ราคาน้ำมันหน้าปั๊ม มาจากไหน 3 ส่วนที่คนถกเถียงกัน

เติมน้ำมันทีไร เคยสงสัยไหมว่าเงินที่จ่ายไป 1 ลิตร แบ่งไปไหนบ้าง ทำไมราคาหน้าปั๊มถึงไม่ขยับตามราคาน้ำมันโลกทันที คำตอบไม่ได้อยู่ที่ตัวเลขเดียว แต่อยู่ที่โครงสร้างราคาที่มีหลายชั้น และ 3 ส่วนในนั้นคือส่วนที่คนถกเถียงกันมากที่สุด

สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.) อธิบายว่า โครงสร้างราคาน้ำมันสำเร็จรูปในไทยมี 8 องค์ประกอบ ได้แก่ ราคาหน้าโรงกลั่น (ราคาเนื้อน้ำมัน) ภาษีสรรพสามิต ภาษีมหาดไทย เงินกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง เงินกองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน ภาษีมูลค่าเพิ่มของราคาขายส่ง ค่าการตลาด และภาษีมูลค่าเพิ่มของค่าการตลาด — 3 ส่วนที่คนถกเถียงกัน (ค่าการกลั่น กองทุนน้ำมัน ค่าการตลาด) จึงไม่ใช่ราคาทั้งลิตร แต่เป็นส่วนที่คนสงสัยมากที่สุด

ค่าการกลั่น — ค่าจ้างแปลงน้ำมันดิบเป็นน้ำมันสำเร็จรูป

ค่าการกลั่นคือส่วนต่างระหว่างราคาน้ำมันสำเร็จรูปกับราคาน้ำมันดิบ เป็นค่าจ้างที่โรงกลั่นได้รับจากการแปลงน้ำมันดิบให้เป็นน้ำมันสำเร็จรูป เช่น เบนซินและดีเซล ไทยอ้างอิงตลาดสิงคโปร์เป็นฐาน เพราะเป็นตลาดซื้อขายหลักของภูมิภาคเอเชีย เดือนกันยายน 2569 ค่าการกลั่นอ้างอิงสิงคโปร์เคลื่อนไหวราว 20–23 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล สิ่งที่ต้องเข้าใจคือ ค่าการกลั่นไม่ใช่บรรทัดที่แยกเก็บต่างหากที่หน้าปั๊ม แต่สะท้อนอยู่ในราคาเนื้อน้ำมันที่อ้างอิงตลาดสิงคโปร์

กองทุนน้ำมัน — เก็บในบางเวลา จ่ายพยุงในบางเวลา

กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงตั้งขึ้นเพื่อรักษาเสถียรภาพราคาน้ำมันในประเทศ กลไกคือเก็บเงินจากหน้าปั๊มในบางเวลา และจ่ายชดเชยเพื่อพยุงราคาในบางเวลา ณ วันที่ 11 ตุลาคม 2569 ฐานะกองทุนติดลบรวม 101,681 ล้านบาท แบ่งเป็นบัญชีน้ำมันติดลบ 60,821 ล้านบาท และบัญชีก๊าซหุงต้ม (LPG) ติดลบ 40,860 ล้านบาท ตัวเลขติดลบนี้จึงไม่ใช่เฉพาะน้ำมันเบนซินและดีเซล แต่รวม LPG ด้วย คณะกรรมการบริหารกองทุนน้ำมัน (กบน.) ปรับอัตราเมื่อ 13 ตุลาคม 2569 โดยลดการชดเชยดีเซลและแก๊สโซฮอล์บางชนิด และเพิ่มการจัดเก็บจากเบนซิน เพื่อพยุงฐานะกองทุน

ค่าการตลาด — ส่วนของผู้ประกอบการและสถานีบริการ

ค่าการตลาดคือส่วนที่ผู้ประกอบการและสถานีบริการได้รับ ครอบคลุมค่าดำเนินการตั้งแต่การขนส่งน้ำมันจนถึงการขายที่หน้าปั๊ม

สรุปสั้นๆ คือ ราคาน้ำมัน 1 ลิตรไม่ได้มีแค่ค่าน้ำมัน แต่มีโครงสร้าง 8 ชั้น 3 ส่วนที่คนถกเถียงกันมากที่สุดคือค่าการกลั่น กองทุนน้ำมัน และค่าการตลาด เข้าใจ 3 ส่วนนี้แล้ว ครั้งหน้าเห็นราคาขยับก็จะรู้ว่าเงินไปอยู่ตรงไหนบ้าง