ทำไมน้ำทะเลยิ่งดื่มยิ่งกระหาย

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ยืนอยู่ริมทะเลทั้งที่มีน้ำอยู่เต็มตา แต่ดื่มไม่ได้ นี่ฟังดูขัดกับสัญชาตญาณมาก เพราะน้ำทะเลก็ใสและเย็นพอจะทำให้รู้สึกชุ่มคอในวินาทีแรกได้ ทว่าความชุ่มคอนั้นไม่ได้แปลว่าร่างกายได้รับน้ำที่ใช้ได้

น้ำทะเลมีเกลือละลายอยู่ราว 35,000 ส่วนในล้านส่วน หรือประมาณ 3.5% ขณะที่น้ำจืดมีเกลือต่ำกว่า 1,000 ส่วนในล้านส่วนตามเกณฑ์ของ U.S. Geological Survey ความต่างนี้สำคัญกว่ารสเค็มที่ลิ้นรับรู้ เพราะมันเปลี่ยนสมดุลของน้ำและเกลือในร่างกายทันทีที่กลืนลงไป

ไตต้องใช้น้ำมากกว่าที่เพิ่งดื่ม

โซเดียมและเกลือแร่มีหน้าที่ต่อเซลล์และระบบประสาท ร่างกายจึงต้องคุมระดับของมันให้แคบพอสมควร เมื่อรับเกลือเข้ามามากเกิน ไตจะพยายามขับส่วนเกินออกทางปัสสาวะ ปัญหาคือปัสสาวะของมนุษย์ไม่สามารถเข้มข้นกว่าเกลือในน้ำทะเลได้พอสำหรับจัดการภาระนั้น

ผลจึงกลับด้านจากที่คาด: เพื่อทิ้งเกลือที่มากับน้ำทะเล ร่างกายต้องดึงน้ำจากแหล่งอื่นมาผสมและขับออก ปริมาณน้ำที่เสียไปอาจมากกว่าน้ำทะเลที่ดื่มเข้าไป น้ำสุทธิในร่างกายจึงลดลง แม้เพิ่งยกแก้วขึ้นดื่มไปไม่นาน

องค์การ NOAA อธิบายประเด็นนี้ตรงกันว่าไตของคนสร้างปัสสาวะที่เค็มน้อยกว่าน้ำทะเล การขับเกลือส่วนเกินจึงทำให้ต้องปัสสาวะน้ำออกมากกว่าปริมาณที่ดื่มเข้าไป ความกระหายที่ตามมาไม่ใช่สัญญาณว่าควรดื่มทะเลเพิ่ม แต่เป็นสัญญาณว่าร่างกายกำลังขาดน้ำ

ความเค็มกระทบเซลล์อย่างไร

ของเหลวภายนอกเซลล์ที่เค็มขึ้นจะดึงน้ำออกจากเซลล์ผ่านเยื่อหุ้มเซลล์เพื่อพยายามทำให้ความเข้มข้นสองฝั่งใกล้กัน เซลล์จึงสูญเสียน้ำได้ โดยเฉพาะเมื่อดื่มซ้ำหรืออยู่กลางแดดและเสียเหงื่ออยู่แล้ว ความแห้งในปาก ปวดศีรษะ อ่อนแรง เวียนศีรษะ หรือสับสน เป็นอาการที่ไม่ควรฝืนรอดูเองหากมีมากขึ้น

จุดที่ทำให้หลายคนเข้าใจผิดคือ น้ำเกลือทางการแพทย์กับน้ำทะเลไม่ใช่สิ่งเดียวกัน น้ำเกลือที่ใช้ในสถานพยาบาลมีความเข้มข้นและส่วนผสมที่กำหนดไว้เพื่อวัตถุประสงค์เฉพาะ ส่วนน้ำทะเลมีเกลือสูงกว่ามาก พร้อมแร่ธาตุ สารอินทรีย์ และสิ่งปนเปื้อนที่ขึ้นกับพื้นที่ จึงไม่ใช่ของเหลวสำหรับแก้กระหาย

ถ้าติดอยู่ใกล้ทะเลควรทำอะไร

น้ำทะเลต้องผ่านการกำจัดเกลือก่อนจึงกลายเป็นน้ำดื่มได้ วิธีระดับระบบ เช่น การกลั่นหรือรีเวิร์สออสโมซิส แยกเกลือออกจากน้ำ ไม่ใช่เพียงกรองผ่านผ้าหรือปล่อยให้ตกตะกอน สำหรับการเดินทางหรือกิจกรรมริมทะเล ทางเลือกที่ปลอดภัยคือเตรียมน้ำดื่มให้พอ มองหาน้ำจืดที่เชื่อถือได้ และลดการเสียเหงื่อด้วยการพักในร่ม

หากเผลอดื่มน้ำทะเลปริมาณมาก หรือมีอาเจียน ซึม สับสน ชัก หายใจลำบาก หรืออาการขาดน้ำรุนแรง ให้ติดต่อหน่วยแพทย์ฉุกเฉินทันที เรื่องนี้ไม่ได้ขึ้นอยู่กับว่าทะเลอยู่ใกล้แค่ไหน แต่ขึ้นอยู่กับว่าน้ำนั้นมีสภาพที่ร่างกายจัดการได้หรือไม่