ลายนิ้วมือเกิดเป็นลายโค้งกับวงวนได้อย่างไร?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

ร่องบนปลายนิ้วไม่ได้เรียงเป็นเส้นตรง แต่โค้ง แยกทาง แล้ววกกลับเป็นรูปแบบต่าง ๆ มองไกล ๆ เห็นแนวใหญ่ไม่กี่แบบ แต่เมื่อซูมเข้าไป ร่องย่อยกลับแยกหรือมาพบกันคนละตำแหน่ง ลายเหล่านี้เริ่มก่อตัวตั้งแต่ช่วงไหนของชีวิต และอะไรทำให้เส้นเล็ก ๆ บนผิวเลือกทิศทางไม่เหมือนกัน?

ร่องลายนิ้วมือเริ่มก่อตัวเป็นระลอกจากหลายตำแหน่งบนปลายนิ้ว แล้วแผ่ขยายจนแนวร่องมาเชื่อมกัน ตำแหน่งเริ่มต้นและเส้นทางที่มาพบกันจึงช่วยกำหนดรูปแบบของลาย ไม่ได้มีเส้นเดียวลากจากกลางนิ้วแล้ววาดส่วนที่เหลือทีหลัง

ลายนี้พัฒนาก่อนคลอด ระหว่างผิวของนิ้วกำลังก่อตัว งานวิจัยในวารสาร Cell ปี 2023 ศึกษากลไกที่ทำให้ร่องนูนเริ่มและจัดตำแหน่ง ชี้ว่าลายเป็นโครงสร้างของผิวชั้นนอกที่เติบโตตามพัฒนาการของนิ้ว

ร่องไม่ได้เริ่มพร้อมกันทั่วปลายนิ้ว จุดเริ่มต้นแปรผันตามบริเวณและโครงสร้างของนิ้ว จากนั้นแนวร่องค่อย ๆ แผ่ออกเป็นระลอก เมื่อต่างระลอกเดินทางมาบรรจบกัน ลายที่ได้จึงเปลี่ยนไปตามตำแหน่งและทิศทางของจุดเริ่ม

สัญญาณระหว่างเซลล์ เช่น EDAR, WNT และ BMP สัมพันธ์กับการสร้างแถบเนื้อเยื่อและระยะห่างระหว่างร่อง สัญญาณบางเส้นทางส่งเสริมการเติบโต ขณะที่อีกเส้นทางต้านไว้ จึงเกิดแถบเนื้อเยื่อสลับช่องว่างแทนการเติบโตเป็นผืนเดียว

ลองนึกถึงระลอกที่เริ่มจากคนละฝั่งของปลายนิ้ว เมื่อระลอกแผ่ไปเจอกัน เส้นอาจโค้งต่อ วนกลับ หรือรวมเป็นลายซับซ้อนขึ้น ความต่างเล็ก ๆ ของตำแหน่งเริ่มต้นและการเติบโตจึงทำให้ลายบนผิวไม่กลายเป็นตารางซ้ำ ๆ

รูปแบบที่เห็นเป็นเพียงภาพรวมของการจัดตัว ส่วนรายละเอียดของแต่ละเส้นเกิดจากพัฒนาการที่เปลี่ยนไปตามตำแหน่งบนปลายนิ้ว งานวิจัยนี้อธิบายกระบวนการสร้างร่องและความหลากหลายของลาย ไม่ได้บอกว่ามีสาเหตุเดียวที่กำหนดรายละเอียดทุกจุด

ลองตามเส้นบนปลายนิ้วสักเส้น จะเห็นว่ามันอาจแยกและเปลี่ยนทิศก่อนเชื่อมกับแนวข้างเคียง ลายเล็ก ๆ จึงเก็บร่องรอยการเติบโตของผิวไว้ตั้งแต่ก่อนคลอด

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th