พืชส่งเสียงตอนขาดน้ำได้จริงไหม?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

ในห้องทดลองมีต้นมะเขือเทศอยู่กระถางหนึ่ง ใบไม่ไหว คนในห้องไม่ได้ยินอะไร แต่ไมโครโฟนข้างก้านจับสัญญาณสั้น ๆ ได้ แล้วสัญญาณนั้นบอกอะไรเกี่ยวกับต้น?

คำว่า “ต้นไม้ร้อง” ที่มักใช้พาดหัวพาให้คิดว่าพืชเจ็บหรือเรียกหาใคร งานนี้ตรวจคลื่นเสียงที่เกิดพร้อมสภาพทางกายภาพของต้น ยังไม่มีหลักฐานเรื่องเจตนาหรือภาษาของพืช

งานวิจัยใน Cell พบว่า พืชบางชนิดที่เครียดปล่อยเสียงอัลตราซาวนด์ได้จริง ทีมทดลองกับมะเขือเทศและยาสูบในห้องบันทึกเสียงกับโรงเรือน พบสัญญาณจากต้นที่ขาดน้ำหรือตัดก้าน ความถี่อยู่ราว 20–100 กิโลเฮิรตซ์ สูงกว่าช่วงที่หูคนได้ยินตามปกติ จึงต้องใช้ไมโครโฟนเฉพาะทาง

เมื่อเทียบกลุ่มทดลอง ต้นมะเขือเทศที่ขาดน้ำปล่อยสัญญาณเฉลี่ย 35 ครั้งต่อชั่วโมง ยาสูบเฉลี่ย 11 ครั้ง ส่วนต้นควบคุมมีน้อยกว่า 1 ครั้ง ตัวเลขนี้มาจากพืชสองชนิดในเงื่อนไขทดลอง

เมื่อติดตามมะเขือเทศในโรงเรือนหลายวัน จำนวนสัญญาณสัมพันธ์กับความชื้นดินและการคายน้ำ แบบจำลองคอมพิวเตอร์แยกต้นแห้งกับต้นปกติได้จากรูปแบบเสียง งานจึงเสนอแนวคิดใช้ติดตามน้ำในโรงเรือน

เสียงอาจเกิดจาก cavitation หรือโพรงอากาศในท่อลำเลียงน้ำ (ไซเล็ม) เมื่อพืชดึงน้ำผ่านลำต้นภายใต้แรงตึง ฟองอากาศและการสั่นอาจสร้างคลื่นเสียง ทีมวิจัยเสนอแนวทางนี้จากข้อมูล แต่ย้ำว่ากลไกยังไม่เข้าใจครบ จึงไม่ควรฟันธงว่าเสียงทุกครั้งมาจากสาเหตุเดียว

งานยังมีข้อจำกัด: ทดลองหลักในห้องควบคุมและโรงเรือน ใช้พืชไม่กี่ชนิด และต้องแยกเสียงต้นจากเสียงรอบข้าง ทีมบันทึกพืชล้มลุกเพิ่มได้บางชนิด แต่ไม่สำเร็จกับส่วนไม้ของอัลมอนด์และองุ่น จึงยังเหมารวมต้นไม้ทุกชนิดไม่ได้

ถ้ากระถางที่บ้านเหี่ยว การตรวจดินและดูแลตามชนิดพืชยังเป็นวิธีตรงไปตรงมา งานนี้เปิดทางให้ศึกษาเสียงของพืชต่อ แต่ไมโครโฟนอัลตราซาวนด์ยังเป็นเครื่องมือในงานวิจัย ไม่ใช่เครื่องอ่านความต้องการต้นไม้สำเร็จรูป