ทำไมถนนบางแห่งในไทยไร้เสาไฟฟ้า? เบื้องหลังทัศนียภาพที่ดูโล่งตา

เมื่อเราเดินทางท่องเที่ยวหรือขับรถไปยังบางพื้นที่ในประเทศไทย โดยเฉพาะเมืองท่องเที่ยวชายทะเล เมืองเก่า หรือถนนบางสายที่ได้รับการปรับปรุงภูมิทัศน์ หลายคนอาจสังเกตเห็นความแปลกตาของทัศนียภาพริมทาง นั่นคือ การไม่มีเสาไฟฟ้าและสายไฟระเกะระกะริมถนน ทำให้ท้องฟ้าดูโปร่งตาและไร้สิ่งบดบังสายตา

ลักษณะดังกล่าวไม่ได้เกิดขึ้นโดยบังเอิญเสมอไป แต่มีปัจจัยด้านภูมิศาสตร์ การวางผังเมือง และการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมอยู่เบื้องหลัง อย่างไรก็ตาม ไม่ได้หมายความว่ามีจังหวัดใดในประเทศไทยที่ไม่มีเสาไฟฟ้าทั้งจังหวัด เพราะการจัดระบบไฟฟ้าจะแตกต่างกันไปตามสภาพพื้นที่และโครงการพัฒนาแต่ละแห่ง

สาเหตุสำคัญที่ทำให้ถนนบางสายหรือบางพื้นที่ในไทยไม่มีเสาไฟฟ้าริมทาง สามารถสรุปออกเป็นประเด็นหลักได้ดังนี้

1. การเป็นพื้นที่อนุรักษ์ทางธรรมชาติและชายฝั่งทะเล

ในจังหวัดท่องเที่ยวทางทะเล เช่น พื้นที่เกาะสมุย เกาะช้าง หรือบางส่วนของจังหวัดภูเก็ต การติดตั้งเสาไฟฟ้าคอนกรีตขนาดใหญ่ริมถนนชายหาดอาจส่งผลกระทบต่อทัศนียภาพ อีกทั้งพื้นที่ชายฝั่งยังต้องคำนึงถึงลมพายุและไอเค็มจากทะเล ซึ่งอาจทำให้อุปกรณ์ไฟฟ้าเสื่อมสภาพเร็วขึ้น

การนำสายไฟฟ้าลงใต้ดิน (Underground Cable System) จึงเป็นทางเลือกหนึ่งสำหรับพื้นที่ที่ต้องการปรับปรุงภูมิทัศน์ แต่ไม่ได้หมายความว่าพื้นที่ท่องเที่ยวชายทะเลทุกแห่งใช้ระบบนี้ทั้งหมด

สำหรับพื้นที่เกาะบางแห่ง ยังมีการใช้ สายเคเบิลไฟฟ้าใต้น้ำ เพื่อส่งกระแสไฟฟ้าจากแผ่นดินใหญ่ไปยังเกาะด้วย

ตัวอย่างที่ชัดเจนคือ เกาะสมุย จังหวัดสุราษฎร์ธานี ซึ่งการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (PEA) มีระบบสายเคเบิลใต้น้ำสำหรับจ่ายไฟฟ้าให้พื้นที่เกาะ และยังดำเนินการปรับปรุงระบบสายไฟฟ้าบนเกาะอย่างต่อเนื่อง

จึงต้องแยกให้ชัดว่าสายเคเบิลใต้น้ำมีหน้าที่ส่งไฟฟ้าข้ามทะเลไม่ได้หมายความว่าเมื่อไฟฟ้าขึ้นถึงเกาะแล้วจะไม่มีเสาไฟฟ้าตามถนนเลย

2. ลักษณะภูมิประเทศแบบภูเขาสูงและป่าสมบูรณ์

ในพื้นที่บางอำเภอของจังหวัดทางภาคเหนือ เช่น แม่ฮ่องสอน หรือ น่าน ซึ่งมีสภาพภูมิประเทศเป็นเทือกเขาสลับซับซ้อน การปักเสาไฟฟ้าตามไหล่เขาอาจทำได้ยากลำบาก โดยเฉพาะบริเวณที่เข้าถึงยากหรือเสี่ยงต่อปัญหาดินถล่มในช่วงฤดูฝน

การก่อสร้างระบบไฟฟ้าในพื้นที่ลักษณะนี้จึงต้องคำนึงถึงสภาพภูมิประเทศ ความปลอดภัย ต้นทุน และผลกระทบต่อผืนป่า

บางพื้นที่อาจพิจารณาใช้ระบบพลังงานแสงอาทิตย์หรือระบบผลิตไฟฟ้าเฉพาะพื้นที่ เพื่อลดข้อจำกัดในการขยายโครงข่ายไฟฟ้าแบบทั่วไป

อย่างไรก็ตาม พื้นที่ภูเขาไม่ได้หมายความว่าจะไม่มีเสาไฟฟ้าเสมอไป เพราะการไฟฟ้ายังคงใช้ระบบปักเสาพาดสายในการขยายบริการไปยังพื้นที่ห่างไกลตามความเหมาะสม

นอกจากนี้การไฟฟ้าส่วนภูมิภาคยังมีโครงการระบบไฟฟ้าแบบไมโครกริดในพื้นที่อำเภอแม่สะเรียงจังหวัดแม่ฮ่องสอนเพื่อช่วยเพิ่มความมั่นคงในการจ่ายกระแสไฟฟ้าให้พื้นที่ดังกล่าวด้วย

3. โครงการปรับปรุงทัศนียภาพเขตเมืองเก่าและย่านเศรษฐกิจ

อีกหนึ่งสาเหตุสำคัญที่ทำให้ถนนบางแห่งไม่มีเสาไฟฟ้า คือโครงการ นำสายไฟฟ้าลงใต้ดิน ซึ่งเป็นแนวทางปรับปรุงภูมิทัศน์ในเขตเมืองและพื้นที่สำคัญ

เมืองท่องเที่ยวและย่านประวัติศาสตร์หลายแห่งให้ความสำคัญกับความเป็นระเบียบเรียบร้อยของสายไฟฟ้า เพราะเสาและสายไฟจำนวนมากอาจบดบังทัศนียภาพของอาคารเก่า โบราณสถาน และถนนสายสำคัญ

ตัวอย่างที่มีการดำเนินงานอย่างชัดเจนคือโครงการของการไฟฟ้านครหลวง(MEA)บนถนนพหลโยธินในกรุงเทพมหานครซึ่งมีการเปลี่ยนระบบสายไฟฟ้าเหนือดินเป็นสายไฟฟ้าใต้ดินพร้อมรื้อถอนเสาไฟฟ้าในแนวโครงการเพื่อเพิ่มความปลอดภัยและทำให้ภูมิทัศน์เมืองดูสวยงามขึ้น

ส่วนจังหวัดอย่างเชียงใหม่ นครราชสีมา และตรัง ซึ่งมีพื้นที่เมืองเก่าและย่านเศรษฐกิจสำคัญ การพิจารณาปรับปรุงระบบสายไฟฟ้าก็ต้องขึ้นอยู่กับแผนงานและความพร้อมของแต่ละพื้นที่ ไม่อาจสรุปได้ว่าถนนทุกสายในเขตเมืองเหล่านี้ไม่มีเสาไฟฟ้าแล้ว

ไม่มีเสาไฟฟ้า ไม่ได้แปลว่าไม่มีไฟฟ้าใช้

สิ่งที่หลายคนอาจเข้าใจผิดคือ การมองไม่เห็นเสาไฟฟ้าริมถนนไม่ได้หมายความว่าพื้นที่นั้นไม่มีระบบไฟฟ้า เพราะอาจมีการเดินสายไฟฟ้าใต้ดิน หรือรับกระแสไฟฟ้าจากแนวสายส่งที่อยู่ห่างออกไป

นอกจากนี้ เสาไฟฟ้าสำหรับระบบจำหน่ายไฟฟ้า กับ เสาไฟส่องสว่างถนน ยังเป็นโครงสร้างที่มีหน้าที่ต่างกัน การนำสายไฟฟ้าลงดินจึงไม่ได้หมายความว่าต้องรื้อเสาไฟส่องสว่างออกไปด้วย

การที่บางพื้นที่ในประเทศไทยไร้เสาไฟฟ้าริมถนน จึงอาจเกิดจากการวางแผนพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน การปรับปรุงภูมิทัศน์ หรือข้อจำกัดทางภูมิศาสตร์ที่แตกต่างกัน

ทั้งหมดนี้สะท้อนให้เห็นว่า การจัดระบบไฟฟ้าไม่ได้มีเพียงเรื่องความสะดวกสบายในการใช้พลังงานเท่านั้น แต่ยังต้องคำนึงถึงความปลอดภัย ความเหมาะสมของพื้นที่ และความงามตามธรรมชาติอย่างสมดุลด้วย