ส.ส.หญิงในอาเซียนมีสัดส่วนเท่าไร ไทยอยู่ตรงไหน?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

ในตารางสมาชิกสภาหญิงของอาเซียน เวียดนามมีชื่อผู้หญิง 150 คน มากกว่าประเทศอื่นในกลุ่ม แต่ถ้าเปลี่ยนคำถามจาก “มีทั้งหมดกี่คน” เป็น “ผู้หญิงนั่งอยู่กี่ส่วนของสภา” ประเทศที่มีจำนวนคนมากที่สุดอาจไม่ได้เป็นประเทศที่มีสัดส่วนสูงที่สุด

ลองเทียบสภาสองขนาด: ผู้หญิง 150 คนในสภา 500 ที่นั่งคิดเป็น 30% ส่วนผู้หญิง 23 คนในสภา 65 ที่นั่งคิดเป็นประมาณ 35.4% จำนวนคนชุดแรกมากกว่า แต่สัดส่วนชุดหลังสูงกว่า เพราะฐานที่นำมาเทียบมีขนาดเล็กกว่ามาก การอ่านอันดับจึงต้องรู้ก่อนว่าตารางนับ “จำนวนคน” หรือ “เปอร์เซ็นต์ของที่นั่ง”

ข้อมูลที่ใช้คือการจัดอันดับรายเดือนของสหภาพรัฐสภา (IPU) ณ วันที่ 1 สิงหาคม 2026 ซึ่งคำนวณจากจำนวนผู้หญิงหารด้วยจำนวนสมาชิกในสภาล่างหรือสภาเดี่ยวที่มีผู้ครองที่นั่งอยู่ ผลของอาเซียนชุดนี้คือ ติมอร์-เลสเตนำที่ 35.4% จากสมาชิกหญิง 23 คนในสภา 65 ที่นั่ง ตัวเลขนี้เป็นสัดส่วนที่นั่งในสภา ไม่ใช่เปอร์เซ็นต์ผู้หญิงในประชากร

ถัดจากติมอร์-เลสเตคือสิงคโปร์ 32.3% (32 จาก 99 คน) เวียดนาม 30.0% (150 จาก 500 คน) ลาว 29.7% (52 จาก 175 คน) และฟิลิปปินส์ 28.3% (90 จาก 318 คน) ติมอร์-เลสเตนำสิงคโปร์อยู่ 3.1 จุดเปอร์เซ็นต์ ส่วนเวียดนามมีจำนวนสมาชิกหญิงสูงสุดในกลุ่ม แต่คิดเป็นสัดส่วนอันดับสาม

เมื่อไล่ลงมาตามตาราง อินโดนีเซียอยู่ที่ 22.2% จาก 129 ใน 580 คน ไทยอยู่ที่ 19.8% จาก 99 ใน 500 คน กัมพูชาและมาเลเซียได้ 13.6% เท่ากันเมื่อปัดเป็นทศนิยมหนึ่งตำแหน่ง ส่วนบรูไนอยู่ที่ 11.4% จาก 4 ใน 35 คน หากนับเฉพาะ 10 ประเทศอาเซียนที่มีตัวเลขสภาเทียบได้ในตารางนี้ ไทยอยู่ลำดับที่ 7

ตัวเลขของไทยแปลให้อ่านง่ายได้ว่า ในสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรทุก 100 คน มีผู้หญิงอยู่ประมาณ 20 คน ส่วนติมอร์-เลสเตอยู่ราว 35 คน ต่างกันประมาณ 15.6 จุดเปอร์เซ็นต์ การพูดว่า “สูงกว่า 15.6 เปอร์เซ็นต์” จะทำให้เข้าใจคลาดเคลื่อน เพราะตรงนี้เป็นการลบเปอร์เซ็นต์สองค่า จึงควรเรียกว่า “จุดเปอร์เซ็นต์”

อันดับ 1 ของติมอร์-เลสเตไม่ได้แปลว่ามีสมาชิกหญิงมากที่สุดเป็นจำนวนคน ในสภาของประเทศนี้ ผู้หญิง 23 คนคิดเป็น 35.4% ขณะที่เวียดนามมี 150 คนจาก 500 ที่นั่ง คิดเป็น 30% ตัวอย่างนี้ทำให้เห็นว่าหากพาดหัวใช้คำว่า “มีผู้หญิงมากที่สุด” ต้องบอกด้วยว่าหมายถึงจำนวนคนหรือสัดส่วน ไม่อย่างนั้นสองคำตอบที่ถูกต้องอาจดูเหมือนขัดกัน

IPU เรียงประเทศตามเปอร์เซ็นต์ที่นั่งซึ่งผู้หญิงถือครองในสภาล่างหรือสภาเดี่ยว ไม่ได้รวมสมาชิกทุกสภาของทุกประเทศเข้าด้วยกัน วิธีนี้ช่วยให้มีเกณฑ์เดียวสำหรับเปรียบเทียบ แต่ก็จำกัดคำตอบไว้ที่สภาประเภทนี้ ประเทศที่มีสองสภาจึงไม่ได้เอาสมาชิกสภาสูงมาบวกกับสภาล่างก่อนจัดอันดับ

เช่นเดียวกัน ตัวเลข 19.8% ของไทยหมายถึงสภาผู้แทนราษฎร ไม่ได้รวมวุฒิสภา ตาราง IPU แสดงสมาชิกหญิงในวุฒิสภาไทยแยกไว้ที่ 45 จาก 200 คน หรือ 22.5% แต่ตัวเลขนี้ใช้ตอบอีกคำถามหนึ่ง การนำมาเฉลี่ยรวมกับสภาล่างโดยไม่กำหนดวิธีเดียวกันทุกประเทศจะทำให้เทียบอันดับกันไม่ตรง

วันอ้างอิงของตารางคือ 1 สิงหาคม 2026 แต่วันที่เลือกตั้งในแต่ละประเทศไม่เหมือนกัน บางประเทศเพิ่งเลือกตั้ง บางประเทศใช้จำนวนสมาชิกจากการเลือกตั้งหลายปีก่อน IPU ระบุว่าตัวเลขมาจากข้อมูลที่รัฐสภาแต่ละแห่งแจ้ง และจำนวนที่นั่งที่มีผู้ครองในขณะนั้น อันดับจึงเป็นภาพ ณ เวลาหนึ่ง ไม่ใช่ผลจากการเลือกตั้งพร้อมกันทุกประเทศ

สถานะของเมียนมาก็ต้องอ่านแยกจากประเทศที่ได้เปอร์เซ็นต์ต่ำ ในตาราง IPU ทำเครื่องหมายรัฐสภาเมียนมาว่าถูกระงับ จึงไม่มีตัวเลขให้จัดอันดับแบบเดียวกับประเทศอื่น การบอกว่ามี 10 ประเทศที่เปรียบเทียบได้ไม่ได้หมายความว่าอาเซียนมีสมาชิกเพียง 10 ประเทศ แต่เป็นเพราะข้อมูลของอีกประเทศไม่อยู่ในชุดอันดับนี้

สถิตินี้บอกสัดส่วนของที่นั่งที่ผู้หญิงถือครองเท่านั้น ไม่ได้บอกว่าผู้แทนมีอำนาจตัดสินใจเท่ากันหรือไม่ ได้รับตำแหน่งในคณะกรรมาธิการแบบใด หรือผลักดันนโยบายสำเร็จแค่ไหน ตัวเลขจึงใช้เปรียบเทียบองค์ประกอบของสภาได้ แต่ไม่ควรใช้ตัดสินคุณภาพประชาธิปไตยหรือความเสมอภาคทั้งหมดแทนข้อมูลด้านอื่น

ถ้าดูจำนวนคน เวียดนามอยู่หัวตารางของอาเซียนในชุดนี้ แต่ถ้าดูสัดส่วน ติมอร์-เลสเตขึ้นอันดับหนึ่ง และไทยอยู่อันดับ 7 จาก 10 ประเทศที่มีข้อมูลเทียบได้ ณ 1 สิงหาคม 2026 ก่อนอ้างอันดับใด ควรถามให้ชัดว่ากำลังนับจำนวนสมาชิกหญิง หรือวัดว่าพวกเธอครองที่นั่งอยู่กี่เปอร์เซ็นต์

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th