ทำไมกินของเผ็ด แล้วต้องน้ำมูกไหล?

ทำไมกินของเผ็ด แล้วต้องน้ำมูกไหล?

สำหรับคนไทยเราแล้ว อาหารรสจัดจ้านเผ็ดร้อนถือเป็นเอกลักษณ์ความอร่อยที่ขาดไม่ได้ ไม่ว่าจะเป็นส้มตำรสแซ่บ ต้มยำกุ้ง หรือผัดกะเพราพริกแห้ง แต่ละจานต่างก็ชวนให้ตักเข้าปากจนหยุดไม่ได้ ทว่าสิ่งหนึ่งที่มักจะตามมาคู่กับการกินอาหารเผ็ดๆ เสมอ นั่นก็คืออาการน้ำมูกไหล น้ำตาซึม และเหงื่อผุดเต็มใบหน้า ทั้งๆ ที่เราไม่ได้เป็นไข้หวัดหรือมีอาการป่วยแต่อย่างใด เคยสงสัยกันไหมครับว่า ทำไมลิ้นที่รับรสเผ็ดร้อน ถึงส่งผลให้มีน้ำมูกไหลออกมาจากจมูกได้

ในทางวิทยาศาสตร์ รสเผ็ดไม่ใช่รสชาติพื้นฐานเหมือนรสหวาน รสเค็ม หรือรสเปรี้ยว แต่รสเผ็ดคือ ความรู้สึกเจ็บปวด จากการถูกกระตุ้นความร้อน ความลับเบื้องหลังความเผ็ดร้อนในพริกเกิดจากสารเคมีธรรมชาติที่ชื่อว่า แคปไซซิน สารชนิดนี้มีคุณสมบัติในการจับกับตัวรับความรู้สึกความร้อนและความเจ็บปวดบนลิ้นและภายในช่องปาก เมื่อสารแคปไซซินสัมผัสกับเนื้อเยื่อ สมองจะถูกหลอกว่าช่องปากกำลังโดนความร้อนหรือเปลวไฟเผาไหม้

เมื่อสมองได้รับสัญญาณเตือนภัยว่ามีความร้อนและความระคายเคืองเกิดขึ้นในระบบทางเดินอาหารส่วนต้น สมองจะสั่งการให้ระบบประสาทอัตโนมัติรีบหาทางขับสิ่งระคายเคืองนั้นให้ออกไปจากร่างกายโดยเร็วที่สุด โดยหนึ่งในกลไกปกป้องตัวเองตามธรรมชาติคือ การกระตุ้นให้ต่อมผลิตเมือกในโพรงจมูกและเยื่อบุตาทำงานอย่างหนักเพื่อสร้างน้ำมูกและน้ำตาออกมา

น้ำมูกที่ไหลออกมาในขณะที่เรากินอาหารเผ็ด ทำหน้าที่เหมือนน้ำสะอาดที่ช่วยชะล้าง เจือจาง และนำพาสารแคปไซซินหรือระเหยพริกที่ลอยขึ้นมาทางหลังคอหอยให้ออกจากโพรงจมูก นอกจากนี้ สารแคปไซซินยังทำให้หลอดเลือดในโพรงจมูกขยายตัว เยื่อบุโพรงจมูกจึงบวมขึ้นเล็กน้อยและปลดปล่อยน้ำมูกออกมามากกว่าปกติ

อาการน้ำมูกไหลจากการกินของเผ็ดจึงไม่ใช่เรื่องผิดปกติ แต่เป็นระบบป้องกันตัวเองที่ชาญฉลาดของร่างกาย หากรู้สึกว่าเผ็ดเกินไป วิธีบรรเทาที่ดีที่สุดคือการดื่มนมหรือกินผลิตภัณฑ์จากนม เพราะเคซีนในนมจะช่วยจับและล้างสารแคปไซซินออกจากลิ้นได้ดีกว่าน้ำเปล่าครับ!