หมึกเปลี่ยนสีตอนหลับ กำลังฝันอยู่หรือไม่?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

คลิปหมึกสายนอนนิ่งแต่ผิวไล่ลายเปลี่ยนเป็นช่วง ๆ ชวนให้สงสัยว่ามันกำลังฝันหรือไม่ ตอนตื่นหมึกใช้สีพรางตัวและส่งสัญญาณอยู่แล้ว แต่ภาพที่เห็นบอกเรื่องในหัวของมันได้แค่ไหน?

ก่อนตอบต้องแยกว่าเกิดการหลับจริง หรือแค่นอนพักเฉย ๆ งานทดลองปี 2023 บันทึกภาพและสัญญาณสมองของหมึกสายชนิดหนึ่งในห้องทดลอง เพื่อดูว่าพฤติกรรมตอนพักต่างจากตอนตื่นอย่างไร

ทีมวิจัยพบว่าหมึกมีช่วงหลับสองแบบ จากวิดีโอรวม 1,743 ชั่วโมงของหมึก 9 ตัว ช่วงแรกเป็นการพักนิ่ง ผิวซีดสม่ำเสมอ อีกช่วงหนึ่งเกิดประมาณทุกชั่วโมงและกินเวลาราวหนึ่งนาที มีการขยับตาและลำตัว พร้อมกับลายผิวที่เปลี่ยนอย่างรวดเร็ว นักวิจัยเรียกช่วงหลังว่า “การหลับแบบแอคทีฟ”

ตอนหลับเงียบ หมึกมักนอนราบ หลับตา และมีผิวสีขาวค่อนข้างสม่ำเสมอ พอเข้าสู่ช่วงแอคทีฟ ลายบนผิวจะเปลี่ยนเร็ว งานยังพบว่าสัญญาณสมองบางส่วนในช่วงนี้คล้ายตอนตื่น จึงเกิดคำถามว่ามันกำลังฝันหรือไม่

แต่ “คล้ายตอนตื่น” ไม่ได้แปลว่านักวิจัยเห็นภาพฝัน ลวดลายระหว่างหลับพบได้ตอนหมึกตื่นและพรางตัวด้วย ผู้วิจัยจึงเสนอว่าสมองอาจกำลังฝึกควบคุมลายผิว หรือทำงานซ้ำจากประสบการณ์ก่อนหน้า ทั้งสองอย่างยังเป็นข้อเสนอที่ต้องศึกษาเพิ่ม

สิ่งที่งานยืนยันคือมีพฤติกรรมและลายผิวเปลี่ยนระหว่างการหลับ ไม่ใช่หลักฐานว่าหมึกฝันถึงอะไร นักวิจัยยังจับคู่ลายแต่ละแบบกับประสบการณ์เฉพาะไม่ได้ จึงบอกเนื้อหาความฝันไม่ได้เช่นกัน

ข้อมูลนี้มาจากหมึกสายชนิดเดียวที่เลี้ยงและบันทึกในห้องทดลอง ไม่ได้แทนหมึกทุกชนิดหรือชีวิตในทะเล งานต่อไปต้องเชื่อมการเปลี่ยนลายกับการทำงานของสมองและพฤติกรรมก่อนนอนให้ชัดขึ้น

ถ้าเห็นคลิปหมึกเปลี่ยนสีระหว่างหลับ จึงพูดได้ว่ามันมีช่วงนอนที่ลายผิวเปลี่ยน แต่ยังฟันธงไม่ได้ว่ากำลังฝัน ภาพนั้นช่วยให้นักวิจัยเข้าใจการนอนของสัตว์ทะเลมากขึ้น ส่วนเรื่องในหัวของมันยังเป็นคำถามเปิด

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th