ฟังเพลงเดิมซ้ำ ทำไมท่อนฮุกถึงติดในหัว?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

เปิดเพลงใหม่ระหว่างเดินทางครั้งหนึ่ง ท่อนหนึ่งอาจผ่านไปเฉย ๆ แต่พอได้ยินซ้ำในคลิปหรือร้านกาแฟ พอปิดเสียงท่อนเดิมกลับดังขึ้นในใจเอง บางครั้งเราฮัมตามโดยไม่ตั้งใจ ทั้งที่เพลงหยุดไปแล้ว

ท่อนเพลงที่ผุดขึ้นมาเองและวนซ้ำในความคิดเรียกว่า earworm หรือเพลงติดหู แล้วการฟังซ้ำเกี่ยวข้องอย่างไร? การได้ยินซ้ำช่วยเพิ่มความคุ้นเคยกับท่อนเพลง จึงอาจมีส่วนให้มันผุดกลับมาในใจได้ง่ายขึ้น

นักวิจัยจากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีควีนส์แลนด์ใช้เพลงใหม่สี่ท่อนที่ผู้เข้าร่วมไม่คุ้น เพื่อแยกผลของการฟังซ้ำออกจากความจำเดิม แต่ละคนได้ยินท่อนต่าง ๆ หนึ่งถึงสี่ครั้งในวันแรก ก่อนกลับมาทำงานทดลองอีกครั้งในวันถัดมา

ผู้เข้าร่วม 44 คนจำชุดตัวเลขแล้วพิมพ์ตามลำดับ ทั้งช่วงที่มีเพลงเปิดและหลังเพลงหยุด นักวิจัยใช้ความแม่นยำในการจำเป็นตัวชี้ว่าเพลงรบกวนความคิดระหว่างทำงานหรือไม่ การทดสอบนี้ประเมินผลจากงานจำตัวเลข เพื่อดูว่าเพลงยังรบกวนความคิดหรือไม่

เพลงที่ได้ยินซ้ำมากขึ้นมีแนวโน้มรบกวนการจำตัวเลขในวันถัดมา แต่ไม่เหมือนกันทุกเพลง เมื่อเทียบคะแนนก่อนและหลัง ผู้เข้าร่วมรู้สึกคุ้นและอยากร้องตามมากขึ้น ส่วนคะแนนความสนุกและความรู้สึกว่าเพลงติดหูไม่ได้เพิ่มชัดเจนตามจำนวนครั้งที่เปิด

ในการวิเคราะห์เพลงที่ผู้เข้าร่วมรายงานว่าติดอยู่ในหัว คะแนนความคุ้นเคยและความอยากร้องตามสัมพันธ์กับการรายงาน earworm ส่วนจำนวนครั้งที่เปิดไม่ได้เป็นตัวทำนายอย่างอิสระ จึงเห็นภาพของการฟังซ้ำที่ช่วยให้คุ้นขึ้น ขณะที่เพลงแต่ละท่อนก็ยังมีผลไม่เหมือนกัน

งานนี้มีผู้เข้าร่วม 44 คนและใช้เพลงเพียงสี่ท่อน ผลจึงยังใช้แทนเพลงทุกแนวหรือทุกคนไม่ได้ อีกทั้งการจำตัวเลขเป็นตัวชี้วัดทางอ้อม ผู้เข้าร่วมจึงไม่ได้มีประสบการณ์เพลงวนในหัวเหมือนกันทั้งหมด

เมื่อปิดเพลงแล้วท่อนเดิมยังเล่นต่อในใจ การได้ยินซ้ำอาจมีส่วนให้เสียงนั้นคุ้นขึ้น งานทดลองชี้ความเกี่ยวข้องนี้ในกลุ่มเล็กและเพลงที่กำหนดไว้ จึงไม่มีเลขจำนวนครั้งที่ใช้ทำนายเพลงติดหูของทุกคนได้