วันหมดอายุบนขวดน้ำดื่มกำลังบอกอะไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

หยิบน้ำดื่มที่ซื้อมาตุนไว้แล้วเห็นวันหมดอายุบนขวด หลายคนน่าจะเคยสงสัยเหมือนกันว่า น้ำเปล่ามันบูดได้ด้วยหรือ ทำไมสินค้าที่ดูใสสะอาดและปิดฝาแน่นถึงมีวันสิ้นอายุ

คำตอบคือ วันที่บนขวดไม่ได้แปลว่าน้ำจะกลายเป็นพิษทันทีเมื่อข้ามวันนั้น และก็ไม่ใช่สัญญาณว่า ขวด PET กำลังละลาย ลงไปในน้ำ น้ำดื่มบรรจุขวดเป็นผลิตภัณฑ์อาหาร จึงต้องกำหนดระยะเวลาที่ผู้ผลิตรับรองคุณภาพของสินค้าทั้งชุด ทั้งน้ำ ฝา ซีล รสชาติ กลิ่น และสภาพบรรจุภัณฑ์ ภายใต้เงื่อนไขการเก็บที่ระบุไว้

น้ำบริสุทธิ์ไม่ได้เน่าแบบนมหรือน้ำผลไม้ แต่หลังบรรจุแล้ว สิ่งที่ต้องคุมคือการปนเปื้อน การเสื่อมของบรรจุภัณฑ์ และคุณภาพที่ผู้ผลิตรับประกัน หากขวดโดนความร้อนสูงหรือแดดจัดนาน ๆ พลาสติกอาจเสียรูป ฝาและซีลอาจเสื่อม และน้ำอาจมีกลิ่นหรือรสเปลี่ยนไปได้ จึงไม่ควรปล่อยน้ำไว้ในรถที่ตากแดด หรือกองไว้กลางแจ้งเป็นเวลานาน

ประเด็นที่ถูกแชร์บ่อยที่สุดคือคำว่า BPA แต่สำหรับขวดน้ำดื่มแบบใช้ครั้งเดียวที่ทำจาก PET นั้น ไม่ได้ใช้ BPA เป็นสารตั้งต้น อย. ไทยระบุชัดว่า PET ไม่ใช่แหล่งของ BPA และจากการสุ่มตรวจน้ำดื่มบรรจุขวดปิดสนิท 30 ตัวอย่าง ไม่พบทั้ง BPA และสารกลุ่มทาเลต ขวดหรือภาชนะพลาสติกคนละชนิดอาจมีส่วนประกอบต่างกัน จึงไม่ควรเหมารวมว่า “พลาสติกทุกขวดมี BPA”

ส่วนไมโครพลาสติกเป็นเรื่องที่นักวิทยาศาสตร์กำลังศึกษาอย่างต่อเนื่อง มีรายงานพบอนุภาคเหล่านี้ได้ทั้งในน้ำประปาและน้ำบรรจุขวด แต่การพบอนุภาคไม่ได้เท่ากับพิสูจน์แล้วว่าเกิดอันตรายต่อสุขภาพในระดับที่พบจริง หน่วยงานกำกับดูแลของสหรัฐฯ ระบุว่ายังไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์เพียงพอที่ยืนยันความเสี่ยงต่อสุขภาพจากระดับไมโครพลาสติกและนาโนพลาสติกที่ตรวจพบในอาหารและน้ำ

วิธีรับมือจึงไม่ต้องตื่นกลัวจนเลิกดื่มน้ำขวด เพียงเลือกขวดที่ซีลสมบูรณ์ ไม่บุบ ไม่รั่ว ไม่ขุ่น เก็บในที่ร่มและไม่ร้อนจัด และดื่มให้หมดหลังเปิดฝา สำหรับขวด PET แบบใช้ครั้งเดียว ไม่ควรนำมาใช้ซ้ำหลายรอบ เพราะปัญหาที่พบได้จริงมักเป็นความสะอาดและเชื้อโรคสะสมจากการล้างไม่ทั่วถึง

วันหมดอายุจึงมีไว้เตือนให้เราดูแลคุณภาพของผลิตภัณฑ์ตลอดช่วงที่เก็บ ไม่ใช่หลักฐานว่าน้ำในขวดหมดอายุแล้วจะกลายเป็น “น้ำพลาสติกละลาย” ทันที หากขวดถูกเก็บเหมาะสมและยังไม่เลยวันที่ระบุ ก็ใช้งานตามปกติได้ แต่ถ้าขวดผิดรูป ซีลเสีย น้ำมีกลิ่นหรือรสแปลก ควรทิ้งแม้วันที่บนขวดยังมาไม่ถึง