ก่อนจ้างทนาย 5 ข้อที่ต้องถามให้ชัด ก่อนจ่ายค่าจ้าง

• ตกลงให้ชัดว่าจ้างทนายทำอะไร และงานสิ้นสุดตรงไหน

• ตรวจสอบค่าจ้าง ค่าใช้จ่ายเพิ่มเติม และเงื่อนไขการชำระเงิน

• ขอให้บันทึกข้อตกลงสำคัญไว้เป็นหลักฐานก่อนเริ่มงาน

การหาทนายความมาช่วยดูแลคดี ไม่ควรตัดสินใจจากค่าจ้างเพียงอย่างเดียว เพราะสิ่งที่ต้องเข้าใจตรงกันคือ ทนายจะทำอะไรให้บ้าง ต้องจ่ายเงินเท่าไร และหากแผนการดำเนินคดีเปลี่ยนไปจะจัดการอย่างไร

ก่อนตกลงว่าจ้าง ลองใช้ 5 ข้อนี้เป็นเช็กลิสต์ในการพูดคุยกับทนายความ

1. จ้างให้ทำอะไร และครอบคลุมถึงขั้นตอนไหน

คำว่า “รับทำคดี” อาจทำให้ผู้ว่าจ้างเข้าใจว่าทนายจะดูแลทุกขั้นตอน แต่รายละเอียดจริงต้องขึ้นอยู่กับข้อตกลง

ควรถามให้ชัดว่า งานที่รับผิดชอบครอบคลุมการให้คำปรึกษา ตรวจเอกสาร จัดทำคำร้องหรือคำฟ้อง ติดต่อคู่กรณี และดำเนินกระบวนพิจารณาในศาลเพียงใด รวมถึงการอุทธรณ์หรือฎีกา หากเกี่ยวข้องกับคดีนั้น

คำถามที่ควรถาม: ค่าจ้างนี้ครอบคลุมงานอะไรบ้าง และมีขั้นตอนไหนที่ต้องจ่ายเพิ่ม

2. ค่าจ้างเท่าไร และมีค่าใช้จ่ายอะไรอีก

อย่าถามเพียงราคาเหมารวม แต่ควรแยกให้ชัดว่าเป็นค่าจ้างทนายโดยตรงหรือรวมค่าใช้จ่ายอื่นแล้ว เช่น ค่าธรรมเนียมศาล ค่าเดินทาง ค่าจัดส่งเอกสาร หรือค่าใช้จ่ายในการรวบรวมพยานหลักฐาน หากมี

ควรถามด้วยว่า หากเกิดค่าใช้จ่ายนอกเหนือจากที่ตกลงไว้ ทนายจะแจ้งและขออนุมัติก่อนหรือไม่ รวมถึงกำหนดชำระเป็นงวดหรือชำระตามขั้นตอนใด

ไม่มีราคากลางเพียงตัวเลขเดียวที่เหมาะกับทุกคดี เพราะภาระงาน ความซับซ้อน และขอบเขตบริการอาจแตกต่างกัน

คำถามที่ควรถาม: ยอดเงินทั้งหมดที่ต้องเตรียมมีอะไรบ้าง และค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมต้องตกลงกันอย่างไร

3. จะดำเนินคดีด้วยแนวทางไหน และมีข้อจำกัดอะไร

ก่อนจ้าง ควรเล่าข้อเท็จจริงตามจริง พร้อมส่งเอกสารที่เกี่ยวข้องให้ทนายตรวจสอบ จากนั้นสอบถามแนวทางดำเนินการ ทางเลือกที่เป็นไปได้ ความเสี่ยง และข้อจำกัดของแต่ละทางเลือก

ทนายที่ให้คำปรึกษาอย่างรอบคอบควรอธิบายได้ว่า เหตุใดจึงเสนอแนวทางหนึ่ง และต้องใช้ข้อมูลอะไรเพิ่มเติม ไม่ใช่เพียงรับปากว่าจะชนะคดี

ผลคดีขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริง พยานหลักฐาน และข้อกฎหมาย จึงควรระวังการรับประกันผลลัพธ์โดยไม่มีเหตุผลรองรับ

คำถามที่ควรถาม: มีทางเลือกอะไรบ้าง แต่ละทางมีความเสี่ยงอย่างไร และต้องเตรียมหลักฐานอะไรเพิ่มเติม

4. ใครเป็นผู้รับผิดชอบ และจะติดต่อกันอย่างไร

ควรทราบว่าทนายคนใดเป็นผู้รับผิดชอบหลัก ใครเป็นผู้ติดต่อประสานงาน และสามารถสอบถามความคืบหน้าได้ผ่านช่องทางใด

นอกจากนี้ ควรตกลงวิธีแจ้งกำหนดนัดสำคัญ การส่งเอกสาร และการแจ้งเหตุที่อาจกระทบต่อการดำเนินคดี เพราะบางขั้นตอนมีกรอบเวลาที่ต้องให้ความสำคัญ

อีกประเด็นที่ไม่ควรมองข้ามคือการรักษาความลับ ข้อบังคับมรรยาททนายความกำหนดหลักเกี่ยวกับการเปิดเผยความลับของลูกความไว้ด้วย

คำถามที่ควรถาม: ใครดูแลคดีโดยตรง และหากมีนัดสำคัญหรือความคืบหน้า จะได้รับแจ้งอย่างไร

5. หากยุติการจ้างหรือเกิดปัญหา จะจัดการอย่างไร

แม้ยังไม่เริ่มงาน ก็ควรถามถึงเงื่อนไขกรณีต้องการเปลี่ยนทนาย ยุติการว่าจ้าง หรือมีเหตุให้ไม่สามารถดำเนินงานต่อได้

ควรตกลงวิธีคำนวณค่าจ้างสำหรับงานที่ทำไปแล้ว เงื่อนไขการคืนเงินถ้ามี เอกสารที่ต้องส่งมอบ และวิธีจัดการเรื่องคดีที่ยังดำเนินอยู่ โดยพิจารณาจากสัญญาและข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

เรื่องนี้ไม่ใช่การตั้งข้อสงสัยว่าทนายจะทำงานไม่ดี แต่เป็นการกำหนดทางออกไว้ล่วงหน้า เพื่อให้ทั้งสองฝ่ายเข้าใจตรงกันหากสถานการณ์เปลี่ยนแปลง

คำถามที่ควรถาม: หากต้องยุติการจ้าง จะคิดค่าใช้จ่ายอย่างไร และจะได้รับเอกสารที่เกี่ยวข้องกลับคืนอย่างไร

ก่อนจ่ายเงิน อย่าลืมตรวจข้อตกลงอีกครั้ง

กรณีที่สภาทนายความเผยแพร่เมื่อวันที่ 2 ธันวาคม 2568 แสดงให้เห็นถึงความสำคัญของการตรวจสอบขอบเขตงาน โดยมีการกล่าวถึงกรณีสัญญาว่าจ้างระบุแนวทางดำเนินคดีไม่ตรงกับความประสงค์ของผู้ว่าจ้าง และมีการพิจารณาทางวินัยวิชาชีพตามข้อเท็จจริงของกรณีนั้น

กรณีดังกล่าวไม่ได้หมายความว่าการจ้างทนายทุกครั้งมีความเสี่ยงแบบเดียวกัน แต่สะท้อนว่ารายละเอียดในสัญญาไม่ใช่เรื่องเล็ก ควรอ่านให้เข้าใจและขอแก้ไขหากข้อความไม่ตรงกับสิ่งที่ตกลงกัน

ก่อนชำระเงิน ควรตรวจชื่อผู้รับจ้าง ขอบเขตงาน ค่าจ้าง เงื่อนไขเพิ่มเติม และหลักฐานการชำระเงินให้ครบถ้วน หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับสิทธิของตน สามารถขอคำปรึกษาจากสภาทนายความได้ที่สายด่วน 1167

สุดท้ายแล้ว ในการเลือกทนายความ คุณคิดว่าอะไรสำคัญที่สุดระหว่างประสบการณ์ ความชัดเจนของข้อตกลง หรือค่าจ้างที่เหมาะสม และเพราะเหตุใด