เบคอนนิ่มเกี่ยวข้องกับพยาธิในสมองได้อย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

อาการไมเกรนของชายชาวสหรัฐฯ วัย 52 ปีเปลี่ยนไปในช่วง 4 เดือน จากที่เคยรับมือได้ กลายเป็นปวดรุนแรงบริเวณท้ายทอย เกิดเกือบทุกสัปดาห์ และยาเดิมช่วยไม่ได้ แม้การตรวจระบบประสาทเบื้องต้นยังไม่พบความผิดปกติชัดเจน แต่แพทย์ตัดสินใจส่งตรวจภาพสมองเพราะรูปแบบอาการเปลี่ยนไปต่อเนื่อง

ผล CT พบจุดลักษณะเป็นถุงน้ำจำนวนมากกระจายอยู่ในเนื้อสมองทั้งสองซีก ต่อมา MRI พบสัญญาณบวมรอบรอยโรคบางจุด ผลเลือดตรวจพบแอนติบอดีต่อพยาธิตืดหมู จึงวินิจฉัยว่าเป็น neurocysticercosis หรือภาวะที่ตัวอ่อนพยาธิตืดหมูสร้างซีสต์ในระบบประสาทส่วนกลาง

ไม่ใช่เบคอนชิ้นนั้นที่เดินเข้าถึงสมอง

พาดหัวที่โยงโรคนี้กับเบคอนอาจทำให้เข้าใจว่าเนื้อหมูไม่สุกส่งพยาธิเข้าสมองโดยตรง แต่กลไกจริงซับซ้อนกว่า ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคสหรัฐฯ หรือ CDC ระบุชัดว่า cysticercosis เกิดเมื่อคน กลืนไข่พยาธิตืดหมู เข้าไป ไข่จะฟักในลำไส้ ผ่านผนังลำไส้เข้าสู่กระแสเลือด แล้วไปสร้างซีสต์ในกล้ามเนื้อ ดวงตา หรือสมองได้

ส่วนการกินหมูที่มีตัวอ่อนพยาธิและปรุงไม่สุก อาจทำให้เกิด taeniasis หรือพยาธิตัวเต็มวัยอาศัยอยู่ในลำไส้ก่อน ผู้มีพยาธิตัวเต็มวัยจะขับไข่ออกมากับอุจจาระ หากไข่ปนเปื้อนมือ อาหาร หรือน้ำ แล้วถูกกลืนกลับเข้าไป จึงมีทางนำไปสู่ cysticercosis ได้ กระบวนการที่ผู้ติดเชื้อทำให้ตนเองรับไข่กลับเข้าไปเรียกว่า autoinfection

รายงานผู้ป่วยฉบับนี้จึงใช้คำว่า คาดว่า ชายคนดังกล่าวอาจมีลำดับเหตุการณ์เช่นนี้จากนิสัยกินเบคอนแบบนิ่มมาตลอดชีวิต นักวิจัยไม่ได้พิสูจน์ได้ว่าเบคอนมื้อใดเป็นต้นเหตุ และ CDC ย้ำว่าโรคซีสต์พยาธิในร่างกายไม่ได้เกิดจากการกินหมูดิบหรือหมูไม่สุกโดยตรง

ทำไมโรคเดียวกันจึงมีอาการต่างกันมาก

ซีสต์อาจมีตั้งแต่ 1 จุดไปจนถึงมากกว่า 1,000 จุด อาการขึ้นกับจำนวน ตำแหน่ง ขนาด ระยะของซีสต์ และระดับการอักเสบ บางคนไม่มีอาการอยู่หลายปี ขณะที่ผู้มีรอยโรคในสมองอาจมาด้วยอาการชัก ปวดศีรษะ ภาวะความดันในกะโหลกสูง หรืออาการทางระบบประสาทอื่น ๆ ตามข้อมูลสำหรับบุคลากรแพทย์ของ CDC

ผู้ป่วยรายนี้ไม่ได้มีอาการชักและไม่มีภาวะน้ำคั่งในสมอง ศัลยแพทย์ระบบประสาทจึงไม่ได้ผ่าตัดฉุกเฉิน ทีมรักษาให้ยาฆ่าพยาธิ albendazole ร่วมกับ praziquantel เป็นเวลา 14 วัน และให้ dexamethasone เพื่อลดการอักเสบกับอาการบวมของสมอง หลังการรักษา รอยโรคถดถอยและอาการปวดศีรษะดีขึ้นตามรายงาน

การรักษาไม่ได้เหมือนกันทุกคน เพราะเมื่อพยาธิตาย ร่างกายอาจเกิดการอักเสบรอบซีสต์มากขึ้น แพทย์จึงต้องประเมินตำแหน่งของรอยโรค อาการ และความเสี่ยงก่อนเลือกยา การใช้ยาฆ่าพยาธิหรือสเตียรอยด์เองจึงไม่ปลอดภัย

สิ่งที่ควรจำจากเคสนี้

หัวใจของการป้องกันคือทำเนื้อหมูให้สุก ล้างมือหลังเข้าห้องน้ำและก่อนเตรียมอาหาร ใช้น้ำกับอาหารที่สะอาด และให้ผู้ที่สงสัยว่ามีพยาธิตัวตืดได้รับการตรวจรักษา เพราะไข่จากผู้มีพยาธิตัวเต็มวัยสามารถแพร่ไปยังคนในบ้านผ่านการปนเปื้อนได้

อาการปวดหัวส่วนใหญ่ไม่ได้หมายถึงพยาธิในสมอง แต่ปวดหัวที่รูปแบบเปลี่ยนไปมาก รุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ ใช้ยาเดิมแล้วไม่ดีขึ้น หรือมีอาการชัก แขนขาอ่อนแรง พูดไม่ชัด สับสน หรือการมองเห็นเปลี่ยน ควรไปพบแพทย์ทันที เคสนี้มีคุณค่าเพราะเตือนให้มองหาสาเหตุใหม่เมื่ออาการเดิมเปลี่ยนลักษณะ ไม่ใช่เพื่อให้คนที่กินเบคอนทุกคนตื่นตระหนก

อ่านรายละเอียดรายงานผู้ป่วยและคำอธิบายการแพร่เชื้อได้จาก และ