กบแก้วตัวใสซ่อนเลือดไว้ไหน? นักวิจัยเห็นเม็ดเลือดไปรวมในตับ

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

กบแก้วบางชนิดนอนเกาะใต้ใบไม้โดยมีผิวท้องโปร่งใสจนเห็นอวัยวะด้านใน พอมันตื่นหรือออกแรง สีแดงของเลือดกลับมาเห็นชัด คำตอบอยู่ที่ตำแหน่งของเม็ดเลือด: ตอนพักมันไปรวมอยู่ในตับ

งานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร Science ปี 2022 ศึกษากบแก้วชนิดหนึ่งและพบว่า ช่วงพักมันดึงเม็ดเลือดแดงราว 89% ออกจากกระแสเลือดที่ไหลเวียน แล้วอัดเก็บไว้ในตับ ทำให้ลำตัวโปร่งใสขึ้นประมาณ 2–3 เท่า เลือดไม่ได้หายไปไหน แค่เปลี่ยนตำแหน่งชั่วคราวระหว่างที่กบอยู่นิ่ง

ความใสอาจช่วยพรางตัวให้กบกลมกลืนกับใบไม้ที่มันใช้พักกลางวัน ส่วนหลังยังมีสีเขียวคล้ายใบไม้ ขณะที่ผิวท้องและกล้ามเนื้อโปร่งแสงจนเห็นกระดูกและอวัยวะได้ จุดที่ทำให้พรางตัวสะดุดคือเม็ดเลือดแดง เพราะฮีโมโกลบินดูดกลืนแสงบางช่วง โดยเฉพาะแสงเขียวที่ผ่านใบไม้ได้ดี หากเลือดยังกระจายอยู่ตามเส้นเลือดใต้ผิว ก็เกิดสีเข้มตัดกับฉากหลัง

นักวิจัยจึงไม่ได้อาศัยแค่ภาพถ่ายจากภายนอก แต่ใช้เครื่องถ่ายภาพแบบโฟโตอะคูสติกติดตามตำแหน่งเม็ดเลือดแดงในตัวกบ เปรียบเทียบช่วงที่มันพักกับช่วงที่ออกแรง ขณะหลับ เม็ดเลือดจำนวนมากไปรวมในช่องเล็ก ๆ ภายในตับ; หลังออกแรง สัญญาณในตับลดลงและเม็ดเลือดกลับเข้าสู่ระบบไหลเวียน เมื่อตัวกบกลับมาพัก ความใสก็เพิ่มขึ้นอีก

การเปลี่ยนแปลงนี้เห็นได้ทั้งในตับและผิวท้อง งานวิจัยรายงานว่าปริมาตรตับเปลี่ยนราว 40% ระหว่างช่วงหลับกับหลังออกแรง ขณะที่เนื้อเยื่อท้องส่งผ่านแสงที่มองเห็นได้มากกว่า 90–95% ตัวเลขเหล่านี้ไม่ได้แปลว่ากบหายตัวได้ แต่ช่วยให้เห็นว่าความใสเกิดจากหลายส่วนทำงานร่วมกัน ทั้งเนื้อเยื่อที่ยอมให้แสงผ่านและการลดเม็ดเลือดที่ขวางแสงในจุดที่มองทะลุ

คำว่า “กบแก้ว” จึงไม่ได้หมายความว่าผิวทุกส่วนโปร่งใสเหมือนกระจก และงานนี้ก็ไม่ได้บอกว่ากบทุกชนิดเก็บเลือดแบบเดียวกัน ทีมวิจัยเปรียบเทียบกับกบชนิดอื่นที่ไม่โปร่งใส พบว่าไม่ได้เก็บเม็ดเลือดแดงในตับสูงแบบกบแก้วที่ศึกษา กลไกนี้จึงเป็นวิธีพรางตัวเฉพาะของสัตว์กลุ่มที่ตรวจ ไม่ใช่คุณสมบัติทั่วไปของกบทั้งหมด

ที่น่าสนใจอีกอย่างคือ การรวมเม็ดเลือดแดงจำนวนมากไว้ในตับไม่ได้ทำให้เกิดลิ่มเลือดในแบบที่การทดลองตรวจพบ นักวิจัยมองว่าความสามารถนี้อาจช่วยตั้งคำถามใหม่เรื่องการเคลื่อนและการเก็บเซลล์เลือด แต่ยังเป็นงานพื้นฐานในกบ ไม่ใช่วิธีรักษาหรือข้อเสนอให้คนทำตาม

เบื้องหลังลำตัวใสจึงไม่ใช่การทำให้เลือดหาย แต่เป็นการจัดตำแหน่งเม็ดเลือดให้รบกวนแสงน้อยลงตอนกบพัก ใต้ใบไม้ที่ดูเหมือนไม่มีอะไรเกิดขึ้น ร่างเล็ก ๆ กำลังปรับการไหลเวียนของเลือดเพื่อพรางตัวจากสายตาผู้ล่า

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th