พระแก้วมรกตเปลี่ยนเครื่องทรงปีละ 3 ครั้ง ใครเป็นคนทำพิธี?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

พระแก้วมรกตมีเครื่องทรงถวายตามฤดูกาลปีละ 3 ครั้ง ไม่ได้ใช้ชุดเดียวตลอดปี พระพุทธรูปองค์นี้ประดิษฐานในพระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม หรือวัดพระแก้ว ภายในพระบรมมหาราชวัง แล้วใครเป็นผู้ขึ้นไปเปลี่ยนชุดบนบุษบก และหลังจากนั้นมีขั้นตอนอะไรต่อ? คำตอบต้องแยกคนเปลี่ยนเครื่องทรงออกจากผู้ประกอบพิธีช่วงอื่น

ข่าวรัฐบาลไทยเผยแพร่เมื่อ 12 เมษายน 2568 และปรับปรุง 27 พฤษภาคม แต่เล่าถึงพระราชพิธีฤดูร้อนที่จัดวันที่ 14 มีนาคม เวลา 17.34 น. จึงต้องแยกวันเผยแพร่ข่าวออกจากวันประกอบพิธี ข่าวระบุว่าพระมหากษัตริย์และพระราชินีเสด็จฯ ร่วม แต่พระมหากษัตริย์ทรงเป็นผู้เปลี่ยนเครื่องทรงด้วยพระองค์เอง พระองค์เสด็จขึ้นไปยังบุษบกที่ประดิษฐานพระแก้วมรกต ถอดชุดเดิม สรงน้ำพระสุคนธ์ ซับองค์พระ แล้วถวายชุดใหม่ นี่คือข้อเท็จจริงที่รายงานยืนยันสำหรับพิธีปี 2568 ไม่ควรใช้แทนรายละเอียดของทุกปี

การถวายเครื่องทรงมีสามช่วงสัมพันธ์กับฤดูร้อน ฤดูฝน และฤดูหนาว ข่าวรัฐบาลยกเดือนมีนาคม กรกฎาคม และพฤศจิกายนเป็นช่วงของแต่ละฤดู เดือนเหล่านี้ช่วยให้จำได้ว่าพิธีผูกกับฤดูไหน แต่ไม่ใช่วันกำหนดตายตัวที่ใช้ซ้ำได้ทุกปี วันที่จริงจึงต้องดูจากประกาศของปีนั้น ไม่ควรยึดเดือนเป็นวันนัดหมายโดยอัตโนมัติ

ความต่างของชุดดูได้จากรูปแบบโดยไม่ต้องจำชื่อยาว ๆ ฤดูร้อนเป็นทองคำแบบเปิดไหล่ ส่วนฤดูฝนมีผ้าทาบพาดเฉียงบริเวณลำตัว ขณะที่ชุดฤดูหนาวคลุมเต็มองค์ รายงานทางการระบุว่าทั้งสามแบบออกแบบให้สัมพันธ์กับฤดูกาล รูปทรงและส่วนที่คลุมต่างกันจึงช่วยให้แยกชุดได้เมื่อเห็นภาพ ไม่ได้หมายความว่าพระพุทธรูปต้องเปลี่ยนเสื้อผ้าเพื่อรับมือกับอุณหภูมิจริง

คำว่า “เครื่องทรง” ในที่นี้หมายถึงชุดที่ถวายคลุมองค์พระ ไม่ใช่การเปลี่ยนพระพุทธรูปหรือปรับรูปเคารพ พระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร ซึ่งคนไทยเรียกว่าพระแก้วมรกต มีเครื่องทรงสามชุดที่ข่าวรัฐบาลบรรยายว่าทำจากทองคำแท้ ประดับอัญมณี และออกแบบอย่างประณีต แหล่งข่าวกล่าวว่างานเหล่านี้สะท้อนฝีมือช่างไทยและศรัทธาในพระพุทธศาสนา จึงเข้าใจพิธีได้ว่าเป็นการถวายเครื่องทรงตามฤดู ไม่ใช่แค่การสับเปลี่ยนเครื่องแต่งกาย

เมื่อถวายชุดใหม่แล้ว พิธียังมีการถวายมงกุฎทองคำประจำฤดู เครื่องบูชา และจุดธูปเทียน ก่อนพราหมณ์ประกอบพิธีเจิมฐานพระประธาน หลังเสร็จพิธีในพระอุโบสถ พระมหากษัตริย์และพระราชินีทรงพระสุหร่ายน้ำพระพุทธมนต์ที่ใช้สรงองค์พระ เพื่อประพรมแก่ข้าราชการและประชาชนที่มาเฝ้ารับเสด็จ จึงเห็นได้ว่าคำถามว่า “ใครทำพิธี” มีหลายส่วน: พระมหากษัตริย์ทรงเปลี่ยนเครื่องทรง พราหมณ์ประกอบพิธีเจิมฐาน และพระมหากษัตริย์กับพระราชินีทรงทำพิธีประพรมน้ำในช่วงท้าย

ข่าวบันทึกว่าผู้มาเฝ้ารับเสด็จได้รับการประพรมน้ำพระพุทธมนต์หลังพิธี ส่วนผู้จัดเตรียมเครื่องทรงหรือเจ้าหน้าที่ที่ดูแลรายละเอียดเบื้องหลังไม่ได้ระบุไว้ จึงตอบได้เฉพาะบทบาทที่ปรากฏในรายงาน ไม่ควรเดาว่าใครทำงานส่วนที่ข่าวไม่ได้กล่าวถึง

หากอยากไปชมพระราชพิธี ควรตรวจประกาศล่าสุดจากเว็บไซต์พระบรมมหาราชวังก่อนเดินทาง เพราะกำหนดวันและเงื่อนไขเข้าชมอาจต่างกันในแต่ละปี ข่าวปี 2568 เป็นบันทึกพิธีครั้งหนึ่ง ไม่ใช่ตารางกำหนดการสำหรับปีถัดไป

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th