนิดไม่ได้ งานวิจัยยังระบุว่าบทบาทของครีบท้องในการช่วยดันตัวยังไม่ชัดเจน

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th