ทำไมยักษ์ตัวร้ายจากรามเกียรติ์ถึงมายืนเฝ้าวัดพระแก้ว?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ยักษ์ที่วัดพระแก้วทำหน้าที่เป็น ทวารบาล หรือผู้เฝ้าทางเข้า แม้พวกเขาจะเป็นตัวละครฝ่ายยักษ์จากรามเกียรติ์ก็ตาม ฐานข้อมูลศิลปกรรมของศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธรระบุว่ารอบพระอุโบสถมี 6 คู่ รวม 12 ตน ถือกระบอง ประจำอยู่ตามซุ้มประตูระเบียงคด และหันหน้าเข้าหาพระอุโบสถ

ชื่อที่คุ้นกันมีทั้งทศกัณฐ์และสหัสสเดชะ ทศกัณฐ์มีกายสีเขียว ส่วนสหัสสเดชะเป็นสีขาว ทั้งคู่เป็นตัวละครในรามเกียรติ์ ซึ่งเป็นวรรณคดีที่พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชทรงพระราชนิพนธ์ สีผิวกับเครื่องหัวช่วยแยกยักษ์แต่ละตนออกจากกัน

ยักษ์แต่ละองค์สูงราว 6 เมตร ทำจากปูนปั้นและประดับกระเบื้องเคลือบสี เครื่องแต่งกายมีรายละเอียดแบบตัวโขน ตั้งแต่มงกุฎ เสื้อแขนยาว สนับเพลา ไปจนถึงรองเท้าปลายแหลม

ประวัติการสร้างยังไม่ชัดเจน แหล่งข้อมูลสันนิษฐานว่ายักษ์ 4 คู่สร้างในรัชกาลที่ 3 ส่วนอีก 2 คู่คาดว่าทำเพิ่มในรัชกาลที่ 5 เอกสารที่อ้างถึงระบุว่า ใน พ.ศ. 2425 มีการปั้นยักษ์ประดับกระเบื้องหนึ่งคู่ ส่วนการบูรณะครั้งใหญ่เกิดขึ้นใน พ.ศ. 2525 เมื่อกรุงรัตนโกสินทร์ครบ 200 ปี

ความหมายเชิงสัญลักษณ์ของยักษ์เหล่านี้ยังเป็นข้อสันนิษฐาน ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธรเสนอว่า อาจเชื่อมกับคติที่มองพระมหากษัตริย์เป็นพระราม หรือสื่อว่าธรรมะชนะอธรรม แต่ยังไม่มีหลักฐานยืนยันว่าช่างตั้งใจสื่อความหมายเหล่านี้

หากมีโอกาสไป ลองสังเกตสีและเครื่องหัวของแต่ละคู่ พร้อมดูตำแหน่งที่หันหน้าเข้าไป รายละเอียดเหล่านี้ช่วยให้จำได้ว่าใครเป็นใคร และเห็นฝีมือช่างบนรูปยักษ์ชัดกว่ามองผ่าน ๆ

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th