บันทึกฮาเมลินเล่าเด็กหาย 130 คน ก่อนเรื่องคนเป่าขลุ่ยจับหนู

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

คำจารึกบนบ้านคนเป่าขลุ่ยในเมืองฮาเมลินเล่าว่า วันที่ 26 มิถุนายน 1284 เด็ก 130 คนเดินตามชายเป่าขลุ่ยออกจากเมืองแล้วหายไป ภาพจำที่คุ้นกันคือชายคนนี้จับหนูด้วยเสียงเพลง แต่เอกสารเก่าไม่ได้เล่ารายละเอียดครบเหมือนกันทุกฉบับ

เมื่อนำเรื่องเล่ามาเรียงตามอายุเอกสาร จะเห็นว่าตำนานที่คนคุ้นจากเรื่องจับหนูค่อย ๆ มีรายละเอียดเพิ่มขึ้น งานรวบรวมเรื่องเล่าช่วงกลางคริสต์ศตวรรษที่ 14 กล่าวถึงเด็กที่เดินตามชายถือขลุ่ยเงินแล้วหายไป ส่วนบันทึกของออกุสติน ฟอน เมอร์สเพิร์กในปี 1592 เล่าทั้งเรื่องหนูและเด็ก 130 คน หลักฐานที่มีจึงบอกได้ว่าเรื่องหนูอยู่ในบันทึกยุคหลัง แต่ยังระบุไม่ได้ว่ามันถูกผูกเข้ากับเรื่องเด็กหายเมื่อใด

บันทึกที่พิพิธภัณฑ์ฮาเมลินระบุว่าเก่าแก่ที่สุดมาจากงานรวบรวมเรื่องเล่าของไฮน์ริช ฟอน แฮร์ฟอร์ด นักบวชคริสต์จากเมืองมินเดน เขาเล่าถึงเหตุการณ์ปี 1284 ว่าชายหนุ่มเล่นขลุ่ยสีเงิน เด็ก ๆ เดินตามออกทางประตูตะวันออก แล้วหายไปบริเวณเนินคัลวารี เนื้อหานี้เขียนขึ้นหลังปีที่กล่าวถึงหลายสิบปี จึงไม่ใช่บันทึกจากวันเกิดเหตุ

ออกุสตินเดินทางไปฮาเมลินในปี 1592 และบันทึกสิ่งที่ได้ฟังจากคนในเมือง ฉบับของเขาเล่าว่าชายเป่าขลุ่ยพาหนูลงแม่น้ำเวเซอร์ แต่ได้ค่าจ้างไม่ครบ จึงกลับมาพาเด็กออกจากเมือง เรื่องหนูและการหายไปของเด็กจึงปรากฏอยู่ในเรื่องเดียวกันแล้วในเวลานั้น แต่รายงานนี้ก็ยังห่างจากปี 1284 กว่าสามร้อยปี

คำจารึกที่บ้านซึ่งปัจจุบันเรียกว่า “บ้านคนเป่าขลุ่ย” ระบุปี 1284 วันที่ 26 มิถุนายน และเด็ก 130 คน ตัวบ้านสร้างราวปี 1602–1603 จึงเป็นหลักฐานว่าชาวเมืองเล่าและจดจำเรื่องนี้ในยุคนั้น ไม่ใช่หลักฐานร่วมสมัยที่พิสูจน์ว่าเด็กหายไปจริง

พิพิธภัณฑ์ฮาเมลินรวบรวมคำอธิบายไว้หลายแบบ เช่น การย้ายถิ่นไปตั้งถิ่นฐานทางตะวันออก โรคภัย และภัยพิบัติ แต่ยังไม่มีข้อยุติ แนวคิดเรื่องการย้ายถิ่นเข้ากับหลักฐานบางส่วนมากกว่าแนวอื่น ทว่าก็ยังบอกไม่ได้ว่าใครย้ายไปที่ไหน หรือเกิดอะไรขึ้นกับเด็กในเรื่องเล่า

เอกสารช่วยให้เห็นว่าตำนานคนเป่าขลุ่ยเปลี่ยนรายละเอียดไปตามยุค แต่ยังยืนยันไม่ได้ว่าเด็ก 130 คนหายไปจริงหรือไม่ สิ่งที่เล่าได้อย่างระมัดระวังคือ เรื่องเด็กออกจากเมืองเก่ากว่า ส่วนเรื่องหนูปรากฏในบันทึกภายหลัง และชะตาของเด็กยังไม่มีคำตอบแน่ชัด

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th