เพนกวินจัดการเกลือจากน้ำทะเลอย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ริมทะเลน้ำแข็ง เพนกวินก้มปากลงแตะผิวน้ำที่เค็มกว่าน้ำในร่างกายของมันมาก ภาพนี้ดูขัดกับสิ่งที่มนุษย์คุ้นเคย เพราะน้ำทะเลเพิ่มภาระให้ไตต้องขับเกลือออกพร้อมน้ำ แต่สำหรับนกทะเลหลายชนิด การรับเกลือไม่ได้จบลงที่ไต

เพนกวินมีอวัยวะคู่ขนาดเล็กอยู่บริเวณเหนือเบ้าตา ชื่อว่า ต่อมขับเกลือเหนือเบ้าตา หรือ supraorbital salt glands ต่อมนี้ช่วยรับมือกับเกลือส่วนเกินที่มาจากน้ำทะเลและอาหารทะเลที่มันกินระหว่างออกหาอาหาร

ของเหลวเค็มออกจากรูจมูก

เมื่อระดับเกลือในร่างกายสูงขึ้น ต่อมขับเกลือจะทำงาน ส่งสารละลายที่มีโซเดียมและคลอไรด์เข้มข้นผ่านท่อไปยังโพรงจมูก แล้วระบายออกทางรูจมูก ของเหลวอาจรวมเป็นหยดเล็ก ๆ ใกล้ปากหรือปลายจะงอยปาก จึงพบพฤติกรรมสลัดหัวในนกทะเลได้บ้าง

ระบบนี้ไม่ได้เปลี่ยนน้ำทะเลให้กลายเป็นน้ำจืด ตัว และไม่ได้ทำงานแทนไตทั้งหมด ไตยังมีหน้าที่ตามปกติ ส่วนต่อมขับเกลือเป็นระบบเสริมที่เชี่ยวชาญการปล่อยเกลือในความเข้มข้นสูงออกจากร่างกาย

ต่อมเล็ก ๆ ในตำแหน่งที่ช่วยชีวิตกลางทะเล

ตำแหน่งเหนือดวงตาทำให้ต่อมนี้มีชื่ออีกแบบว่า nasal gland แม้ทางออกของของเหลวจะอยู่ที่จมูก งานทบทวนทางสรีรวิทยาระบุว่า ต่อมชนิดนี้เชื่อมต่อกับโพรงจมูก และหลั่งของเหลวใสที่มีโซเดียมกับคลอไรด์เป็นหลัก

ต่อมจะตอบสนองต่อภาระเกลือ ไม่ได้หลั่งตลอดเวลาในระดับเดียวกัน นั่นช่วยให้เพนกวินคงสมดุลน้ำและเกลือได้ระหว่างใช้ชีวิตในทะเล ซึ่งเป็นแหล่งอาหารหลักของมัน

เหตุผลที่เพนกวินไม่ต้องรอน้ำจืด

การดำน้ำไล่ปลาและคริลล์ทำให้เพนกวินสัมผัสน้ำทะเลตลอดวัน ต่อมขับเกลือจึงเป็นการปรับตัวสำคัญของนกทะเล ไม่ได้มีเฉพาะเพนกวิน งานวิจัยเปรียบเทียบนก 230 ชนิดยังพบความสัมพันธ์ระหว่างการมีต่อมนี้ การอาศัยในแหล่งน้ำเค็ม และการปรับตัวของไต

เพนกวินจึงดื่มน้ำทะเลได้เพราะมีทางระบายเกลือส่วนเกินออกโดยเฉพาะ ไม่ใช่เพราะร่างกายของมันทนเกลือได้โดยไม่ต้องจัดการอะไรเลย