ทำไมนกพิราบเดินแล้วขยับหัวไปมา?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

นกพิราบที่เดินบนทางเท้ามักขยับหัวเป็นจังหวะ มองเผิน ๆ เหมือนหัวโยกถอยหลังสลับไปมา แต่เมื่อเทียบกับเส้นพื้นหรือฉากด้านหลัง จะเห็นว่ามีช่วงที่หัวแทบอยู่ที่เดิมทั้งที่ตัวเดินต่อ

จังหวะนี้ไม่ได้แปลว่านกกำลังส่ายหัวตามก้าวทุกครั้ง การเคลื่อนของหัวกับลำตัวสลับกันเป็นช่วง ๆ จนเกิดภาพชวนตาให้สงสัยว่ามันกำลังมองอะไรอยู่

การเดินแบบ head-bobbing มีช่วงค้างและช่วงพุ่ง: นกตรึงหัวไว้ใกล้ตำแหน่งเดิมเมื่อเทียบกับฉาก ขณะลำตัวขยับไปข้างหน้า แล้วจึงพุ่งหัวไปตำแหน่งใหม่ จังหวะสั้น ๆ นี้ช่วยคุมตำแหน่งศีรษะระหว่างเดิน

งานวิจัยเรียกการเคลื่อนไหวสองจังหวะนี้ว่า hold และ thrust ภาพที่ดูเหมือนหัวถอยหลังเกิดตอนลำตัวเคลื่อนผ่านหัวที่ค้างอยู่ พอเทียบหัวกับพื้นหลัง แทนที่จะเทียบกับอกนก จังหวะดังกล่าวจะเห็นชัดขึ้น

การค้างหัวอาจช่วยให้ภาพนิ่งลงชั่วขณะ แต่การมองเห็นไม่ได้หยุดตอนหัวพุ่ง งานทดลองปี 2009 ให้พิราบจำแนกรูปร่างในทั้งสองช่วง ผลที่รายงานคือทำได้ใกล้เคียงกัน จึงยังอธิบายไม่ได้ว่าการค้างหัวมีหน้าที่ให้เห็นชัดเพียงอย่างเดียว

งานปี 2017 ศึกษาการคุมหัวเมื่อนกยืนบนแท่นที่เคลื่อนที่ นักวิจัยพบว่าหัวนิ่งรับแรงหมุนได้ดี แต่เคลื่อนตามแท่นมากกว่าเมื่อเป็นแรงเลื่อน และการมองเห็นช่วยคุมหัวในกรณีหลัง ผลนี้ช่วยอธิบายการคุมหัว แต่แท่นทดลองไม่ใช่การเดินหาอาหารตามธรรมชาติ

ดวงตาของพิราบเคลื่อนภายในเบ้าตาได้จำกัด การตรึงหัวเมื่อเทียบกับฉากจึงช่วยลดการเลื่อนของภาพในช่วง hold ส่วน thrust จะย้ายมุมมองไปยังตำแหน่งถัดไป นักวิจัยยังไม่ชี้ว่าจังหวะพุ่งมีประโยชน์ข้อเดียว

ถ้าสังเกตนกพิราบครั้งหน้า ลองเลือกเส้นบนพื้นหรือวัตถุด้านหลังเป็นจุดอ้างอิง ช่วงที่ลำตัวเดินแต่หัวแทบอยู่กับที่คือ hold; หลังจากนั้นหัวจะพุ่งไปข้างหน้าแล้วเริ่มจังหวะใหม่ ภาพโยกที่เห็นจึงมาจากการสลับสองช่วงนี้

การขยับหัวสัมพันธ์กับการคุมภาพและตำแหน่งศีรษะระหว่างก้าว ส่วนประโยชน์ของแต่ละจังหวะยังมีรายละเอียดให้ศึกษา