153 ปี โศกนาฏกรรมเร่ขาย “มนุษย์วานร”

ในศตวรรษที่ 19 ยุคสมัยที่ความแปลกแยกถูกบิดเบือนให้กลายเป็นความบันเทิง และมนุษย์ด้วยกันถูกบดขยี้ศักดิ์ศรีเพื่อแลกกับเศษเงิน ไม่มีเรื่องราวใดจะกรีดลึกถึงหัวใจได้เท่ากับชีวิตของ จูเลีย พาสตรานา (Julia Pastrana) สตรีชาวเม็กซิกันผู้เกิดมาพร้อมโชคชะตาอันแสนปวดร้าว

สังคมในยุคนั้นไม่ได้มองเธอเป็นมนุษย์ แต่กลับป้ายสีและแปะตราให้เธอเป็น “มนุษย์วานร” หรือ “หญิงหมี” เพียงเพราะเธอเกิดมาพร้อมกับภาวะทางพันธุกรรมหายากสองประการร่วมกัน:

Generalized Hypertrichosis Terminalis ทำให้มีขนสีดำดกหนาปกคลุมทั่วทั้งใบหน้าและร่างกาย

Gingival Hyperplasia ทำให้เนื้อเหงือกหนาผิดปกติ จนดันให้ริมฝีปากและโครงกรามยื่นออกมาคล้ายสัตว์กลุ่มวานร

เธอถูกนำตัวออกจากป่าในรัฐซินาโลอา ประเทศเม็กซิโก เข้าสู่วงจร Freak Show (โชว์สิ่งแปลกประหลาด) ในสหรัฐอเมริกาและยุโรป ถูกนำตัวขึ้นรถตระเวนเร่แสดงตามเมืองต่างๆ เพื่อให้ฝูงชนที่ยอมจ่ายเงินเข้ามาชี้นิ้ว หัวเราะเยาะ และมองเธอเป็นเพียงสัตว์ประหลาดในกรงขัง

หัวใจที่งดงาม ภายใต้โฉมหน้าอันถูกกดขี่

สิ่งที่น่าสะเทือนใจที่สุด ไม่ใช่เพียงแค่รูปลักษณ์ภายนอกของเธอ... แต่คือการที่โลกทั้งใบปฏิเสธที่จะมองเห็น "จิตวิญญาณ" เบื้องหลังเงาร่างนั้น

แท้จริงแล้ว จูเลียเป็นสตรีที่มีความเฉลียวฉลาดอย่างน่าอัศจรรย์ เธอพูดได้หลายภาษา ทั้งสเปนและอังกฤษ มีพรสวรรค์ในการร้องเพลงที่ไพเราะจับใจ มีทักษะการเต้นรำที่อ่อนช้อย และมักใช้เวลาว่างไปกับการอ่านหนังสือและการเย็บปักถักร้อย

ด้วยหัวใจที่ซื่อบริสุทธิ์และถวิลหาความรัก จูเลียยอมตัดสินใจแต่งงานกับ ทีโอดอร์ เลนท์ (Theodore Lent) ผู้จัดการส่วนตัวของเธอ เธอเชื่ออย่างสุดหัวใจว่าชายคนนี้หลงรักในตัวตนและจิตใจอันดีงามของเธอจริง โดยที่ไม่เคยรู้เลยว่า การแต่งงานครั้งนั้นเป็นเพียงกลอุบายทางกฎหมาย เพื่อให้เขาสามารถผูกขาดสิทธิ์ในการนำร่างกายของเธอไปตระเวนเร่แสดงเก็บเงินแต่เพียงผู้เดียว

ความตายที่ไม่ใช่อวสาน: มรณกรรมและการเร่แสดงร่างมัมมี่

ในปี ค.ศ. 1860 ณ กรุงมอสโก ความหวังที่จะได้สัมผัสความสุขในฐานะแม่คนของจูเลียจบลงด้วยหยาดน้ำตา เธอในวัยเพียง 26 ปี ได้ให้กำเนิดทารกน้อย ซึ่งได้รับถ่ายทอดภาวะขนดกหนาเช่นเดียวกับเธอ ทารกน้อยลืมตาดูโลกและมีชีวิตอยู่ได้เพียง 35 ชั่วโมงก็สิ้นใจ จากนั้นเพียงไม่กี่วัน จูเลียก็เสียชีวิตตามลูกน้อยไปจากภาวะแทรกซ้อนหลังการคลอดบุตร

ทว่าสำหรับผู้เป็นสามี ความตายของภรรยาไม่ได้หมายถึงความเศร้าโศก แต่มันคือ "อุปสรรคทางธุรกิจ"

เขาไม่ได้หลั่งน้ำตาหรือจัดพิธีศพให้เธอ เขาขายร่างของจูเลียและลูกน้อยให้นักกายวิภาคศาสตร์เพื่อนำไปดองรักษาสภาพ และเมื่อเห็นว่าร่างมัมมี่นั้นยังทำเงินได้ เขาก็ซื้อร่างของภรรยาและลูกชายกลับคืนมา จากนั้นนำ "มัมมี่สองแม่ลูก" ยัดใส่ตู้กระจก ออกตระเวนเร่แสดงโชว์ทั่วยุโรปต่อไปอีกหลายสิบปี ราวกับว่าแม้แต่ความตายก็ไม่สามารถปลดปล่อยเธอจากการเป็นวัตถุทำเงินได้

153 ปีแห่งการรอคอย... การเดินทางกลับบ้านครั้งสุดท้าย

หลังจากการตายของสามี ร่างมัมมี่ของจูเลียและลูกถูกย้ายเปลี่ยนมือผ่านผู้ครอบครองมากหน้าหลายตา ถูกนำไปจัดแสดงในสวนสนุก ถูกโจรกรรม และถูกนำไปเก็บไว้ในห้องใต้ดินของสถาบันวิจัย ณ ประเทศนอร์เวย์ ถูกลืมเลือนไปตามกาลเวลา

จนกระทั่ง ลอรา อันเดอร์สัน บาร์บาตา (Laura Anderson Barbata) ศิลปินชาวเม็กซิกัน ได้เริ่มการรณรงค์อันยาวนานเพื่อคืนศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ให้แก่จูเลีย โดยได้รับความช่วยเหลือจากรัฐบาลเม็กซิโก

ในที่สุด ในปี ค.ศ. 2013—นับเป็นเวลาสุกงอมถึง 153 ปี หลังจากลมหายใจสุดท้ายของเธอ—ร่างของ จูเลีย พาสตรานา ก็ได้เดินทางกลับสู่อ้อมกอดของแผ่นดินเกิด ร่างของเธอถูกบรรจุลงในโลงศพสีขาว ประดับประดาด้วยดอกกุหลาบ นำไปประกอบพิธีทางศาสนาคริสต์อย่างสมเกียรติ และฝังลงสู่พื้นดิน ณ สุสานในรัฐซินาโลอา บ้านเกิดของเธออย่างสงบ

เรื่องราวของเธอจึงไม่ใช่แค่บันทึกโศกนาฏกรรมในประวัติศาสตร์ แต่คือเครื่องเตือนใจอันแสนปวดร้าวว่า "ความเป็นมนุษย์" ไม่ควรถูกวัดด้วยรูปลักษณ์ภายนอก และหัวใจของทุกคนสมควรได้รับความเคารพอย่างแท้จริง