ทำไมฝนดาวตกโอไรออนิดส์ดูเหมือนพุ่งออกจากกลุ่มดาวนายพราน?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

อีกไม่กี่คืนฝนดาวตกโอไรออนิดส์จะถึงช่วงพีคในคืน 21–22 ตุลาคม 2026 ชื่อของมันทำให้หลายคนกวาดตามองหากลุ่มดาวนายพราน แล้วรอดูแสงพุ่งออกจากตรงนั้น ภาพที่เห็นชวนให้คิดว่าดาวตกเริ่มใกล้ดาวเบเทลจุส ทั้งที่ตำแหน่งบนฟ้ากับแหล่งของเศษฝุ่นเป็นคนละเรื่องกัน

จุดที่ดูเหมือนเส้นดาวตกเริ่มต้นเรียกว่า เรเดียนต์ (radiant) และเกิดจากมุมมองของคนบนโลก เมื่อเศษฝุ่นจากดาวหางเคลื่อนเข้าบรรยากาศไปในทิศทางใกล้กัน เส้นทางที่เกือบขนานจึงดูเหมือนมาบรรจบ ณ จุดหนึ่ง จุดของโอไรออนิดส์อยู่ทางเหนือของเบเทลจุสในกลุ่มดาวนายพราน

ภาพนี้คล้ายรางรถไฟคู่ขนานที่ดูเหมือนบรรจบกันบนขอบฟ้า เรเดียนต์จึงเป็นทิศทางปรากฏ ไม่ใช่ที่ที่ดาวหางหรือเศษฝุ่นรวมกัน เศษเล็ก ๆ สว่างวาบและสลายตัวเมื่อพุ่งเข้าสู่บรรยากาศ ส่วนเส้นแสงที่เห็นเหมือนลากกลับไปยังจุดนั้นเพราะมุมมองเดียวกับที่เรามองรางรถไฟ

NASA ระบุว่าโอไรออนิดส์มาจากฝุ่นและเศษหินจาก 1P/Halley ที่ปล่อยไว้ตามแนวโคจร เมื่อโลกผ่านแนวฝุ่นทุกปี อนุภาคบางส่วนชนบรรยากาศและเกิดเป็นเส้นสว่าง ดาวหางฮัลเลย์เองกลับมาใกล้ระบบสุริยะชั้นในราวทุก 76 ปี จึงไม่ต้องรอให้ตัวดาวหางกลับมาเพื่อเห็นฝนดาวตกชุดนี้

NASA ระบุว่าปี 2026 ช่วงกิจกรรมอยู่ระหว่าง 2 ตุลาคมถึง 7 พฤศจิกายน และคืนพีคคือ 21–22 ตุลาคม NASA ให้ค่าราว 10–20 ดวงต่อชั่วโมงในท้องฟ้ามืด แสงเมือง เมฆและจันทร์อาจกลบเส้นจาง

ปีนี้แสงจันทร์ข้างขึ้นสว่างอาจบดบังดาวตกดวงจาง NASA แนะให้ลองช่วงก่อนรุ่งเช้าหลังดวงจันทร์ตก แต่เวลาตกต่างกันตามพื้นที่ ควรเช็กท้องถิ่นก่อนออกไปดู เลือกจุดเปิดโล่งที่มืดและปลอดภัย ดวงตาใช้เวลาราวครึ่งชั่วโมงปรับตัวในความมืด จึงควรวางจอสว่างและไฟฉายไว้ก่อน

ถึงชื่อจะพาให้มองหานายพราน ก็ไม่จำเป็นต้องจ้องอยู่ตรงนั้น NASA แนะนำให้มองห่างจากเรเดียนต์ประมาณ 45–90 องศา เพราะเส้นแสงจะดูยาวกว่า และดาวตกอาจปรากฏได้ทั่วฟ้า หากเอนนอนมองท้องฟ้ากว้าง ๆ สายตาจะเก็บเส้นที่พาดผ่านได้ง่ายกว่าการล็อกดูจุดเดียว