เมื่อเพื่อนกลายเป็นพร็อพเพื่อภาพลักษณ์บนโซเชียล

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ในงานปาร์ตี้บางแห่ง คนหนึ่งยกมือถือขึ้นเซลฟี่ หันหามุมที่แสงเข้าหน้า ผมต้องเป๊ะ เสื้อผ้าต้องเด่น แล้วค่อยเรียกเพื่อนมายืนข้าง ๆ แต่ไม่ได้เรียกมาเพื่อให้ภาพดูสนุกขึ้น เขาอยากให้คนข้างตัวเป็นฉากหลังที่ทำให้ตัวเองดูโดดเด่นกว่าเดิม

ฟังแล้วเหมือนมุกตลกร้าย แต่ความคิดแบบ “เพื่อนหน้าปลวก” สะท้อนแรงกดดันที่มีอยู่จริงในโลกภาพลักษณ์ คนจำนวนมากไม่ได้แข่งกันแค่แต่งตัวดีหรือถ่ายรูปสวย พวกเขากำลังแข่งกันว่าใครจะดูเหนือกว่าเมื่อถูกวางเทียบกับคนอื่น

ประเด็นสำคัญจึงไม่ใช่ว่ามีใครหน้าตาดีหรือธรรมดา เพราะมาตรฐานความสวยเปลี่ยนได้ตลอดเวลา สิ่งที่น่ากลัวกว่าคือการเปลี่ยนมนุษย์คนหนึ่งให้เหลือเพียง “อุปกรณ์เพิ่มออร่า” คนที่ถูกชวนไปด้วยอาจได้เงิน ได้เข้างาน หรือคิดว่าเป็นเรื่องขำ ๆ แต่บทบาทนั้นตั้งอยู่บนเงื่อนไขว่าคุณค่าของเขาต้องต่ำกว่าเจ้าของภาพ

ความมั่นใจที่ต้องอาศัยการกดคนอื่นให้ต่ำลง ไม่ใช่ความมั่นใจที่แข็งแรง มันเป็นความไม่มั่นคงที่แต่งหน้าให้ดูแพง แล้วเอาฟีดโซเชียลมาช่วยยืนยันว่า “ฉันยังเหนือกว่าอยู่”

เมื่อภาพหนึ่งใบกลายเป็นสนามจัดลำดับคน

โซเชียลทำให้เราคุ้นกับการมองคนผ่านเฟรมแคบ ๆ ภาพที่ถูกเลือกแล้ว ฟิลเตอร์ที่ถูกแต่งแล้ว และช่วงเวลาที่เจ้าของโพสต์ควบคุมได้ทั้งหมด ยิ่งตัวเลขไลก์ คอมเมนต์ และยอดติดตามถูกตีความเป็นคะแนนความนิยม หน้าตาก็ยิ่งถูกทำให้เหมือนทุนชนิดหนึ่ง

คนที่อยู่ในระบบนี้นานพออาจเริ่มคิดว่าการมีเพื่อนสวย มีแฟนหล่อ หรือมีคนแต่งตัวธรรมดายืนข้าง ๆ คือส่วนหนึ่งของการสร้างแบรนด์ตัวเอง ทั้งที่ความสัมพันธ์ควรเป็นพื้นที่ที่เราไม่ต้องคอยคำนวณว่าใครช่วยให้เราดูดีขึ้นกี่เปอร์เซ็นต์

ความคิดนี้ไม่ได้ทำร้ายแค่คนที่ถูกเลือกเป็นฉากหลัง คนที่จ้างหรือคิดจะจ้างก็ถูกขังอยู่ในเกมเดียวกัน เขาต้องคอยรักษาภาพ ต้องกลัวคนที่ดูเด่นกว่า ต้องหามุมที่ตัวเองชนะอยู่เสมอ สุดท้ายการไปเที่ยวกับเพื่อนไม่ใช่การพักผ่อน แต่กลายเป็นการผลิตหลักฐานว่าเรายังมีคุณค่าพอให้คนกดหัวใจ

Beauty Privilege มีจริง แต่ไม่ควรกลายเป็นใบอนุญาตให้เหยียด

โลกปฏิบัติต่อคนหน้าตาดีแตกต่างจากคนอื่นในหลายสถานการณ์ ตั้งแต่โอกาสทางงาน การบริการ ไปจนถึงวิธีที่ผู้คนยอมฟังหรือให้อภัย นี่คือสิ่งที่เรียกว่า Beauty Privilege และการยอมรับว่ามันมีอยู่ ไม่ได้แปลว่าเราต้องยอมรับการแบ่งชนชั้นด้วยใบหน้า

คำพูดอย่าง “หน้าปลวก” หรือ “เอามายืนข้าง ๆ แล้วเราดูเด่น” ถูกพูดเหมือนเรื่องตลก เพราะผู้พูดมักไม่ได้เป็นคนที่ต้องกลับบ้านไปคิดว่าตัวเองถูกลดเหลืออะไร คนที่โดนล้ออาจหัวเราะตามเพื่อไม่ให้บรรยากาศเสีย แต่ไม่ได้หมายความว่าคำพูดนั้นไม่ทิ้งรอยไว้

ถ้าความสัมพันธ์หนึ่งต้องมีคนแพ้เพื่อให้อีกคนดูชนะ ก็ถึงเวลาถามว่ามันยังเรียกว่าเพื่อนอยู่หรือเปล่า เพื่อนที่ดีไม่ได้ทำให้เราหายไปจากภาพ เพื่อนที่ดีทำให้เราอยู่ในภาพได้โดยไม่ต้องพิสูจน์ว่าหน้าตา เสื้อผ้า หรือยอดไลก์ของเราเพียงพอหรือไม่

ทางออกอาจไม่ใช่การแกล้งทำเป็นว่าเราไม่เคยสนใจหน้าตา เพราะแทบทุกคนก็อยากดูดีในแบบของตัวเอง แต่ควรหยุดตรงจุดที่ความอยากดูดีต้องแลกด้วยศักดิ์ศรีของคนอื่น เลือกถ่ายรูปกับคนที่เรารักเพราะอยากเก็บช่วงเวลาร่วมกัน ไม่ใช่เพราะเขาช่วยทำให้เราเด่นขึ้น

ท้ายที่สุด ภาพที่ดูดีที่สุดอาจไม่ใช่ภาพที่มีคนหนึ่งสว่างที่สุด แต่อาจเป็นภาพที่ทุกคนยืนอยู่ข้างกันได้โดยไม่ต้องมีใครถูกกำหนดให้เป็นเงา