ไทยส่งออกยางพาราไปประเทศไหนมากสุด? คำตอบขึ้นกับชนิดยางที่นับ

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

คำถามว่า “ไทยส่งยางไปประเทศไหนมากที่สุด” ดูเหมือนตอบได้ด้วยการเปิดตารางประเทศคู่ค้า แต่คำว่า “ยาง” มีตั้งแต่วัตถุดิบในรูปแผ่นหรือแท่ง ไปจนถึงยางล้อสำเร็จรูป ตลาดที่ซื้อของแต่ละขั้นอาจไม่ใช่ประเทศเดียวกัน ถ้าดูแค่แถวแรกโดยไม่ระบุชนิดสินค้า ก็มีโอกาสเอาคนละอย่างมาเทียบกัน

ในสถิติศุลกากร สินค้าแต่ละชนิดมีพิกัดกำกับ ยางธรรมชาติในรูปวัตถุดิบอยู่คนละหมวดกับยางลมใหม่ที่ผลิตเป็นยางล้อ จึงต้องบอกก่อนว่ากำลังนับยางแบบไหน และจะเรียงอันดับด้วยมูลค่าหรือปริมาณ

บทความนี้ใช้ข้อมูลการค้าระหว่างประเทศของกระทรวงพาณิชย์ที่จัดทำร่วมกับกรมศุลกากร เลือกยอดสะสมตลอดปี 2568 ถึงเดือนธันวาคม และเรียงประเทศใหม่ตามมูลค่ารวมทั้งปี เพราะลำดับตั้งต้นในผลรายเดือนอาจไม่ตรงกับยอดสะสมรายปี

พอแยกพิกัด คำตอบออกเป็นสองตลาด: ยางธรรมชาติหมวด 4001 ส่งไปจีนมากที่สุด มูลค่าราว 64,672 ล้านบาท ส่วนยางลมใหม่หมวด 4011 ส่งไปสหรัฐอเมริกามากที่สุด ราว 115,941 ล้านบาท อันดับหนึ่งจึงเปลี่ยนเมื่อขยับจากวัตถุดิบไปดูสินค้าที่ผลิตเป็นยางล้อ

ในหมวด 4001 จีนอยู่ห่างจากประเทศอันดับถัดไปพอสมควร มูลค่าส่งออกทั้งปีอยู่ที่ประมาณ 64.67 พันล้านบาท ญี่ปุ่นตามมาเป็นอันดับสองที่ 18.49 พันล้านบาท ส่วนมาเลเซียอยู่อันดับสามที่ 13.86 พันล้านบาท และสหรัฐฯ อันดับสี่ที่ 13.63 พันล้านบาท

เวียดนามเป็นอันดับห้าที่ราว 6.25 พันล้านบาท เมื่อเทียบกับญี่ปุ่นซึ่งอยู่อันดับสอง จีนมีมูลค่าส่งออกเกือบสามเท่าครึ่ง ตัวเลขนี้ทำให้เห็นว่าตลาดวัตถุดิบในพิกัดดังกล่าวกระจุกที่จีนมากกว่าประเทศอื่นในตาราง

จีนคิดเป็นประมาณ 39% ของมูลค่ารวมในหมวด 4001 ที่แจกแจงตามประเทศ ญี่ปุ่นมีสัดส่วนราว 11% อย่างไรก็ตาม “ประเทศปลายทาง” ในข้อมูลศุลกากรไม่จำเป็นต้องเป็นประเทศที่ใช้วัตถุดิบขั้นสุดท้าย สินค้าอาจถูกนำไปแปรรูปหรือส่งต่อในห่วงโซ่การผลิต

พิกัด 4001 ใช้กับยางธรรมชาติและกัมธรรมชาติบางชนิดในรูปขั้นต้น แผ่น หรือแถบ จึงใกล้กับภาพวัตถุดิบที่หลายคนนึกถึงเมื่อพูดถึงยางพารา แต่ข้อมูลไม่ได้แยกว่าสินค้ามาจากสวนแบบใด หรือส่งออกโดยเกษตรกรโดยตรง เป็นมูลค่าการค้าของสินค้าที่จำแนกตามรหัสนี้

อีกด้านหนึ่ง พิกัด 4011 หมายถึงยางลมใหม่ที่ทำจากยาง ครอบคลุมยางล้อหลายประเภท ไม่ได้จำกัดเฉพาะยางรถเก๋ง จึงสะท้อนสินค้าแปรรูปที่มีขั้นตอนผลิตและมูลค่าต่อชิ้นต่างจากวัตถุดิบ การรวมสองหมวดไว้ใต้คำว่า “ยาง” ทำให้มองไม่เห็นตลาดคนละช่วงของอุตสาหกรรม

เมื่อเรียงมูลค่ารวมทั้งปีของหมวด 4011 สหรัฐฯ นำเป็นอันดับหนึ่งที่ประมาณ 115.94 พันล้านบาท เกาหลีใต้ตามมาเป็นอันดับสองที่ 12.97 พันล้านบาท ออสเตรเลียอยู่อันดับสามที่ 9.60 พันล้านบาท ญี่ปุ่นอันดับสี่ที่ 9.34 พันล้านบาท และมาเลเซียอันดับห้าที่ 7.58 พันล้านบาท

มูลค่าส่งไปสหรัฐฯ สูงกว่าประเทศอันดับสองเกือบเก้าเท่า และคิดเป็นราว 46.5% ของยอดรวมหมวด 4011 ส่วนจีนซึ่งนำในหมวดยางธรรมชาติอยู่ลำดับที่เจ็ดของหมวดยางล้อใหม่ จีนยังซื้อยางล้อไทย แต่ยอดที่แจ้งในปีนั้นน้อยกว่าตลาดสหรัฐฯ

คำว่า “มากที่สุด” ในที่นี้จัดอันดับด้วยมูลค่าเงินบาท ไม่ใช่น้ำหนักยางหรือจำนวนเส้น สินค้าราคาแพงกว่าสามารถทำให้มูลค่าสูง แม้จำนวนชิ้นน้อยกว่า และราคาเปลี่ยนได้ตามชนิดยาง สเปกสินค้า ต้นทุนขนส่ง และช่วงเวลาซื้อขาย ยอดเงินจึงตอบเรื่องขนาดทางการค้า แต่ไม่ใช่ปริมาณสินค้าโดยตรง

รายงานการค้ามีทั้งยอดของเดือนที่เลือกและยอดสะสมตั้งแต่มกราคม ตัวอย่างนี้ใช้ยอดสะสมถึงเดือนธันวาคมเพื่อแทนทั้งปี หากดูเฉพาะเดือนธันวาคม จะรู้เพียงประเทศที่มีมูลค่าสูงในเดือนนั้น ไม่ใช่ตลาดนำตลอดปี ส่วนปริมาณสินค้าต่างพิกัดอาจใช้หน่วยไม่เหมือนกัน จึงต้องเช็กหน่วยก่อนเปรียบเทียบ

พิกัดศุลกากรเป็นหมวดรวม ไม่ได้แยกทุกสูตรยางหรือทุกแบรนด์ และข้อมูลปลายทางไม่ยืนยันว่าผู้ซื้อใช้สินค้าที่ประเทศนั้นจริง จึงใช้ตอบได้ว่าหมวดใหญ่ที่เลือกมีประเทศใดบันทึกมูลค่าส่งออกสูงสุด แต่ไม่บอกว่าสินค้ารุ่นใดขายดี บริษัทไหนกำไรสูง หรือของไปถึงผู้ใช้กลุ่มใด

สำหรับคนปลูกยาง มูลค่าส่งออกก็ไม่ใช่ราคาที่จะได้รับหน้าสวนโดยตรง หลังวัตถุดิบออกจากสวน ยังมีการรวบรวม คัดเกรด แปรรูป ขนส่ง และส่วนแบ่งของผู้ประกอบการ ราคาที่เกษตรกรขายได้จึงขึ้นกับคุณภาพ ผลผลิต และกลไกรับซื้อในช่วงนั้น สถิติตลาดส่งออกช่วยมองภาพใหญ่ แต่ใช้แทนราคาประมูลหรือราคาหน้าสวนไม่ได้

เวลาเห็นอันดับประเทศคู่ค้า ลองเช็กสามอย่างก่อนนำไปสรุป: ชื่อพิกัดสินค้า ปีข้อมูล และช่องที่ใช้จัดอันดับว่าเป็นมูลค่ารายเดือนหรือยอดสะสม วิธีนี้ช่วยไม่ให้คำว่า “ยางไทยขายดี” กลายเป็นข้อสรุปกว้างเกินกว่าตัวเลขที่มี

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th