วิทยุทรานซิสเตอร์เครื่องแรกที่วางขาย เกิดเมื่อไร ใครเป็นผู้สร้าง

หากถามถึงวิทยุทรานซิสเตอร์รุ่นแรกที่ผลิตจำหน่ายเชิงพาณิชย์อย่างแพร่หลาย ชื่อที่ได้รับการยอมรับคือ Regency TR-1 ซึ่งออกวางขายในสหรัฐอเมริกาเมื่อเดือนตุลาคม ค.ศ. 1954 หรือ พ.ศ. 2497 เป็นผลงานร่วมกันของ Texas Instruments และฝ่าย Regency ของบริษัท Industrial Development Engineering Associates หรือ IDEA จุดนี้ต้องแยกจากการกำเนิดระบบสื่อสารวิทยุ ซึ่งเกิดขึ้นก่อนหน้านั้นหลายสิบปี Computer History Museum

หากพูดถึงเครื่องใช้ไฟฟ้าที่มีบทบาทสำคัญต่อการสื่อสารของมนุษย์ วิทยุเป็นสิ่งประดิษฐ์ที่เปลี่ยนแปลงโลกอย่างมาก เพราะทำให้ผู้คนสามารถรับฟังข่าวสาร เพลง และเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในสถานที่ห่างไกลได้ โดยไม่จำเป็นต้องเดินทางไปยังสถานที่นั้นด้วยตนเอง

ในอดีต วิทยุเคยเป็นเครื่องใช้ประจำบ้านที่สมาชิกในครอบครัวมักนั่งล้อมวงฟังร่วมกัน ทั้งรายการข่าว ละครวิทยุ เพลงลูกทุ่ง และรายการบันเทิงต่าง ๆ ก่อนที่โทรทัศน์ โทรศัพท์มือถือ และอินเทอร์เน็ตจะเข้ามามีบทบาทในชีวิตประจำวันเหมือนทุกวันนี้

แต่กว่าจะกลายเป็นเครื่องรับขนาดเล็กที่พกติดตัวได้ วิทยุต้องผ่านการค้นคว้าและพัฒนาจากนักวิทยาศาสตร์และนักประดิษฐ์หลายคน

จุดเริ่มต้นของวิทยุในโลก

ก่อนที่จะมีวิทยุ มนุษย์ส่งข่าวสารไปยังสถานที่ห่างไกลด้วยจดหมาย โทรเลข และสัญญาณต่าง ๆ แต่การสื่อสารเหล่านั้นยังมีข้อจำกัด เพราะโทรเลขต้องอาศัยสายสัญญาณ ส่วนจดหมายต้องใช้เวลาในการเดินทาง

นักวิทยาศาสตร์จึงเริ่มศึกษาคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า ซึ่งสามารถแพร่กระจายได้โดยไม่จำเป็นต้องมีสายเชื่อมต่อระหว่างผู้ส่งกับผู้รับ ความรู้เกี่ยวกับคลื่นชนิดนี้กลายเป็นพื้นฐานสำคัญของการพัฒนาวิทยุในเวลาต่อมา

ในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 19 เจมส์ เคลิร์ก แมกซ์เวลล์ นักฟิสิกส์ชาวสกอตแลนด์ ได้เสนอทฤษฎีเกี่ยวกับสนามไฟฟ้า สนามแม่เหล็ก และคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า ต่อมา ไฮน์ริช แฮร์ตซ์ นักฟิสิกส์ชาวเยอรมัน ได้ทำการทดลองยืนยันว่าคลื่นเหล่านี้มีอยู่จริง เปิดทางให้นักประดิษฐ์รุ่นหลังนำความรู้ไปพัฒนาเทคโนโลยีการสื่อสารแบบไร้สาย

มาร์โคนีเกี่ยวข้องกับวิทยุอย่างไร

เมื่อถามถึงผู้บุกเบิกวิทยุ ชื่อที่มักได้รับการกล่าวถึงคือ กูลเยลโม มาร์โคนี นักประดิษฐ์ชาวอิตาลี ผู้มีบทบาทสำคัญในการพัฒนาระบบส่งสัญญาณไร้สายให้สามารถนำไปใช้งานได้จริง

ในปี ค.ศ. 1895 มาร์โคนีทดลองใช้คลื่นวิทยุส่งสัญญาณได้ไกลหลายกิโลเมตร ต่อมาในปี ค.ศ. 1896 เขานำอุปกรณ์ไปประเทศอังกฤษและยื่นขอสิทธิบัตรเกี่ยวกับระบบโทรเลขไร้สาย ก่อนจะพัฒนาการสื่อสารระยะไกลต่อไป NobelPrize.org

อย่างไรก็ตาม มาร์โคนีไม่ได้คิดค้นทุกส่วนของวิทยุขึ้นมาเพียงคนเดียว เพราะก่อนหน้าเขามีนักวิทยาศาสตร์ค้นพบหลักการและพัฒนาอุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องอยู่แล้ว การเรียกเขาว่าผู้บุกเบิกสำคัญของการสื่อสารวิทยุจึงชัดเจนกว่าการระบุว่าเป็นผู้สร้างวิทยุทุกประเภทเป็นคนแรก

ในยุคแรก ระบบวิทยุใช้ส่งสัญญาณรหัสมอร์ส ซึ่งประกอบด้วยสัญญาณสั้นและยาวสำหรับแทนตัวอักษรและตัวเลข ยังไม่ใช่การเปิดเพลงหรือพูดคุยผ่านวิทยุเหมือนที่เราคุ้นเคย ต่อมาเทคโนโลยีการส่งเสียงพูดและดนตรีจึงได้รับการพัฒนา จนเกิดการกระจายเสียงไปยังผู้ฟังจำนวนมากพร้อมกัน

วิทยุทรานซิสเตอร์เกิดขึ้นเมื่อไร

เครื่องรับวิทยุยุคหลอดสุญญากาศกับวิทยุทรานซิสเตอร์มีหน้าที่รับรายการเช่นเดียวกัน แต่ใช้อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ภายในต่างกัน การนำทรานซิสเตอร์มาใช้ช่วยให้พัฒนาเครื่องรับที่มีขนาดเล็กและใช้พลังงานน้อยลง เหมาะกับการพกพาและใช้งานด้วยแบตเตอรี่

ก่อน Regency TR-1 จะออกวางขาย มีการสาธิตวิทยุที่ใช้ทรานซิสเตอร์แล้ว เช่น เครื่องของบริษัท Intermetall ในเยอรมนีเมื่อปี ค.ศ. 1953 ดังนั้น คำว่า “เครื่องแรก” จึงต้องระบุให้ชัดว่าหมายถึงเครื่องทดลองหรือรุ่นที่ผลิตจำหน่ายเชิงพาณิชย์ Computer History Museum

สำหรับ Regency TR-1 บริษัท Texas Instruments ร่วมพัฒนากับฝ่าย Regency ของ IDEA โดยใช้ทรานซิสเตอร์เจอร์เมเนียม 4 ตัว เครื่องรุ่นนี้วางขายในสหรัฐอเมริกาเมื่อเดือนตุลาคม ค.ศ. 1954 ในราคา 49.95 ดอลลาร์สหรัฐ Computer History Museum

จุดเปลี่ยนสำคัญจึงไม่ได้อยู่ที่การส่งคลื่นวิทยุได้เป็นครั้งแรก แต่อยู่ที่การทำให้เครื่องรับวิทยุมีขนาดกะทัดรัด จนผู้ฟังสามารถนำข่าวสารและความบันเทิงติดตัวออกจากบ้านได้สะดวกขึ้น

วิทยุเข้ามาในประเทศไทยเมื่อใด

สำหรับประเทศไทย การนำวิทยุมาใช้มีความเกี่ยวข้องกับการพัฒนาระบบโทรเลขไร้สายและการสื่อสารของทางราชการ ก่อนจะพัฒนาไปสู่การกระจายเสียงเพื่อให้ประชาชนรับฟังข่าวสารและรายการต่าง ๆ

เหตุการณ์สำคัญคือวันที่ 25 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2473 ตามปีที่กรมประชาสัมพันธ์ใช้อ้างอิง ซึ่งมีการเปิดสถานีวิทยุกระจายเสียงอย่างเป็นทางการในชื่อ “สถานีวิทยุกรุงเทพฯ ที่พญาไท” และถ่ายทอดพระราชดำรัสของพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวในพระราชพิธีฉัตรมงคล ทั้งนี้ มีการทดลองกระจายเสียงในประเทศไทยมาก่อนการเปิดสถานีดังกล่าวแล้ว radiothailand.prd.go.th

ในยุคนั้น วิทยุยังไม่ใช่เครื่องใช้ที่ทุกครอบครัวสามารถหาซื้อได้ง่าย แต่เมื่อเวลาผ่านไป เครื่องรับมีจำนวนเพิ่มขึ้น รายการต่าง ๆ ก็หลากหลายขึ้นตามไปด้วย คนไทยใช้วิทยุติดตามข่าวบ้านเมือง ฟังเพลงลูกทุ่ง เพลงไทยสากล และละครวิทยุ

เหตุใดวิทยุจึงส่งเสียงได้โดยไม่มีสาย

หลักการทำงานของวิทยุอาศัยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าในการนำข้อมูลจากเครื่องส่งไปยังเครื่องรับ

เมื่อสถานีต้องการส่งเสียงพูดหรือเสียงเพลง เสียงจะถูกแปลงเป็นสัญญาณทางไฟฟ้า จากนั้นระบบส่งจะนำข้อมูลเสียงไปปรับเข้ากับคลื่นวิทยุ ก่อนส่งออกผ่านเสาอากาศ

เมื่อคลื่นเดินทางมาถึงเครื่องรับ เสาอากาศจะรับสัญญาณ วงจรภายในเลือกสถานีที่ต้องการและแยกข้อมูลเสียงออกมา สุดท้ายลำโพงจึงเปลี่ยนสัญญาณทางไฟฟ้าให้กลายเป็นเสียงที่เราได้ยิน

แม้ปัจจุบันผู้คนจะรับข่าวสารและฟังเพลงผ่านโทรศัพท์มือถือมากขึ้น วิทยุก็ยังมีประโยชน์ในการกระจายข่าวและการสื่อสารฉุกเฉิน โดยเฉพาะเครื่องรับที่ใช้แบตเตอรี่และรับสัญญาณสถานีได้โดยตรง ทั้งนี้ ต้องอยู่ในพื้นที่รับสัญญาณและสถานียังสามารถส่งกระจายเสียงได้

ประวัติของวิทยุจึงมีหลายจุดเริ่มต้น ทั้งการค้นพบคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า การพัฒนาระบบสื่อสารไร้สาย และการสร้างเครื่องรับสำหรับประชาชน ส่วนวิทยุทรานซิสเตอร์ที่ผลิตจำหน่ายเชิงพาณิชย์นั้น มี Regency TR-1 ในปี ค.ศ. 1954 เป็นหมุดหมายสำคัญของการเปลี่ยนวิทยุประจำบ้านให้กลายเป็นเครื่องรับที่พกติดตัวได้