ทำไมเราถึงผัดวันประกันพรุ่ง ทั้งที่ไม่ได้เป็นคนขี้เกียจ

เคยเป็นไหม ทั้งที่เรารู้ว่ามีงานสำคัญที่ต้องทำ มีเป้าหมายที่อยากทำให้สำเร็จ แต่กลับเลือกที่จะเลื่อนมันออกไปก่อนเสมอ บางครั้งเราบอกตัวเองว่าจะเริ่มพรุ่งนี้ บางครั้งก็คิดว่ารอให้พร้อมกว่านี้ ทั้งที่สิ่งซึ่งขัดขวางเราอาจเป็นความกังวลหรือความกลัว มากกว่าความขี้เกียจ

คนที่มีพฤติกรรมเช่นนี้ไม่ได้เป็นคนขี้เกียจเสมอไป หลายคนขยัน รับผิดชอบต่อหน้าที่ และทุ่มเทให้กับสิ่งที่ตัวเองสนใจได้เป็นเวลาหลายชั่วโมง แต่เมื่อถึงเวลาที่ต้องทำงานบางอย่าง กลับรู้สึกไม่อยากเริ่มต้นขึ้นมาเสียอย่างนั้น

การผัดวันประกันพรุ่ง จึงไม่ควรถูกใช้ตัดสินนิสัยของใครเพียงอย่างเดียว สิ่งที่ควรทำความเข้าใจคือ เรากำลังเลื่อนงานอะไร และรู้สึกอย่างไรเมื่อต้องลงมือทำ

1. การผัดวันประกันพรุ่งไม่ได้หมายความว่าเราเป็นคนขี้เกียจ

เมื่อพูดถึงคนที่ชอบผัดวันประกันพรุ่ง หลายคนมักนึกถึงคนที่ไม่เอาจริงเอาจังกับชีวิต หรือพยายามหลีกเลี่ยงความรับผิดชอบ แต่พฤติกรรมนี้อาจเกิดขึ้นกับคนที่ตั้งใจทำงานและต้องการประสบความสำเร็จได้เช่นกัน

คนบางคนมีเป้าหมายชัดเจน รู้ว่าตัวเองต้องทำอะไร และเข้าใจดีว่างานตรงหน้าสำคัญเพียงใด แต่ก็ยังเริ่มลงมือไม่ได้ตามที่ตั้งใจไว้

ตัวอย่างเช่น คนที่อยากเขียนหนังสืออาจคิดเนื้อหาไว้มากมาย แต่กลับไม่ยอมเปิดคอมพิวเตอร์เพื่อเริ่มเขียน คนที่อยากออกกำลังกายอาจซื้ออุปกรณ์เตรียมไว้ครบถ้วน แต่กลับเลื่อนการออกกำลังกายไปเรื่อย ๆ

อย่างไรก็ตาม การเลื่อนงานไม่ใช่การผัดวันประกันพรุ่งทุกครั้ง หากเราต้องรอข้อมูล จัดการเรื่องเร่งด่วนกว่า หรือพักเพราะเจ็บป่วย ก็อาจมีเหตุผลที่เหมาะสม จุดที่ควรสังเกตคือการเลื่อนงานโดยไม่มีเหตุจำเป็น ทั้งที่รู้ว่าการเลื่อนนั้นอาจทำให้เกิดผลเสียตามมา Information Sheets & ...

2. เพราะเราต้องการหลีกเลี่ยงความรู้สึกไม่สบายใจ

หนึ่งในคำอธิบายสำคัญของการผัดวันประกันพรุ่ง คือความพยายามหลีกเลี่ยงความรู้สึกที่ไม่สบายใจจากงานตรงหน้า เช่น ความเครียด ความเบื่อหน่าย หรือความกังวลว่าจะทำได้ไม่ดี การหันไปทำอย่างอื่นจึงอาจช่วยให้รู้สึกดีขึ้นชั่วคราว apa.org

ตัวอย่างเช่น แทนที่จะเริ่มทำรายงานที่ต้องส่งภายในสัปดาห์นี้ เรากลับเลือกเปิดโทรศัพท์ดูคลิปวิดีโอ อ่านข่าว หรือเลื่อนดูสื่อสังคมออนไลน์ เพราะกิจกรรมเหล่านี้ให้ความเพลิดเพลินทันที

แต่ความสบายใจนั้นอยู่ได้ไม่นาน เพราะงานยังคงอยู่ และเมื่อเวลาผ่านไป ความกดดันก็อาจเพิ่มมากขึ้นกว่าเดิม

นี่จึงเป็นเหตุผลหนึ่งที่ทำให้เรารู้ทั้งรู้ว่าการเลื่อนงานไม่เป็นผลดี แต่ก็ยังทำพฤติกรรมเดิมซ้ำ ๆ การแก้ปัญหาจึงอาจต้องเริ่มจากการสังเกตความรู้สึกที่มีต่องาน ควบคู่กับการจัดเวลา

3. เพราะเรากลัวว่าจะทำออกมาได้ไม่ดีพอ

บางคนไม่กล้าเริ่มงาน เพราะคิดว่าผลงานของตัวเองต้องออกมาดีและต้องไม่ผิดพลาด หากยังไม่มั่นใจว่าจะทำได้ตามมาตรฐานที่ตั้งไว้ ก็เลือกที่จะรอไปก่อน

การใส่ใจคุณภาพของงานไม่ใช่ปัญหาในตัวมันเอง แต่หากความกังวลว่าจะทำได้ไม่ดีทำให้เราไม่ยอมลงมือ ความคาดหวังนั้นก็อาจกลายเป็นอุปสรรคได้ แหล่งข้อมูลของ Centre for Clinical Interventions จึงแนะนำให้ผู้ที่ผัดวันประกันพรุ่งเพราะกังวลเรื่องความสมบูรณ์แบบพิจารณาปัญหานี้ร่วมกัน Information Sheets & Workbooks

ทางออกจึงไม่จำเป็นต้องเป็นการลดความตั้งใจ แต่อาจเป็นการยอมให้งานครั้งแรกยังไม่สมบูรณ์แบบ เช่น เริ่มจากร่างเนื้อหาก่อน แล้วค่อยกลับมาตรวจแก้

งานที่เริ่มทำแล้วสามารถนำมาปรับปรุงได้ เราจึงไม่จำเป็นต้องแก้ทุกอย่างให้ลงตัวตั้งแต่ประโยคแรก

4. เพราะเราคิดว่าพรุ่งนี้จะพร้อมกว่าวันนี้

บางครั้งเรารู้สึกว่าวันนี้ไม่มีเวลาเพียงพอ จึงเลื่อนไปทำวันพรุ่งนี้ เพราะหวังว่าจะมีเวลาว่าง มีสมาธิ หรือมีแรงมากกว่าเดิม

แต่เมื่อถึงวันพรุ่งนี้จริง ๆ เราอาจพบว่ามีงานอื่นเข้ามา มีเรื่องให้จัดการ หรือรู้สึกเหนื่อยล้าไม่ต่างจากวันก่อน สุดท้ายงานเดิมจึงถูกเลื่อนออกไปอีกครั้ง

เราไม่สามารถรับประกันได้ว่าตัวเราในวันพรุ่งนี้จะพร้อมกว่าวันนี้ การเริ่มต้นเพียงเล็กน้อยจึงอาจเป็นทางเลือกที่ทำได้จริงกว่าการรอวันที่ทุกอย่างลงตัว

ตัวอย่างเช่น หากยังไม่มีเวลาเขียนรายงานทั้งฉบับ วันนี้อาจเริ่มจากเปิดไฟล์และจดหัวข้อที่ต้องค้นเพิ่มเติม เพื่อให้ครั้งต่อไปมีจุดเริ่มต้นชัดเจนขึ้น

5. เพราะเราเหนื่อยล้าและกำลังรับมือกับความกดดัน

คนที่ต้องทำงานหนัก รับผิดชอบหลายอย่าง หรือใช้ความคิดตลอดทั้งวัน อาจรู้สึกว่าการเริ่มงานอีกชิ้นเป็นเรื่องยาก แม้ยังมีเวลาเหลืออยู่ก็ตาม

บทความทบทวนทางวิชาการของ Fuschia Sirois เสนอว่า บริบทที่มีความเครียดอาจทำให้คนรับมือกับอารมณ์ด้านลบจากงานได้ยากขึ้น และเพิ่มโอกาสที่จะเลื่อนงานเพื่อหลีกเลี่ยงความรู้สึกนั้น อย่างไรก็ตาม นี่เป็นคำอธิบายหนึ่ง ไม่ใช่ข้อสรุปว่าสาเหตุของทุกคนเหมือนกัน pmc.ncbi.nlm.nih.gov

สิ่งสำคัญคือการแยกให้ออกระหว่าง การพักผ่อนที่จำเป็น กับการหลีกเลี่ยงงานเพราะความกังวล โดยไม่ใช้ความรู้สึกผิดเป็นตัวตัดสินเพียงอย่างเดียว

หากเหนื่อยจนหมดแรง การพักอาจเป็นสิ่งที่ต้องทำก่อน ส่วนงานที่ยังค้างอยู่ก็ค่อยกลับมาวางแผนใหม่ให้เหมาะกับกำลังและเวลาที่มี

6. ทำอย่างไรจึงจะเริ่มได้ง่ายขึ้น

การแก้ปัญหานี้ไม่จำเป็นต้องเริ่มจากการเปลี่ยนแปลงชีวิตครั้งใหญ่ แต่สามารถเริ่มจากพฤติกรรมเล็ก ๆ ที่ทำได้จริง

แบ่งงานใหญ่ให้เป็นงานย่อย หากต้องเขียนรายงานหลายหน้า อย่าเพิ่งคิดว่าจะต้องทำให้เสร็จทั้งหมดในครั้งเดียว ลองเริ่มจากเขียนหัวข้อ วางโครงเรื่อง หรือเขียนเพียงหนึ่งย่อหน้าก่อน การตั้งเป้าหมายที่พอทำไหวและแบ่งงานเป็นส่วนเล็ก ๆ เป็นแนวทางที่ McGraw Center ของ Princeton University แนะนำไว้เช่นกัน mcgraw.princeton.edu

กำหนดเวลาเริ่มต้นให้ชัดเจน แทนที่จะบอกตัวเองว่าจะทำเมื่อมีอารมณ์หรือเมื่อพร้อม อาจระบุว่าจะเริ่มหลังอาหารเช้า โดยเลือกงานย่อยไว้ล่วงหน้าว่าจะทำอะไร

ลดสิ่งรบกวนที่เรารู้ว่าเผลอหันไปหาได้ง่าย หากโทรศัพท์ทำให้เสียสมาธิ ลองวางให้ห่างตัวหรือปิดการแจ้งเตือนที่ไม่จำเป็นในช่วงทำงาน

อีกอย่างที่ควรลองคือสังเกตความรู้สึกก่อนเลื่อนงาน เรากำลังเบื่อ กลัวผิดพลาด หรือยังไม่รู้ว่าจะเริ่มตรงไหน หากระบุอุปสรรคได้ ก็จะเลือกวิธีรับมือได้ตรงกว่าเดิม เช่น ถ้ายังไม่เข้าใจโจทย์ ขั้นตอนแรกอาจเป็นการถามให้ชัด แทนที่จะบังคับตัวเองให้นั่งทำต่อ

และหากวันนี้ทำไม่ได้ตามแผน ก็ไม่จำเป็นต้องสรุปว่าตัวเองไม่มีความสามารถ ลองกลับมาพิจารณาว่าอะไรเป็นอุปสรรค และจะปรับอย่างไรให้วันต่อไปเริ่มได้ง่ายขึ้น

เราไม่จำเป็นต้องรอให้พร้อมเต็มร้อยก่อนจึงจะเริ่มทำสิ่งใด หากมีงานที่ค้างอยู่ ลองเลือกขั้นตอนที่ง่ายที่สุดและเหมาะกับกำลังของเราในวันนี้

เราไม่จำเป็นต้องเป็นคนที่มีวินัยสมบูรณ์แบบทุกวัน ขอเพียงรู้จักเริ่มต้นใหม่ และไม่ปล่อยให้คำว่า พรุ่งนี้ค่อยทำ กลายเป็นเหตุผลที่ทำให้สิ่งที่ตั้งใจต้องรออยู่ที่เดิม