โรมันทิ้งของสำริด 12 หน้าไว้ แต่ไม่บอกว่าใช้ทำอะไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

ลองนึกภาพวัตถุสำริดกลวงที่วางได้พอดีบนฝ่ามือ มีหน้าแบน 12 ด้าน แต่ละหน้าเป็นรูปห้าเหลี่ยม มีรูวงกลมขนาดต่างกัน และมีปุ่มกลมตามมุม วัตถุหน้าตาแบบนี้ถูกพบในพื้นที่อดีตจักรวรรดิโรมัน

คำว่า “โดเดคะฮีดรอน” มาจากรูปทรงสิบสองหน้า ไม่ได้บอกการใช้งาน English Heritage ระบุว่าจุดที่พบให้เบาะแสเรื่องหน้าที่ได้น้อย ส่วนพิพิธภัณฑ์โบราณคดีแห่งชาติเนเธอร์แลนด์เห็นว่าทฤษฎีต่าง ๆ ยังอธิบายได้ไม่ครบ จึงยังไม่มีหลักฐานยืนยันว่ามันใช้ทำอะไร

English Heritage ระบุว่าวัตถุนี้ต้องใช้ช่างฝีมือและโลหะไม่น้อย จึงน่าจะมีราคาและอาจสั่งทำ ตัวอย่างที่พิพิธภัณฑ์เนเธอร์แลนด์เก็บไว้เชื่อว่าพบใกล้เมืองเอลสต์ สูง 7.5 เซนติเมตร และอยู่ในช่วงโรมัน ค.ศ. 1–300 พิพิธภัณฑ์รับมอบเป็นของบริจาคในปี 1876 แต่ปีที่รับมอบไม่ใช่ปีที่ขุดพบ และรายละเอียดของชิ้นนี้ก็ยังไม่บอกหน้าที่

แหล่งที่พบเป็นอีกเบาะแสหนึ่ง English Heritage ระบุว่าพบเพียงราว 120 ชิ้นทั่วอดีตจักรวรรดิโรมัน โดยกระจุกในเขตตะวันตกเฉียงเหนือ และยังไม่พบในอิตาลี สเปน แอฟริกา หรือแถบเมดิเตอร์เรเนียน ข้อมูลนี้บอกพื้นที่ที่พบ แต่ยังไม่ชี้หน้าที่ของมัน

ข้อเสนอหนึ่งคือใช้เล็งวัด เพราะรูที่อยู่ตรงข้ามกันมีขนาดต่างกัน พิพิธภัณฑ์ Hunt อธิบายว่าเมื่อลองมองผ่านรู อาจจัดแนวกับวัตถุไกลแล้วเทียบสัดส่วนได้ แหล่งนี้บอกว่านักวิชาการจำนวนมากมองว่าเป็นเครื่องมือสำรวจ แต่พิพิธภัณฑ์อื่นยังถือว่าหน้าที่ไม่ชัด จึงยังไม่ใช่ข้อสรุปที่ทุกฝ่ายยืนยันตรงกัน

อีกแนวคิดคือใช้เป็นเชิงเทียน เพราะวัตถุตัวอย่างหนึ่งในแถบเยอรมนีมีคราบขี้ผึ้ง แต่คราบขี้ผึ้งยังไม่ยืนยันว่าเป็นเชิงเทียน English Heritage ยังรวบรวมข้อเสนอว่าอาจใช้กำหนดเวลาหว่านธัญพืชฤดูหนาว เป็นลูกเต๋า ของเล่น หัวคทา หรืออุปกรณ์ถักนิตติ้ง แต่ละทฤษฎีพยายามอธิบายรูและปุ่มที่ทำอย่างประณีต ทว่ายังไม่มีทฤษฎีใดปิดคำถามได้

ข้อจำกัดใหญ่คือไม่พบงานเขียนโรมันที่บอกว่าใช้ทำอะไร English Heritage ระบุว่าจุดขุดค้นให้ข้อมูลเรื่องหน้าที่น้อย และมองว่าอาจเป็นได้ทั้งของใช้ของคนเป็นหรือของที่มอบให้ผู้ตาย ส่วน Hunt Museum ตั้งข้อสังเกตว่ามีเพียงไม่กี่ชิ้นที่พบในบริบทเดิมชัดพอให้ตรวจสอบได้ เมื่อข้อมูลจากแหล่งที่พบไม่ชี้ไปทางเดียว ทฤษฎีจึงยังแยกไม่ออกว่าเป็นเครื่องวัด ของใช้ หรือของในพิธี

สิ่งที่ยืนยันได้คือรูปร่าง วัสดุ และพื้นที่ที่พบ ส่วนหน้าที่ของมันยังเป็นข้อถกเถียง จนกว่าจะมีหลักฐานที่ผูกวัตถุกับการใช้งานจริง คำตอบจึงควรอยู่ในกลุ่ม “ยังไม่รู้แน่” มากกว่าจะฟันธงว่าเป็นของชิ้นใดชิ้นหนึ่ง

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th