หมาไม่มีเหงื่อเหมือนคน แล้วระบายความร้อนยังไง

อากาศร้อนๆ คนเราเหงื่อออกชุ่มตัว แต่หมาที่วิ่งเล่นอยู่ข้างๆ กลับไม่มีเหงื่อให้เห็นเลย มีแค่ลิ้นห้อยออกมาหอบแฮ่กๆ แล้วแบบนี้หมาระบายความร้อนยังไง ทำไมหมาถึงเป็นฮีทสโตรกง่ายกว่าคน

หมาออกเหงื่อได้ไหม

คำตอบคือออกได้ แต่แทบไม่ช่วยระบายความร้อน หมามีต่อมเหงื่อ 2 ชนิด ชนิดแรกคือ merocrine อยู่มากที่อุ้งเท้า จะปล่อยเหงื่อเมื่อร้อนหรือตื่นเต้น แต่ระบายความร้อนได้นิดหน่อยเท่านั้น ชนิดที่สองคือ apocrine อยู่ทั่วตัว ไม่ได้ใช้ระบายความร้อน แต่ผลิตฟีโรโมนไว้สื่อสารระหว่างหมากันเอง ต่างจากคนที่มีต่อมเหงื่อทั่วตัวและใช้เหงื่อเป็นวิธีระบายความร้อนหลัก หมาเลยควบคุมอุณหภูมิด้วยการออกเหงื่อแบบคนไม่ได้

กลไกหลักคือการหอบ

วิธีระบายความร้อนหลักของหมาคือการหอบ หมาหายใจเข้าเร็วๆ ทำให้ความชื้นที่ลิ้นและทางเดินหายใจระเหย แล้วความร้อนก็กระจายออกไปพร้อมกัน นั่นคือเหตุผลที่หมาร้อนแล้วลิ้นห้อย หอบถี่

แต่ต้องแยกให้ออก การหอบไม่ได้แปลว่าเป็นฮีทสโตรกเสมอไป หอบปกติเกิดหลังออกกำลังกายหรือตื่นเต้นได้ และยังเกี่ยวกับความเครียด ความเจ็บปวด โรคหัวใจหรือทางเดินหายใจด้วย ถ้าหมาหอบแล้วกลับมาเป็นปกติหลังพัก ก็ไม่ต้องตกใจ

วิธีระบายความร้อนอื่นๆ

นอกจากการหอบ หมายังมีหลอดเลือดขยายตัว หรือ vasodilation เมื่อร้อน หลอดเลือดจะขยายให้เลือดอุ่นเคลื่อนเข้าใกล้ผิวร่างกายมากขึ้นจึงเย็นลง พื้นที่ที่เห็นชัดที่สุดคือใบหน้าและหู หูและคางของหมาอาจแดงขึ้นเมื่อร้อน

ขนก็มีบทบาทเหมือนกัน ขนช่วยชะลอการถ่ายเทความร้อนจากอากาศร้อนเข้าสู่ร่างกาย หมาขนสองชั้นหนา เช่น เยอรมันเชพเพิร์ด ไซบีเรียนฮัสกี้ โกลเด้นรีทรีฟเวอร์ จึงไม่ควรโกนในอากาศอุ่น เพราะจะเสียเกราะกันความร้อนไป ส่วนหมาขนชั้นเดียว เช่น พุดเดิ้ล ชิห์สุ ยอร์กกี้ โกนได้โดยไม่เสียการควบคุมอุณหภูมิ

ทำไมหมาถึงฮีทสโตรกง่าย

เพราะช่องทางระบายความร้อนของหมามีน้อยและพึ่งการหอบเป็นหลัก เมื่ออากาศร้อนจัดเอาชนะความสามารถระบายความร้อนของหมา อุณหภูมิร่างกายจะขึ้นจนทำลายเนื้อเยื่อและอวัยวะได้ อุณหภูมิร่างกายปกติของหมาราว 37.5-39.2 องศาเซลเซียส ถ้าสูงเกินราว 39.4 องศาถือว่าผิดปกติตามเกณฑ์ของ VCA

กลุ่มเสี่ยงคือลูกหมา หมาแก่ หมาอ้วน มีโรคประจำตัว และพันธุ์หน้าสั้น เช่น อิงลิชบูลด็อก เฟรนช์บูลด็อก ปั๊ก บ็อกเซอร์ ทางเดินหายใจแคบทำให้หอบระบายความร้อนได้ด้อยลง แม้ในอากาศร้อนปานกลาง หมาที่ใส่ตะกร้อครอบปากก็เสี่ยงเพราะหอบได้น้อยลง

สัญญาณเตือนและช่วยเบื้องต้น

สัญญาณเตือนคือหอบหนัก หายใจเร็ว น้ำลายมาก เหงือกและลิ้นแดงสด ผิวร้อน หัวใจเต้นเร็ว เยื่อเมือกแห้ง กระสับกระส่ายฉับพลัน เสียการทรงตัว อ่อนแรง สับสน ชัก หรือหมดสติ ถ้าเห็นแบบนี้ให้หยุดความร้อนทันที ย้ายหมาไปที่ร่มหรือห้องแอร์ ทำให้เย็นก่อนแล้วค่อยส่งหมอ ใช้น้ำเย็นพอประมาณพรมที่ท้อง รักแร้ และอุ้งเท้า ใช้พัดลมช่วยระเหย ให้น้ำอุณหภูมิห้องดื่มได้ถ้าหมาตื่นตัวและดื่มได้ แล้วพาหาหมอทันทีแม้หมาดูฟื้นแล้ว เพราะอาจมีความเสียหายภายในที่มองไม่เห็น

สิ่งที่ห้ามทำคือห้ามคลุมตัวด้วยผ้าเปียก เพราะกันการระเหยและกักความร้อน ห้ามใช้น้ำแข็ง แผ่นน้ำแข็ง หรือแอลกอฮอล์เช็ดตัว

สรุปสั้นๆ หมาไม่มีเหงื่อเหมือนคนเพราะต่อมเหงื่อส่วนใหญ่อยู่ที่อุ้งเท้าและระบายความร้อนได้น้อย หมาเลยระบายความร้อนด้วยการหอบเป็นหลัก บวกกับหลอดเลือดขยายตัวและขนที่ช่วยกันความร้อน ช่องทางที่น้อยแบบนี้คือเหตุผลที่หมาเป็นฮีทสโตรกง่ายกว่าคน และเป็นเหตุผลที่เจ้าของต้องสังเกตหมาตัวเองให้ดีในวันที่อากาศร้อน

หมาที่บ้านพีเวลาร้อนแล้วทำท่าไหน หอบลิ้นห้อย หรือไปนอนแช่พื้นเย็นๆ เล่าให้ฟังหน่อย