ยาบางชนิดเปิดขวดแล้วมีอายุสั้นกว่าวันบนฉลาก

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ยาบางชนิดมีอายุหลังเปิดขวดสั้นกว่าวันหมดอายุบนกล่อง โดยเฉพาะยาหยอดตาบางประเภท ถ้ากล่องระบุเดือนกับปี ให้นับวันสุดท้ายของเดือนนั้นเป็นวันหมดอายุ เช่น EXP 08/2568 หมดวันที่ 31 สิงหาคม 2568 ตามตัวอย่างของ อย.

ถ้าฉลากพิมพ์วัน เดือน ปีครบ ให้ยึดวันที่นั้น มองหาคำว่า EXP, Expiry Date หรือ “ยาสิ้นอายุ” บนกล่อง แผง หรือซอง อย. ใช้คำเหล่านี้กำกับวันสิ้นอายุ

วันหมดอายุบนกล่องบอกระยะที่ยาคงคุณภาพ หากเก็บยาตามคำแนะนำ อย. เตือนว่ายาที่โดนแสงแดดหรือความชื้นอาจเสื่อมก่อนวันหมดอายุได้ ถ้าฉลากให้เก็บในตู้เย็นหรือหลบแสง ต้องทำตามนั้น วันที่บนกล่องจึงไม่ใช่หลักประกันว่ายาทุกเม็ดจะคงสภาพ หากถูกเก็บผิดเงื่อนไข

วันหมดอายุที่พิมพ์บนกล่อง ไม่ได้บอกระยะใช้หลังเปิดหรือหลังแบ่งบรรจุเสมอไป ยาที่ร้านยาหรือสถานพยาบาลแบ่งใส่ซองอาจมีกำหนดวันใช้ต่างหาก อย. แยกแนวทางยาที่แบ่งบรรจุออกจากวันหมดอายุที่ผู้ผลิตพิมพ์บนบรรจุภัณฑ์เดิม จึงควร อ่านฉลากซองยาที่ได้รับและทำตามคำแนะนำของเภสัชกร

ยาหยอดตาเป็นตัวอย่างที่เห็นความต่างชัด อย. ระบุว่ายาหยอดตาทั่วไปที่เปิดใช้แล้วมีอายุ 1 เดือน ส่วนน้ำตาเทียมชนิดใช้ครั้งเดียวมีช่วงใช้หลังเปิด 12–24 ชั่วโมง ตัวเลขนี้ใช้กับผลิตภัณฑ์ตามกลุ่มที่ระบุเท่านั้น ไม่ควรนำไปนับอายุยาเม็ดหรือยาชนิดอื่นแทนฉลากของยาแต่ละตัว

แม้วันบนกล่องยังไม่ถึง ยาก็อาจเสื่อมได้ถ้าเก็บไม่เหมาะสม อย. แนะนำให้สังเกตความเปลี่ยนแปลง เช่น เม็ดยาแตก บิ่น ร่วน หรือสีเปลี่ยน แคปซูลบวมหรือเหนียว ยาน้ำขุ่นหรือมีกลิ่นเปลี่ยน ถ้าพบลักษณะผิดปกติ อย่าตัดสินจากตัวเลขวันหมดอายุอย่างเดียวและอย่าใช้ต่อ ให้ถามเภสัชกร

ก่อนใช้ เช็กวัน EXP บนบรรจุภัณฑ์เดิม อ่านวิธีเก็บ และดูว่ามีคำแนะนำหลังเปิดใช้หรือแบ่งบรรจุหรือไม่ ถ้าฉลากเลือน ไม่รู้วันเปิดขวด หรือไม่แน่ใจว่ายาถูกเก็บอย่างไร ให้นำยาไปถามเภสัชกรพร้อมกล่องหรือซองเดิม จะได้ไม่ต้องเดาวันใช้จากฉลากคนละชุด

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th