หินก้อนใหญ่ทิ้งรอยยาวในทะเลสาบแห้งได้ยังไง? นักวิจัยเห็นจังหวะมันขยับ

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

บนพื้นทะเลสาบแห้งใน Death Valley มีหินก้อนใหญ่ทิ้งรอยยาวไว้บนโคลน บางรอยคดไปมา บางรอยวิ่งขนานกันจนดูเหมือนมีคนลากหินหลายก้อนพร้อมกัน แต่บริเวณนี้แทบไม่มีคนอยู่ใกล้ ๆ แล้วหินเคลื่อนเองได้อย่างไร?

ตอนหินขยับ พื้นไม่ได้แห้งสนิทอย่างที่เห็นในวันที่นักท่องเที่ยวไปถึง หลังฝนตก แอ่งน้ำบนที่ราบช่วงที่นักวิจัยเฝ้าดูมีความลึกสูงสุดราว 10 เซนติเมตร คืนที่อากาศหนาวจัดก็ทำให้น้ำจับเป็นแผ่นน้ำแข็งบาง พอแดดเช้ากับลมอ่อนทำให้น้ำแข็งแตกเป็นแผ่น แผ่นเหล่านั้นก็ลอยไปดันหินบนโคลนจนเกิดรอยยาว

คำอธิบายนี้มาจากการเฝ้าดูจริง ไม่ใช่การเดาอย่างเดียว นักวิจัยติดตั้งสถานีตรวจอากาศ กล้องถ่ายภาพตามเวลา และเครื่องบันทึกตำแหน่ง GPS ให้กับก้อนหิน 15 ก้อน เพื่อรอให้เกิดเหตุการณ์หายากนี้ในพื้นที่ Racetrack Playa กล้องเก็บภาพทุกชั่วโมงในฤดูหนาว ส่วน GPS บันทึกพิกัดเป็นช่วง ๆ ก่อนเปลี่ยนเป็นข้อมูลทุกวินาทีเมื่อก้อนหินเคลื่อนพ้นแม่เหล็กที่ใช้กระตุ้นเครื่องบันทึก

ทีมวิจัยได้เห็นหินเคลื่อนต่อหน้าตัวเองในเดือนธันวาคม 2013 และข้อมูลยังจับเหตุการณ์วันที่ 4 ธันวาคมไว้ได้ด้วย: หินติด GPS สองก้อนที่อยู่ห่างกัน 153 เมตรเริ่มขยับห่างกันเพียง 6 วินาที เคลื่อนราว 16 นาทีแล้วทิ้งรอยยาว 65.6 และ 64.1 เมตรตามลำดับ ในเหตุการณ์ใหญ่ของวันที่ 20 ธันวาคมมีหินเคลื่อนมากกว่า 60 ก้อน ส่วนหินที่ติด GPS บางก้อนเคลื่อนรวมได้ถึง 224 เมตรตั้งแต่ปลายปี 2013 ถึงมกราคม 2014 หลายช่วง ไม่ได้ไถลรวดเดียว

สิ่งที่ทำให้เรื่องนี้น่าทึ่งคือแผ่นน้ำแข็งหนาเพียง 3–6 มิลลิเมตร แต่มีพื้นที่กว้างพอจะดันหินหลายก้อนพร้อมกัน ลมที่วัดได้อยู่ราว 4–5 เมตรต่อวินาที ไม่ใช่ลมพายุ หินเคลื่อนช้าเพียง 2–5 เมตรต่อนาที จึงแทบมองไม่ออกถ้าไม่มีจุดนิ่งให้เทียบ ภาพถ่ายวันที่ 9 มกราคมจับหินก้อนหนึ่งขณะเคลื่อนอยู่ราว 18 วินาที และเห็นแผ่นน้ำแข็งยาวประมาณ 5–8 เมตรอยู่ด้านหลัง

เงื่อนไขต้องลงตัวหลายอย่าง: มีน้ำขังตื้นพอให้เกิดน้ำแข็ง แต่ยังเห็นหินโผล่พ้นน้ำ กลางคืนต้องหนาวจนผิวน้ำจับตัว แล้วช่วงสายมีแดดและลมพัดให้แผ่นน้ำแข็งแตกเคลื่อน รอยจึงเกิดใต้ผิวน้ำ และจะเห็นชัดหลังน้ำกับน้ำแข็งละลายหรือถอยออกไป หินหลายก้อนอาจนิ่งอยู่นานหลายปี ก่อนเงื่อนไขเหล่านี้จะเกิดพร้อมกันอีกครั้ง

หินไม่ได้เดินบนพื้นแห้งสนิท และไม่ได้ขยับทุกวัน นักวิจัยพบว่าการเคลื่อนที่เกิดเป็นครั้งคราวมาก ๆ กลไกน้ำแข็งกับลมอธิบายเหตุการณ์ที่ Racetrack Playa ได้ แต่ไม่ควรเหมารวมว่ารอยหินทุกแห่งบนโลกเกิดแบบเดียวกัน

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th