น้ำบนโลกมีน้ำจืดแค่ 2.5% จริงไหม? น้ำส่วนใหญ่อยู่ที่ไหน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

น้ำจืดมีเพียงประมาณ 2.5% ของน้ำทั้งหมดบนโลก อีกกว่า 96% เป็นน้ำเค็มในทะเลและมหาสมุทร ตามข้อมูลของสำนักงานสำรวจธรณีวิทยาสหรัฐฯ หรือ USGS โลกจึงดูมีน้ำเต็มไปหมด แต่เมื่อแยกตามชนิดแล้ว น้ำที่ไม่เค็มกลับมีอยู่เพียงส่วนน้อย

ตัวเลข 2.5% นับน้ำทุกแบบที่อยู่บนโลก ทั้งน้ำทะเล น้ำแข็ง น้ำใต้ดิน แม่น้ำ และน้ำในอากาศ ลองนึกว่าน้ำทั้งหมดมี 100 ลิตร น้ำจืดจะมีอยู่ราว 2.5 ลิตรเท่านั้น ตัวเลขนี้ยังไม่บอกว่าน้ำจืดส่วนไหนอยู่ใกล้คนหรือหยิบมาใช้ได้ทันที

เมื่อดูเฉพาะน้ำจืด USGS ประเมินว่าราว 68.7% อยู่ในธารน้ำแข็ง แผ่นน้ำแข็ง และหิมะถาวร อีก 30.1% เป็นน้ำใต้ดิน สองแหล่งนี้รวมกันเกือบทั้งหมดของน้ำจืด ส่วนที่เหลือมีเพียงราว 1.2% อยู่ในน้ำผิวดินและแหล่งเล็ก ๆ อื่น เปอร์เซ็นต์ชุดนี้คิดจากน้ำจืด ไม่ใช่น้ำทั้งหมดบนโลก

แม่น้ำมีสัดส่วนเล็กมากเมื่อเทียบกับน้ำทุกชนิดบนโลก: ตารางของ USGS ระบุไว้ราว 0.0002% ของน้ำทั้งหมด ฟังดูน้อยจนเหมือนไม่สำคัญ แต่แม่น้ำกับทะเลสาบเป็นแหล่งน้ำที่ผู้คนใช้ในชีวิตประจำวันจำนวนมาก ความสำคัญจึงไม่ได้วัดจากปริมาตรรวมอย่างเดียว แต่อยู่ที่น้ำแหล่งนั้นเข้าถึงได้และนำมาใช้ได้ด้วย

จุดที่มักชวนให้เข้าใจผิดคือคำว่า “น้ำจืด” ไม่ได้แปลว่า “น้ำสะอาดพร้อมดื่ม” ตารางนี้บอกว่าน้ำกระจายอยู่ในแหล่งใดและมีสัดส่วนเท่าไร ไม่ได้ตรวจคุณภาพน้ำหรือบอกว่าทุกพื้นที่มีน้ำใกล้ตัวเท่ากัน ต่อให้แหล่งน้ำอยู่บนผิวดิน ก็ยังต้องพิจารณาสภาพของแหล่งน้ำและการจัดการก่อนนำไปใช้

ตัวเลขเหล่านี้เป็นค่าประมาณจากตารางการกระจายน้ำที่ USGS อ้างอิงงานของนักวิจัย Igor Shiklomanov ซึ่งตีพิมพ์ในปี 1993 ไม่ใช่การสำรวจทุกแหล่งแบบเรียลไทม์ USGS ระบุด้วยว่าเปอร์เซ็นต์ปัดเศษแล้ว จึงอาจรวมกันไม่ครบ 100 พอดี และตารางนี้เป็นภาพรวมระดับโลก ไม่ได้บอกปริมาณน้ำที่แต่ละประเทศมีในปีนี้

ตัวเลข 2.5% จึงใช้บอกภาพรวมของน้ำบนโลกได้ แต่ถ้าถามว่าน้ำพอใช้ในไทยหรือไม่ ต้องดูข้อมูลแหล่งน้ำของไทยแยกต่างหาก

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th