สุนัขหาทางกลับบ้านได้อย่างไรเมื่อออกนอกเส้นทางเดิม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

คลิปสุนัขเดินเป็นกลุ่มไปตามถนนมักถูกเล่าว่าพวกมันกำลังกลับบ้าน แต่ภาพช่วงสั้น ๆ บอกได้แค่ว่ามันเดินไปทางไหน ยังไม่ยืนยันว่าสุนัขรู้ปลายทาง คำถามคือ ถ้ามันกลับด้วยเส้นทางใหม่ จะจัดทิศจากอะไร

นักวิจัยติด GPS ให้สุนัขล่าที่วิ่งในป่า แล้วเทียบทางขาออกกับขากลับเพื่อดูว่ามันย้อนทางเดิมหรือเลือกทางใหม่ ภาพที่ถ่ายเพียงช่วงเดียวไม่บอกว่ามันออกจากจุดไหนหรือกำลังเดินตามใคร จึงต้องติดตามตำแหน่งต่อเนื่อง

ผลศึกษากับสุนัขล่าจำนวน 27 ตัวพบรูปแบบหนึ่งที่ชวนคิดถึงเข็มทิศแม่เหล็กของโลก ในบางเที่ยวที่มันกลับด้วยทางใหม่ สุนัขมักวิ่งช่วงสั้น ๆ ราว 20 เมตรตามแนวเหนือ–ใต้ก่อนมุ่งกลับไปหาเจ้าของ ทีมวิจัยเรียกช่วงนี้ว่า “compass run” และเสนอว่าอาจช่วยจัดทิศก่อนเลือกทาง

งานวิจัยตีพิมพ์ใน eLife ปี 2020 ใช้ GPS ติดตามสุนัข 27 ตัวในป่าของสาธารณรัฐเช็ก รวม 622 เที่ยวจาก 62 จุด ระหว่างปี 2014–2017 สุนัขวิ่งทีละตัว บางเที่ยวติดกล้องบนสายรัดเพื่อบันทึกสภาพรอบตัว กลุ่มตัวอย่างเป็นสุนัขล่าที่คุ้นกับการวิ่งตามกลิ่นสัตว์ในป่า ผลจึงไม่ได้บอกตรง ๆ ว่าสุนัขเลี้ยงทั่วไปในย่านเมืองจะทำแบบเดียวกัน

นักวิจัยเรียกการกลับตามทางขาออกว่า “tracking” และการกลับด้วยทางใหม่ว่า “scouting” การวิ่งแนวเหนือ–ใต้เกิดก่อนเส้นทางแบบ scouting และสัมพันธ์กับการกลับไปหาเจ้าของได้มีประสิทธิภาพขึ้น นี่เป็นรูปแบบที่ข้อมูล GPS แสดง ไม่ได้ยืนยันว่าทุกตัวเริ่มหาทางกลับด้วยวิธีนี้

ผู้วิจัยเสนอว่าสนามแม่เหล็กโลกอาจเป็นกรอบอ้างอิงให้สุนัขตั้งทิศ ก่อนใช้ข้อมูลในความจำเลือกเส้นทาง แต่คำว่าเข็มทิศในตัวสุนัขยังเป็นสมมติฐาน งานนี้บันทึกตำแหน่ง ไม่ได้เปลี่ยนสนามแม่เหล็กรอบตัวเพื่อพิสูจน์ว่าสุนัขรับรู้สนามนั้นโดยตรง

ผลนี้ให้เบาะแสเรื่องการนำทาง แต่ยังไม่มีหลักฐานว่าสุนัขทุกตัวรับรู้สนามแม่เหล็กได้ งานทดลองทำในป่าช่วงกลางวันกับสุนัขล่า 27 ตัว ผู้วิจัยไม่ได้แยกผลของกลิ่น จุดสังเกต และความคุ้นพื้นที่ออกจากกัน ข้อมูลการเคลื่อนที่จึงยังบอกไม่ได้ว่าสุนัขอาศัยสัญญาณใดมากที่สุด

การทดลองนี้เกิดในป่า ซึ่งมีทางเลือกและสิ่งแวดล้อมต่างจากพื้นที่เมือง การศึกษานี้ยังไม่ตอบว่าสุนัขทุกสายพันธุ์จะกลับจากที่ไม่คุ้นเคยได้ไกลแค่ไหน หรือสนามแม่เหล็กเป็นสาเหตุของ compass run จริงหรือไม่

รายงาน Sanook วันที่ 27 มีนาคม 2569 ตรวจสอบกรณีสุนัข 7 ตัวในจีนที่ถูกเล่าว่าหนีจากรถขนส่งแล้วเดินกลับบ้าน ก่อนพบว่าพวกมันเป็นสุนัขในหมู่บ้านที่เดินตามกันในช่วงผสมพันธุ์ ภาพนั้นจึงไม่ได้ยืนยันเรื่องการนำทางหรือการเดินทางกลับบ้านตามคำบรรยายไวรัล

สุนัขอาจย้อนทางเดิมหรือเลือกเส้นทางใหม่โดยอาศัยข้อมูลหลายอย่าง compass run เป็นเบาะแสว่าแนวเหนือ–ใต้อาจช่วยจัดทิศในบางกรณี แต่ยังต้องทดสอบเพิ่มก่อนจะสรุปว่าสุนัขจะหาบ้านเจอทุกครั้งเมื่อหลงทาง.