จากเรือรบสุดสตรอง สู่มรดกสุดปัง! ไขความลับ “พยุหยาตราชลมารค” พิธีเรือที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในโลก

หากพูดถึง “ขบวนพยุหยาตราชลมารค” หลายคนอาจจะนึกถึงภาพเรือพระราชพิธีสวยๆ บนแม่น้ำเจ้าพระยา ที่ดูโบราณจนอาจรู้สึกว่าเป็นเรื่องไกลตัว 

แต่รู้ไหมว่า? เมื่อก่อนมันคือ “เรือรบทางทหารที่โคตรเท่ของไทยเราเลยนะ” 

ถ้าย้อนกลับไปหลายร้อยปีก่อน แม่น้ำสายต่างๆ นี่แหละคือ “ทางหลวงแผ่นดิน”  

ในยามสงคราม ขบวนเรือที่เราเห็นนี้ จริงๆ แล้วคือ "การเคลื่อนกำลังพลทางน้ำ" เพื่อเตรียมพร้อมไปลุยศึก ส่วนในยามสงบ จะใช้ขบวนเรือนี้ในการ “ซ้อมรบและฝึกฝนฝีพาย” ให้ร่างกายฟิตอยู่ตลอดเวลา นอกจากนั้น !!! ยังใช้เป็นขบวนเสด็จไปประกอบพิธีสำคัญอย่าง “การถวายผ้าพระกฐิน ณ วัดอรุณฯ” อีกด้วย 

เมื่อยุคสมัยเปลี่ยน คนเราเริ่มเดินทางด้วยรถ, เครื่องบิน จะเอาเรือรบไม้โบราณไปยิงต่อสู้อีกก็คงไม่ได้ บทบาทของขบวนเรือชลมารคเลยถูก Transform ครั้งใหญ่  

ในปัจจุบัน เราจะได้เห็นขบวนเรืออันงดงามนี้เฉพาะในโอกาสมหามงคลระดับชาติ เช่น พระราชพิธีบรมราชาภิเษก หรือพิธีถวายผ้าพระกฐิน ซึ่งทุกครั้งที่จัดขึ้น มันคือการรวม "สุดยอด Soft Power" ของไทยไว้ในที่เดียว! ทั้งศิลปะงานสลักไม้, งานลงรักปิดทองอันประณีต, บทกาพย์เห่เรือ และศาสตร์การพายเรือ โดยพี่ๆ กองทัพเรือที่ฝึกซ้อมกันอย่างหนักหน่วง  

จากหลักฐาน..เรื่องขบวนเรือนี้มีมาตั้งแต่ "สมัยสุโขทัย" นานกว่า 700 ปีมาแล้ว! (ตั้งแต่สมัยพ่อขุนรามคำแหงโน้น)  

แต่หลังจากปี พ.ศ. 2475 พระราชพิธีนี้ก็หยุดชะงักและเกือบจะสาบสูญ จนกระทั่งในรัชกาลที่ 9 (พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาและความเกรียงไกรราช บรมนาถบพิตร) ทรงมีพระราชดำริให้ฟื้นฟู ซ่อมแซมเรือพระราชพิธี และจัดขบวนเรือขึ้นมาใหม่อีกครั้งอย่างสมเกียรติ ทำให้พวกเราในยุคนี้ยังคงมีโอกาสได้เห็นความอลังการนี้ด้วยตาตัวเอง สะท้อนความประณีตและความยิ่งใหญ่ของชาติได้อย่างน่าภาคภูมิใจที่สุด!  

หมายเหตุ : พระราชพิธีขบวนพยุหยาตราทางชลมารคจะมีขึ้นใน วันศุกร์ที่ 6 พฤศจิกายน 2569 บนแม่น้ำเจ้าพระยาอย่างเต็มรูปแบบ