ทำไมดาวศุกร์ยิ่งใกล้โลก ยิ่งเห็นเป็นเสี้ยวแต่ยังสว่างเด่น?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

ดาวศุกร์อาจสว่างจนเห็นได้ก่อนท้องฟ้ามืด แต่ด้วยตาเปล่ามันเป็นเพียงจุดขาว ไม่มีขอบให้รู้ว่าเป็นวงกลมหรือเสี้ยว เมื่อส่องผ่านกล้องจึงเห็นว่าดาวดวงเดียวกันเหมือนเปลี่ยนหน้าไปตามคืน

รูปร่างนี้ไม่ได้เกิดจากเงาโลกบังดาวศุกร์เหมือนจันทรุปราคา แต่เกิดจากมุมที่มองด้านรับแสงจากโลก เฟสของดาวศุกร์เปลี่ยนไปตามตำแหน่งในวงโคจร จึงเห็นส่วนสว่างไม่เท่ากัน NASA ระบุว่ากล้องกำลังขยายไม่มากก็เห็นเฟสได้

ดาวศุกร์โคจรรอบดวงอาทิตย์อยู่ด้านในวงโคจรโลก เมื่ออยู่ไกลออกไปอีกด้านของดวงอาทิตย์ ด้านสว่างหันมาทางโลกเกือบเต็ม แต่ระยะห่างทำให้ภาพในกล้องเล็ก

เมื่อดาวศุกร์มาใกล้แนวระหว่างโลกกับดวงอาทิตย์ ด้านสว่างหันหนีเรา จึงเหลือเสี้ยวบาง ขณะเดียวกันระยะที่ใกล้ลงทำให้ภาพดาวใหญ่ขึ้นผ่านกล้อง ทั้งสองอย่างเกิดพร้อมกันและค่อย ๆ เปลี่ยนตามวงโคจร ไม่ได้สลับจากเต็มเป็นเสี้ยวในคืนเดียว

ความสว่างจึงดูสวนทาง NASA อธิบายว่า ดาวศุกร์สว่างที่สุดบนท้องฟ้าช่วงที่เห็นเป็นเสี้ยว เพราะดาวเข้าใกล้โลกและดูใหญ่ขึ้น จนชดเชยสัดส่วนแสงที่หันมาทางเราซึ่งลดลง

แสงที่เห็นจึงไม่ได้ขึ้นกับส่วนสว่างเพียงอย่างเดียว แต่ขึ้นกับระยะและขนาดปรากฏด้วย อย่าสรุปจากคำว่าเสี้ยวว่าดาวต้องจาง หรือจากความสว่างว่าดาวต้องเกือบเต็มดวง

ด้วยตาเปล่า ดาวศุกร์ยังดูเป็นจุด เพราะมันเล็กเกินกว่าจะเห็นขอบหรือเฟสได้ชัด กล้องกำลังขยายพอเหมาะเผยจานเล็กและแนวแบ่งระหว่างส่วนสว่างกับมืด หากสังเกตหลายคืน ให้เทียบแนวขอบสว่างผ่านกล้อง จะเห็นการเปลี่ยนทีละน้อยชัดกว่ามองด้วยตาเปล่า

ส่วนที่มืดไม่ใช่เงาของโลก แต่เป็นด้านที่ไม่ได้หันรับแสงอาทิตย์มายังเรา ตำแหน่งของโลกและดาวศุกร์ค่อย ๆ เปลี่ยนจนเฟสที่เห็นเปลี่ยนตาม

ภาพของดาวศุกร์จึงเหมือนแผนภาพวงโคจรย่อส่วน: ใกล้โลกเห็นเสี้ยวที่มีขนาดใหญ่ขึ้นในกล้อง ส่วนไกลเห็นเกือบเต็มแต่เล็กกว่า

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th